Kleurrijke bijeneters op punt van vertrek.

een groepje bijeneters met helemaal rechts enkele juveniele vogels
(European Bee-eater, Merops Apiaster)

Van grauwe vliegenvangers van vorige week naar bijeneters deze week lijkt een kleine stap. Allebei vernoemd naar een insect maar wat zijn dat twee uitersten. De vliegenvanger is een vrij saaie grijsbruine vogels terwijl de bijeneter een explosie van kleur is. Een paar jaar geleden had ik al eens een bijeneter over zien vliegen maar had nog nooit een grote groep gezien. 

bijna te mooi om waar te zijn

Dat was afgelopen week wel het geval toen maar liefst 46 bijeneters overvlogen. Ik hoorde ze eerder dan dat ik ze zag. De bijeneters vliegen niet als postduiven of spreeuwen dicht bij elkaar maar eerder in een los verband. Ze vliegen wel allemaal de-zelfde kant uit maar ieder op zijn eigen manier. Zigzaggend met vrij veel tussen-ruimte en veelvuldig roepend naar elkaar alsof er toch een zeker overleg is over wat ze aan het doen zijn. Regelmatig doken ze naar beneden en ploften  in de struiken neer. Soms in paartjes

bijeneters zijn drukke baasjes

en daarbij vergezeld dor enkele jonge vogels. Het lijkt erop dat dit een fantastisch broedseizoen is geweest want er broeden vermoedelijk vijf of hooguit acht paartjes in het gebied. En stel dat ieder koppel ongeveer vier jongen krijgt dan kom je al aardig snel in de buurt van die 46 vogels. Ze leggen trouwens meestal wel wat meer eieren en dat kan zelfs tot tien eieren per legsel oplopen.

Het weer was vorige week fantastisch met een graadje of 23 en geen wind. Half bewolkt waar-door het licht uitstekend was en de bijeneters prima te zien waren. Ze vlogen regelmatig als groep op en maakten een rondje en dat deed mij denken aan de aanstaande vogelstrek. De bijen-eters doen daar namelijk ook aan mee en alvorens ze op pad gaan worden regelmatig als groep proefvluchten gemaakt. 

Dat zag ik bijvoorbeeld ook in de tweede helft van juli toen de gierzwaluwen elkaar ook opzochten om slechts enkele dagen later te vertrekken. En nog voor 1 augustus waren vrijwel alle giertjes weg.

Ik vermoed dat binnen een week ook de meeste bijeneters vertrokken zullen zijn. Die proefvlucht-en hoeven niet zo lang te duren om tot die be-slissing te komen. Ze vliegen naar Afrika en ik vind dat ze daar ook beter passen. In Afrika leven veel prachtige gekleurde vogelsoorten in een tropische omgeving.

Wil je meer weten van deze exotisch verschijning, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bijeneter

Grauwe vliegenvangers lusten wel een vliegje.

grauwe vliegenvanger op de uitkijk
(Spotted Flycatcher, Muscicapa Striata)

De grauwe vliegenvangers vangen volop vliegen. Tenminste daar leek het vanmorgen wel op. Ik zag zomaar drie grauwe vliegenvangers in de boomtoppen zitten. De kale takken hielpen om de vogels in de spotlights te zetten. Het kenmerk-ende gedrag is eigenlijk al genoeg om de soort te benoemen. Steeds een korte snelle uitval naar een voorbijvliegend insect en dan direct weer terug op de uitkijkpost en loeren naar het volg-ende slachtoffer. Ik vermoed dat ik een koppel vliegenvangers en een uitgevlogen jong samen heb gezien.

De drie vliegenvangers zaten samen in de kale boomtop en leken elkaar door en door te kennen.

voorbij vliegende insecten zijn niet veilig

Er werd geen vogel weggestuurd omdat hij toe-vallig in een bezet territorium zat. Ze tolereerden elkaar en waren bereid om de voorbij vliegende insecten te delen. De vermoedelijk jonge vogel was al zo zelfstandig dat hij zelf voor zijn eten kon zorgen en bedelde niet meer bij een van de ouders. En dat kan eigenlijk ook wel want we zitten inmiddels weer in augustus. Vanaf half mei begint het broedseizoen en dan zijn ze rond deze tijd wel klaar.

Het zou overigens nog wel zo kunnen zijn dat nog aan een tweede legsel wordt begonnen. Dat kan in deze tijd wel maar dan zou het mannetje zijn territoriale gedrag wel laten zien. Want dat zijn vliegenvangers wel, ze houden erg van privacy en dulden geen concurrenten in de buurt. 

links en rechts kijken

Grauwe vliegenvangers zijn best wel stiekeme beestjes, ze kennen geen luide herkenbare zang en zien er ook niet opvallend uit. Ze zijn behoorlijk schuw en kunnen heel anoniem in een gebied aanwezig zijn. Hun zachte lied of eigenlijk hun zachte roep valt niet op en je moet wel scherp zijn om zijn lied er tussen alle zangers uit te pikken.

Als niet tot aan een tweede leg wordt begonnen, kunnen de eerste vliegenvangers alweer op trek gaan. De trek van deze vogels loopt zo een aantal maanden door totdat ook de vogels die wel aan een tweede leg zijn begonnen ook vertrekken en dat kan zelfs tot eindoktober en begin november doorgaan.

Wil je meer weten van deze vrij anonieme insectenverdelger, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grauwe-vliegenvanger

Als de zangers zwijgen, piepen de jongen.

juveniele kleine karekiet, 1 augustus 2026
(Eurasian Reed Warbler, Acrocephalus Scirpaceus)

Zo gaat dat in de vogelwereld. In het begin van het broedseizoen hebben de mannetjes het hoogste woord en zingen om het hardst. Overal zingende vogels al vanaf het eerste ochtendlicht en soms zelfs nog vroeger. Bij sommige soorten gaat het zingen de hele dag door. Een enorme inspannende activiteit die veel van de vogels vraagt. De vrouwtjes zijn misschien zwijgzaam maar leveren net als de mannen een inspanning om u tegen te zeggen. En zo ziet het broed-seizoen er grofweg uit. Gedurende die periode wordt hard gewerkt om het nageslacht veilig groot te brengen.

adulte kleine kartekiet

De afgelopen tijd heb ik de zingende kleien karekieten in de Oranjepolder nauwlettend gevolgd en kon zo vaststellen dat in de rietkraag van Het Kromgat veertien bezette territoria waren. De aantallen liepen gestaag op tot veertien en dat werd ook gedurende een week of zes het vaste aantal zingende kleine karekieten. Een paar weken geleden merkte ik dat het aantal zingende zangers afnam en uiteindelijk houden ze nu alle-maal hun snavel. Dat betekent niet dat ze ook vertrokken zijn. Nee, sterker nog het aantal kleine karekieten is misschien meer dan verdubbeld. De jongen zijn inmiddels uitgebroed en vliegvlug. Het zachte piepgeluidje, de bedelroep klinkt nu overal in de rietkraag. Er zijn met zekerheid meer dan 4 succes-volle broedparen vast te stellen. Maar ik vermoed dat ik hiermee aan de zuinige kant ben.

ook leuk, een koppel grauwe klauwieren met
twee jongen, 31 juli 2026

Soms zie ik de kleine rietvogeltjes van stengel naar stengel hippen. En niet alleen kleine karekieten zijn uitgevlogen ook grauwe klauwieren en grauwe vliegenvangers zijn nu uitgevlogen. En zo kun je nog volop andere mooie vogelsoorten noemen die nu jongen hebben. Het is altijd weer spannend hoeveel van die kleintjes het overleven. Als we weer wat verder in het seizoen zijn vliegen ze naar Afrika en dan zullen veel van die kleintjes sneuvelen. Volgend voorjaar komen ze weer onder dezelfde gevaarlijke omstandigheden terug om hier te broeden.

Deze cyclus herhaalt zich jaarlijks en uiteindelijk neemt de populatie door allerlei omstandigheden jaarlijks met een paar procenten af. Een trieste constatering maar werkt het in de natuur tegenwoordig zo. 

Wil je meer weten van deze rietscharrelaars, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-karekiet

Knobbelzwanen scholen samen.

een van de grote zomergroepen, 23 juli 2026
(Mute Swan, Cygnus Olor)

Afgelopen week telden we in de Biesbosch ruim zevenhonderd knobbelzwanen. De grootste groep zat in het Noorder- en Zuidergat van de Visschen. Ze zaten niet eens zo heel ver van elkaar ver-wijderd maar wel geconcentreerd in een paar grote groepen. Ik vind dat altijd weer bijzonder omdat je zou verwachten dat veel knobbelzwanen in deze tijd van het jaar als paren samenzijn en in deze tijd ook nog wel met hun jongen rond-zwemmen. Maar dat is dus niet altijd zo, deze broedparen hebben namelijk niet zoveel te maken met deze grote groepen zwanen die om meer redenen dan ook niet gebroed hebben. 

een paar voor het leven, 3 mei 2025
Biesbosch, polder lepelaar

Het zijn meestal jonge niet geslachtsrijpe zwanen die elkaar opzoeken en het broedseizoen over-slaan. Het kan soms wel tot het vierde levensjaar duren voordat ze een paar voor het leven vormen en mee gaan doen aan het broedproces. Het is dan eigenlijk ook wel logisch dat dit soort zomer-groepen zo groot kunnen zijn. Elk jaar worden in die grote groepen koppels gevormd die in het jaar daarna hun eigen weg kiezen en gaan broeden. De groep wordt dan vanzelf weer aangevuld met jonge knobbels van het jaar ervoor. Op deze manier blijft deze groep door de jaarlijkse ver-jonging ook zo groot. Ik denk dat de gemiddelde leeftijd van de vogels in deze groep jaar na jaar vergelijkbaar is. Oudere vogels eruit, jongere vogels erin.

een succesvol broedseizoen, 11 juli 2022

Ze scholen ook samen om gezamenlijk te ruien en te foerageren. Ze kunnen met hun lange nek redelijk diep in het water naar waterplanten speuren. Voor eenden zijn die plekken net te diep. Samenleven in grote groepen heeft daarbij ook nog eens het voordeel dat het heel veilig is want de ruiende vogels kunnen in de ruiperiode niet goed vliegen. Ze ruien hun handpennen en zijn dan tijdelijk niet vliegvlug en redelijk kwetsbaar. 

Hoewel dat kwetsbare ook maar beperkt is want wie durft nu een zwaan te pakken. Veel andere dieren blijven liever op een veilige afstand net als ik trouwens.

Wil je meer weten van deze statige watervogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/knobbelzwaan

Deze stern is reuze.

juveniele visdief, De Gijster 23 juli 2026
(Common Tern, Sterna Hirundo)

Visdieven zijn in de Biesbosch genoeg te zien. Ze broeden er zelfs al zijn dat geen grote aantallen. Op het eiland in de Hardenhoek broeden de visdieven tussen de enkele duizenden kokmeeuwpaartjes en brengen daar ook hun jongen groot. De visjes die zij voor de jongen vangen, zwemmen voor hun deur langs. Ze hoeven maar weinig moeite te doen om voldoende eten te vinden in deze kraamkamer van de vissen. De jonge visdieven vliegen al volop rond en dat zorgt ervoor dat je niet altijd even scherp bent of het wel visdieven zijn en geen andere sternen.

Reuzenstern, Gat van de Kampen 23 juli 2026
(Caspian Tern, Hydroprogne Caspia)

Afgelopen week vlogen de visdieven overal in de Biesbosch rond en was het bijzondere er wel vanaf. Totdat een roepende stern de oren deed spitsen want het geluid klonk totaal anders. Het bekende kwartje viel bij mij niet direct maar bij mijn medeteller rinkelde geen belletje maar ging het alarm af. hij riep direct ik hoor een reuzestern. Je hoefde maar amper te zoeken om hem te zien. De kolossale stern vloog voorbij en met zijn wat trage sternenslag vloog hij relaxed wat rondjes en liet hij zich eens goed bekijken. Het werd zogezegd een kleine vliegshow. Af en toe een plotselinge 

de reuzenstern vlakbij de boot.

duik het water in en met een paar ferme slagen werd het luchtruim weer gekozen. Het blijft een prachtige manier van vissen, het gaat allemaal zo makkelijke en vanzelf en je zou bijna vergeten dat dit geen zwemvogel is. Een stern zie je niet zomaar op het water ronddobberen zoals een meeuw dat kan doen. Hij duikt of jaagt om vis te vangen net zoals een visarend dat doet. Bij die laatst ziet het er allemaal wat minder elegant uit en is het meestal een worsteling om met een flinke vis uit het water te komen. De sternen hebben daar geen moeite mee en ook deze manier van vissen kan een stern heel soepel doen. Ook ander sternen duiken onbevreesd het water in en kunnen daarna weer gemakkelijk opstijgen. Deze reuzensternen zijn tegen-

de reuzenstern hield het wateropppervlak
scherp in de gaten

woordig elk voorjaar wel in de Biesbosch te zien. Meestal gaat het dan om een hele korte tussenpauze in de Harden-hoek. Ze rusten even uit en eten wat om vervolgens weer snel te vertrekken. Je ziet ze hier nooit een paar dagen achtereen rondhangen en je moet geluk hebben om er een te kunnen spotten. De  reuzensternen

van afgelopen week was waarschijnlijk alweer op weg naar het winterverblijf en heeft het broedseizoen of mislukt broed-seizoen vroeg beëindigd. Wij hadden het geluk om daar net te plaatse te zijn en een halfuur eerder of later zouden we de vogel gewoonweg gemist hebben. Soms moet een keer geluk hebben.

Wil je meer weten van deze king size stern, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/reuzenstern

De ontdekking van het jaar.

Visarend 23 juli 2026
(Osprey, Pandion Haliaetus)

Het broedseizoen van de visarenden in de Biesbosch is bijna voorbij en is wederom een zeer succesvol seizoen gebleken. Maar gisteren werd het bij toeval een hele bijzondere dag omtrent broedende visarenden omdat we gisteren ont-dekten dat er ongemerkt een vierde broedgeval in de Biesbosch kon worden vastgesteld. Onge-merkt heeft het broedpaar dat een nest op de hoogspanningsmast van spaarbekken De Gijster heeft een jong grootgebracht. Er bestaat nog een onzeker vermoeden dat er zelfs nog een tweede jong in het nest zit. 

Tot gisteren werd gedacht dat dit broedpaar niet tot broeden was gekomen en dat alleen het broedpaar dat op de hoogspanningsmast van de Turfzakken twee jongen hebben grootgebracht. Deze twee jongen zijn overigens op vijf juli geringd. Het derde jong was toen al even geleden gestorven. 

het bewuste 4e nest met een jong, 23 juli 2026

Aan de andere kant van de rivier zijn 2 succes-volle nesten vastgesteld met respectievelijk twee en drie jongen. Tot gisteren ging men er dus van uit dat het om drie nesten met in totaal zeven jongen ging. Het zijn dus vier nesten met acht jongen geworden. Het enorme en diepe nest in De Gijster heeft ervoor gezorgd dat het jong anoniem op kon groeien en dat het vrouwtje tijdens het uitbroeden van het ei zo diep in het nest heeft gelegen dat het niet is opgemerkt. 

Het "nieuwe" jong liet zich gisteren tijdens de watervogel inventarisatie voor het eerst zien toen het op de rand van het nest vliegoefeningen deed. De beide ouders waren in de buurt van het nest en hielden de boel scherp in de gaten. Maar wat een mooi nieuws was dit.

visarend met een blankvoorn, 23 juli 2026

De visarenden die gisteren heel actief waren en veel voedselvluchten maakten zagen we steeds op andere plekken in de Biesbosch rondvliegen. De heel licht gekleurde adulte ongeringde man hebben we die dag op zeven best ver uit elkaar liggende plekken kunnen zien. Een keer met een flinke blankvoorn in de klauwen. Die zal wel aan een van de in totaal drie Brabantse jonge vis-arenden zijn gevoerd. Buiten de vier Biesbosch visarendnesten is in Nederland maar een ander succesvol nest met broedende visarenden bekend. En daarnaast is nog een 5e paar vis-arenden in de Biesbosch maar die broeden niet.

een visarend met zijn lange smalle vleugels

De visarenden broeden al sinds 2016 in Nederland in de Biesbosch en vandaaruit groeit de populatie verder. De Biesbosch is bijzonder visrijk en met name de Hardenhoek is een kraamkamer van vis. Behalve visarenden wordt hier ook door veel andere vogels gevist waar-onder de grote zeearend die niet ver van de broedende visarenden een nest heeft. 

De grote roofvogel broedt alweer wat langer in de Biesbosch. Het eerste succesvolle broedgeval dateert van 2006 na een afwezigheid van honderd jaar. Voor de visarend is dat anders. De visarend is nooit een broedvogel in Nederland geweest en is pas sinds 2016 een gevestigde broedvogel. Een gevestigde broedvogel wordt je overigens pas na tien jaar van opeenvolgende broedgevallen. Dus vanaf dit broedseizoen is dat dan zover.

Wil je meer weten van deze relatieve "nieuwkomer" in ons kikkerlandje; klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/visarend

De vissers van de Hardenhoek.

visdief 4 juli 2026 Overdiepse polder
(Common Tern, Sterna Hirundo)

In de Noordwaard heb ik opvallend veel visdieven op de slikplaten zien zitten. Het was laag water en dat is altijd gunstig om meer vogelsoorten vlakbij elkaar te kunnen zien. Bij hoogwater zijn bijvoor-beeld alle steltlopers hier verdwenen en zitten hier vooral eenden en meeuwen. Tussen al die meeuwen vliegen ook altijd wel wat visdieven. Maar deze keer was het laagwater en zaten de slikplaten vol met vogels waaronder dus ook op-vallend veel visdieven. Ze zaten aan de grond tussen de honderden kokmeeuwen die hier ook hun broedgebied hebben. Ruim 3.400 broedparen broeden op het eilandje in de Hardenhoek en daartussen zitten ook wat visdieven, zwartkop-meeuwen, ganzen en eenden te broeden.

visdief met een vers gevangen visje, 13 juni 2024

Dat de visdieven zich hier ook thuis voelen is niet gek want in de ondiepe wateren van de Harden-hoek krioelt van de vis. Dit is naast een enorme kraamkamer voor jonge vogels ook een enorme kraamkamer voor vissen. Veel viseters komen hier foerageren en jagen. De grootste viseter die hier komt eten is de zeearend en een goed tweede is de visarend. Voor het kleine spul is de visdief wel te porren en die zie je hier dan ook vaak met jonge visjes rondvliegen. 

Dat de Hardenhoek zo'n vis- en vogelrijk gebied is, heeft onder andere te maken met hij tij. De Biesbosch is het grootste zoetwatergebied van Europa en ook al is het verschil tussen eb en vloed maar 30 centimeter, het tij bepaalt hier alles. Wanneer gefoerageerd wordt is dus afhankelijk

Galeiwaard, 12 mei 2026

van het tij. Voor de visdieven maakt dat niet zo heel veel uit want zij jagen al laagvliegend over de grote plas of het nu laag- of hoogwater is. Andere vogels zoals steltlopers houden meer van eb en foerageren dan op de drooggevallen slikplaten. 

Ik ken de broedende visdieven vooral van Zeeland waar ze met tientallen broedparen samen op de schelpenstrandjes en -eilandjes broeden. Hier in de Hardenhoek ontbreken de schelpenstrandjes maar dat weerhoudt ze er niet van om op het eilandje van kleigrond en begroeid met veel groen te broeden. Ik zal de komende weken eens goed opletten of daar ook al jonge visdieven rondvliegen.

Wil je meer weten van deze vliegende dieven, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/visdief

Jonge steltkluten in de Eijerwaard.

adulte steltkluut, 13 juli 2024
(Black-winged Stilt, Himantopus himantopus)

De steltkluut staat zeker in de top tien van allermooiste vogels van ons land en misschien wel van ver daarbuiten. Dat de steltkluten in ons land te zien zijn heeft een minder mooie reden want het zijn eigenlijk vogels uit het zuiden van Europa en nog verder weg. Het was eerst een zeer zeldzame verschijning en dwaalgast maar tegenwoordig is dat wel wat anders. 

Door de klimaatverandering zie ik de laatste jaren in een versneld tempo dingen veranderen en het meeste niet ten goed. Heel soms zijn er van die lichtpuntjes waar ik dan weer even blij van wordt. Het gaat dan om hele zeldzame vogels die zich hier steeds vaker laten zien en zich ook thuis gaan voelen. 

3 jonge steltkluten, Eijerwaard 8 juli 2026

Een kers op de taart is als deze immigranten zich hier zo goed integreren dat ze hier ook een bestaan op kunnen bouwen. Een plek vinden om te leven en zelfs een plek weten te vinden waar ze succesvol kunnen broeden. Dat laatste gebeurt niet heel vaak want veel van die zeld-zaamheden laten zich hier wel steeds vaker zien maar trekken ook weer snel weg. Een van die uitzonderingen is de steltkluut die zich hier in een steeds verder groeiende populatie prima kan handhaven. Ik was daar vorige week dinsdag nog getuige van toen in de Noordwaard in de Biesbosch twee gezinnetjes steltkluten zag met respectievelijk twee en drie jonge pas uitgevlogen jongen. Zo te zien waren ze al even zelfstandig en weten ze zich hier te redden. Dat laatste is altijd spannend want zie in deze schrale jaren maar eens voldoende voedsel te vinden.

een groepje steltkluten, Eijerwaard 7 juli 2023

In de Eijerwaard, een polder in de Noordwaard die alweer vier jaar in het najaar onder water wordt gezet, vonden de steltkluten een thuis wat precies voldoet aan hun hoge eisen. De polder was bij wijze van proef onder water gezet om het gebied geschikt te maken voor bepaalde vogelsoorten maar op dat lijstje wenssoorten stond niet direct de steltkluut. Zo zie je maar dat de natuur niet altijd te regisseren is en dat is maar goed ook. Het goede nieuws is wel dat de proef in het gebied de komende jaren gewoon doorgaat. 

Wil je meer weten van deze vogel op zijn lange stelten, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/steltkluut

Appelvinken houden ook van het boerenland.

twee appelvinken, Oranjepolder 9 juli 2026
(Hawfinch, Coccothraustes coccothraustes)

Van appelvinken dacht ik altijd dat het echte bosvogels waren. Vogels die graag hoog in de toppen van bomen leven in dichte bossen met loof- en naaldbomen. Ik dacht trouwens ook dat hun dieet volledig bestond uit zaden en noten maar ook daar zit wat variatie in want het zijn ook liefhebbers van bijvoorbeeld kersen en zaadjes van de spaanse aak. In de boswachterij Dorst waar ik ze vaak zie, dacht ik dat ze juist verzot waren op de onrijpe kegels van naaldbomen en zaden van de lariksen. In de lariksen zag ik ze vaak genoeg zitten net als de kruisbekken trouwens die net als de appelvink is uitgerust met een snavel die makkelijk als breekijzer kan dienen.

een staalblauwe snavel in het broedseizoen

Maar de appelvinken zie ik dus in tegenstelling tot waar ik ze verwachtte met grote regelmaat in de Oranjepolder. Een kleine agrarisch polder met weides, maisakkers en dit jaar ook flink wat aardappelvelden en graanakkers. Langs de randen van de polder staan bomen en houtsingels met zwarte elzen en essen. Ook bomen met zaden maar toch anders. Op de een of andere manier voelen ze zich hier ook thuis en zie en hoor ik deze honkvaste vinkachtige hier met regelmaat. Het zijn prachtige vogels met een strenge blik en een enorme buiten verhouding grote snavel. Het verenkleed is prachtig van zowel het mannetje als van het vrouwtje. Maar ja, welke vinkensoort is niet mooi?

Om ze te zien moet je goed opletten want net als zijn neef de goudvink maken ze niet veel geluid. Ik zou denken dat je met zo´n grote snavel ook wel een grote bek zou hebben maar het tegengestelde is waar. De zang beperkt zich tot een benepen hoog metaalachtig piepje. Heel vogels maken weleens zo´n geluidje en luister je er zogezegd overheen. Maar nu ik dat geluidje op mijn harde schijf heb geëtst pik ik ze er tussen al dat vogellawaai vrij makkelijk uit. Zodra het geluidje klinkt is het zaak om direct alle boomtoppen af te speuren. Want als je de appelvink ergens wil zien moet je in de hoogte toppen speuren want ze hebben graag het overzicht op het omliggende gebied.

Wil je meer weten van dit vliegende breekijzer, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/appelvink

Kwik-me-dits in de polders.

het ideale kwartel leef- en broedgebied
Vughtpolder, 18 juli 2018

Er zijn van die jaren dat bepaalde soorten zomaar uit het niets in flinke aantallen hier aanwezig zijn. Het ene jaar zijn dat bijvoorbeeld de best bijzondere en zeldzame porseleinhoenen of de vrij algemene bonte strandlopers die in hele grote aantallen hier kunnen verblijven. Ik heb het idee dat het dit jaar weleens de kwik-me-dits oftewel kwartels kunnen zijn. Het kan toeval zijn maar in de afgelopen weken heb ik op meer dan tien plekken roepende kwartels gehoord met als absolute topper onze eigen Oranjepolder hier om de hoek. Nog nooit eerder heb ik in deze polder kwartels horen roepen en ik kom hier bijna dagelijks.

geringde kwartel in de Vughtpolder, 7 mei 2024
(Common Quail, Coturnix coturnix)

Het kan zijn dat de meeste kwartels nu alweer vertrekken naar het zuiden. Dat kan bijvoorbeeld omdat de jongen inmiddels uitgevlogen zijn of het kan zijn omdat het maaiseizoen begonnen is. Ik hoop dat die laatste reden niet waar is maar het zou zomaar kunnen. Vanaf 15 juni wordt overal als een malle gemaaid. De contractpartijen van bijvoorbeeld de Gemeente "mogen" vanaf de 15e juni de bermen, groenstroken en velden maaien. Ook de contractpartijen van Staatsbosbeheer gaan onder andere naar hartenlust tekeer in de Noordwaard. Voor die contractpartijen wordt dat volgens mij anders beleefd en in plaats van "mogen" denken ze te lezen dat ze vanaf de 15e "moeten" gaan maaien. Het zou mooi zijn als dat maaien wat minder fanatiek en gevarieerder zou gebeuren.

meten, wegen en noteren

En dat laten ze zich geen twee keer zeggen en trekken ze met hun trekkers vol gas de velden in om alles zo snel mogelijk plat te maaien. Hoe eerder de klus geklaard is hoe beter het is voor de balans. En dan bedoel ik de boekhoudkundige balans en niet die natuurlijke balans die weer gigantisch is verstoord. Met name de ruige kruidenrijke velden met relatief veel rust en veel insecten moeten het dan ontgelden en wordt het kortstondige leef- en broedgebied van de kwartel verwoest. De velden moeten leeg en dan blijft er voor bijvoorbeeld de kwartels niets anders over dan te vertrekken. Een van de relatief rustige plekjes hier in de buurt zijn dan de akkers die met groenbemesters zijn ingezaaid en waar de boer nog niet direct een bewerking voor op de agenda heeft staan.

ook de Biesbosch is erg geschikt

Afgelopen zondagochtend hoorde ik drie kwartels roepen en ik zag zelfs een kwartel vliegen. Pas de tweede keer dat mij dat overkwam. Heel bijzonder om de kwartel laag en zigzaggend over de begroeiing te zien vliegen. De vlucht deed mij denken aan de vlucht van een watersnip die ook zo zigzaggend kan vliegen. Alleen nam de kwartel geen hoogte en plofte na een meter of vijftig weer in de begroeiing. Ik ken maar weinig vogels die zo verborgen kunnen leven en zoveel lawaai kunnen maken. Je hoort ze wel maar ziet ze niet.

Wil je meer weten van deze stiekeme zomergast, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kwartel

Jong geluk voor ooievaars.

Drongelen, ooievaars op het nest. 23 feb 2021
(White Stork, Ciconia ciconia)

Nog even en ook de laatste jonge ooievaars vliegen uit. Dit is de tijd dat ook de laatste juve-niele vogels in het nest hun vliegoefeningen doen en je kunt ze dan vaak op de rand van het nest zien staan. Ik had even mijn twijfels of het wel goed zou komen met de jonge ooievaars want de extreem hoge temperaturen van de afgelopen tijd zijn niet echt goed geweest voor die jonge vogels die open en bloot in de hete zon in hun nest zaten Er zijn door de extreme hitte heel wat jonge vogels gesneuveld. Zo waren na die extreme hitte de grauwe klauwieren ineens verdwenen terwijl die nog jongen in de nesten hadden en druk waren met voeren. Op meerdere broedplekken was het ineens over en werd er niet meer gejaagd en gevoerd. Ik kan niets anders bedenken dan dat de hitte de boosdoener was en de ouder vogels onverrichterzake weggetrokken zijn. En ik vermoed dat nog meer vogels die pech hebben gehad.

jonge ooievaars op het nest. 12 juni 2026

Maar zoals gezegd, de ooievaars hebben de hitte wonderwel goed doorstaan. De jongen zijn flink gegroeid en over niet al te lange tijd vliegen ze uit. De nesten in Waspik, de Capelse uiterwaard en Drongelen zijwaren goed gevuld en de jonge ooievaars zijn al best groot en zien er prachtig uit. De uitgevlogen ooievaars blijven nog wel even in de buurt van het nest totdat ze zelfstandig genoeg zijn en de wijde wereld intrekken. 

Over een tijdje zie ik de aantallen bij de vuilstort van Tilburg weer flink toenemen. O de een of andere manier is deze stinkende plek met bergen afval erg aantrekkelijk voor ooievaars en in het najaar zitten hier makkelijk 150-200 ooievaars.

Capelse veer 4 juli 2026
2 pas uitgevlogen jongen 

Vanaf hier trekken ze weg naar het zuiden om daar te overwinteren. Toch blijven hier elke winter weer een aantal vogels die de gok wagen en de winter hier proberen door te komen. Met een milde winter is dat een uitstekende keus want voedsel is hier op de vuilnisbelt makkelijk te vinden en je hoeft de riskante verre reis niet te maken. Ik heb ook het idee dat het langzaamaan steeds meer vogels zijn die dit proberen. Maar wat gebeurt er als bijvoorbeeld als de vuilnisbelt zou verdwijnen want ik kan mij voorstellen dat dat een keer gaat gebeuren. Volgens mij is dit een achterhaalde manier om afval te verwerken, daar zijn door knappe koppen wel andere oplossingen voor te bedenken. En dan hebben deze overwinteraars een probleem.

Wil je meer weten van deze statige reus, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/ooievaar

  

Kleine karekieten tellen.

kleine karekiet, 23 jun 2020
(Eurasian Reed Warbler, Acrocephalus Scirpaceus)

Als ik in de vroege ochtend langs Het Kromgat in de Oranjepolder loop, hoor ik de kleine karekiet zingen. In deze tijd loopt het aantal zingende karekieten langzaamaan terug. Het broedseizoen zit er voor de deze rietvogels zo goed als op. Doordat ik minstens vijf keer per week rond het-zelfde tijdstip deze ronde door de polder loop heb ik heel goed de aankomst van de 1e karekiet tot de volledige bezetting karekieten van de rietkraag van Het Kromgat meegemaakt. Op drieëntwintig april hoorde ik de eerste en enige karekiet langs Het Kromgat in de Oranjepolder maar dat waren er een week later op zes mei al zeven. En op zeventien mei waren dat veertien zingende exem-plaren. En dat zou uiteindelijk voor dit voorjaar de maximale bezetting van Het Kromgat worden.

De piek bereikten we op zeventien mei en zongen veertien karekieten dat het een lieve lust was. Maar die piek duurde maar even en niet veel later op zestien juni zakte dat aantal weer naar negen enthousiaste karekieten. Ik heb per periode steeds het hoogste aantal zangers genoteerd want het schommelde nogal eens per dag. Ik liep per periode een keer of vijf keer rond hetzelfde tijdstip dezelfde ronde door de polder. En vanaf dat moment na de zes-tiende liep het rap terug naar een of twee volhouders. De zang verstomd langzaam-aan en als we nog een week verder zijn is het stil. 

deze karekiet heeft al jongen
Oranjepolder, 16 juni 2012

Incidenteel hoor ik dan nog weleens een karekiet een poging doen maar dat is het dan ook. De zangperiode is opvallend kort te noemen zeker als je dat vergelijkt met de zangperiode van de rietzangers en blauwborsten. Die beginnen al vanaf maart met zingen en kun je nu soms ook nog weleens horen. Nu moet ik wel zeggen dat de zingende karekieten in de Biesbosch al eerder zongen dan in Het Kromgat, daar was het wat later bezet met zingende karekieten.

Zo lijkt het dat de kleine karekiet een korte broedperiode heeft vergeleken met de rietzanger. De karekiet heeft meestal maar een legsel en heel soms een tweede legsel maar daar is dan ook een reden voor. Het eerste legsel is of mislukt of de vogel is in het voorjaar heel vroeg teruggekeerd waardoor er veel tijd is voor een tweede legsel. 

adulte kleine karekiet in de
Zonzeelse Polder, 17 aug 2020 

Rietzangers hebben over het algemeen een maar kunnen ook een tweede legsel hebben. Vanaf deze maand keren de eerste karekieten alweer terug naar de overwintergebieden. De piek van vertrekkende karekieten ligt ergens in augustus en dan is het weer een dik half jaar wachten op de eerste broedvogels in de Oranjepolder.

De bovenstaande door mij verzamelde en geïnterpreteerde data hebben natuurlijk geen enkele wetenschappelijke betekenis en moet gelezen worden als door mij waargenomen zingende vogeltjes tijdens mijn ochtendwande-lingetje door de Oranjepolder, niks meer en niks minder.

Wil je meer weten van deze krassende rietbewoner, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-karekiet

Het wemelt van de kokkies.

kokmeeuwen zijn koloniebroeders, 2 mei 2022
(Black-headed Gull. Groicocephalus Ridibundus)

En ineens zit de Hardenhoek in de Biesbosch vol met jonge meeuwen. Het zijn voor 90% kok-meeuwen en de rest zijn onder andere zwart-kopmeeuwen en misschien dat er ook nog ergens een pontische meeuw heeft gebroed. Een mengvorm kan trouwens ook want een pontische meeuw kruist ook wel eens met een zilvermeeuw. In de Hardenhoek, het N2000 gebied in de Noordwaard, ligt een eiland en daarop wordt massaal door kokmeeuwen gebroed. Het zijn echte koloniebroeders.

Behalve meeuwen kun je daar op het eilandje ook broedende visdieven, kluten, kuifeenden, wilde eenden vinden en soms ook een koppel tafel-eenden en zelfs een koppel pijlstaarten die het hier ook een prima broedgebied vinden om lekker anoniem en veilig hun jongen groot te brengen.

juveniele kokmeeuw, 12 juni 2026

Bij 90% kokmeeuwen moet je denken aan ruim 2.800 broedparen die hutje mutje op een eiland zitten. Trouwens in 2021 broedden daar zelfs 3.300 broedparen en dat aantal halen we de laatste jaren niet meer mede veroorzaakt door de vogelgriep. Het is daar op dat eilandje een drukte van jewelste en als die groep broedende meeuwen verstoord wordt door bijvoorbeeld een overvliegende zeearend dan stijgt ook het immense kabaal van al die roepende en alarmerende meeuwen op. Wat een enorme herrie is dat. 

In deze tijd zijn de meeste jonge meeuwen uitgevlogen en zie je overal die bruin-witte meeuwtjes bedelen om voedsel of zelf foerageren. De aantallen zijn enorm en deze broedplaats hoort daarom ook in de top tien van meeuwenbroedplaatsen van Nederland thuis. De 

Noordwaard, 7 augustus 2024
kokmeeuw kleurt al naar het winterkleed

totale aantallen monogame kokmeeuwen met 

hun jongen in de Noordwaard lopen in deze tijd makkelijk op tot 11.000 tot 12.000 exemplaren. En dan te bedenken dat al die vogels elke dag moeten eten. Dat zegt wel wat over het voedselaanbod in dit deel van de Biesbosch.

In totaal leven ongeveer 90.000 broedparen in ons land en dat zet het aantal kokmeeuwen in de Biesbosch wel schril af op dit totaal aantal vogels. In de winter slapen ongeveer 50.000 overwinteraars in de Biesbosch en ook dat lijkt veel maar in totaal gaat het om maar liefst een half miljoen overwinterende kokmeeuwen on ons land, slechts 10% van het totaal aantal vogels.

Goed om het even allemaal in perspectief te zien. Veel is dan maar een woord en een rekbaar begrip geworden.

Wil je meer weten van dit kleine parmantige meeuwtje, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kokmeeuw

We zijn weer uitgeteld.

een prachtige ochtend in de Ruwen Hennip. Een van de telplots in de Biesbosch. 

En weer zit er een vogeltelseizoen op. De afgelopen drie maanden zijn de broedvogels van zeven plots in de "natte" Biesbosch weer intensief geteld. Met ongeveer acht dagen tussen elke telling ontstaat een prima beeld van de aanwezige broedvogels in deze gebieden. Vanaf de aankomst van de eerste broedvogels rond half maart, zoals de blauwborst die in Afrika heeft overwinterd, tot de laatste soorten zoals de bosrietzangers die vanaf half mei arriveren, worden alle territoria van zingende mannen in kaart gebracht. En wat later in het seizoen tellen ook de voedselvluchten mee.

Noorderplaat blauwborst, 2 juni 2021
(Bluethroat, Luscinia Svecica)

Als je het goed beschouwd, is het in deze periode van het jaar niet de meest ideale hobby. In het begin van het seizoen is het weer meestal niet ideaal. Het kan dan koud en nat zijn. Het waait en het licht is niet optimaal en naarmate het seizoen vordert, is het weer inmiddels wel wat beter maar wordt het steeds vroeger licht. Met als gevolg dat eind mei begin juni je al om een uur of drie-vier in de gebieden moet zijn. Je moet namelijk een uur voor zonsopkomst starten met je telling. Tel daarbij de reistijd van thuis en de vaartijd naar de plot bij op en je praat dan over nachtwerk. Maar de beloning is heel groot, dat dan weer wel.

voedselvlucht van een roerdomp?
Noorderplaat,15 juni 2023
(Eurasian Bittern, Botaurus Stellaris)

Het voordeel is dat je zo in deze hele bijzondere gebieden mag komen met heel veel bijzondere vogels. De natuur is hier zo'n 600 jaar geleden tijdens de Sint-Elisabethsvloed ontstaan. Los van de boeren die hier eeuwenlang hun invloed hebben uitgeoefend is het een ongerept gebied waar veel mooie en bijzondere vogels leven. Waar vind je zoveel "hoempende" roerdompen? Dertig-veertig zingende blauwborsten of wat te denken van een stuk of vijftien "snorrende" snorren? Samen met al die rietgorzen, kleine karekieten en rietzangers heb je het bij elkaar al gauw over honderden broedvogels in de oude rietpolders van de Biesbosch.

Staatsbosbeheer maakt tegenwoordig veel werk van het onderhoud van deze oude rietpolders. De waterstand wordt zorgvuldig op het juiste peil

Langeplaat, 17 april 2021

gehouden wat heel belangrijk is voor de gevoelige roerdomp. En elk jaar wordt een deel van onge-veer 20% van het riet in de polders gemaaid. Zo wordt de kwaliteit van het riet beter en verdwijnen de ongewenste planten zoals wilgen. 

Terugkijkend op dit seizoen kan ik niet anders oordelen dan dat het een vergelijkbaar seizoen als alle voorgaande telseizoenen was. Veel mooie momenten, misschien wat in aantal afnemende broedvogels, iets meer roerdompen dan voorgaande jaren en alweer heel wat jaren het gemis van roepende porseleinhoenen. Als ik dan toch een minpuntje moet noemen. Volgend jaar een nieuwe ronde met nieuwe kansen.

Koereiger verovert Nederland.

koereiger in de Biesbosch, 1 oct 2025
(Cattle Egret, Bubulcus Ibis)

Ik kende de koereigers alleen van vakanties in Afrika. In elk Afrikaans land waar wij onze vakanties doorbrachten, zagen we koereigers. Soms zagen we een enkele koereiger op een zandbank in de rivier de Nijl bij de Aswandam in Egypte tot enkele honderden koereigers samen met een paar honderd heilige ibissen bij een poel in de Ngorongoro krater in Tanzania. In ons land had ik ze destijds nog nooit gezien en in die tijd was dat ook niet erg waarschijnlijk om ze hier te zien. 

Pas in de laatste tien jaar jaar is de koereiger in ons land van dwaalgast naar broedvogel gepromoveerd. Je kunt ze nu al, zonder er al teveel moeite voor te doen, wel ergens in het buitengebied vinden waar vee graast. Ze zitten het liefst in wat ruigere weides met voldoende vee en insecten. In het intensieve agrarische gebied met hun strakke raaigras biljartlakens kom je ze niet makkelijk tegen.

Koereigers, zoals het hoort, 12 nov 2025

Ongeveer vijftig jaar geleden veroverden de koereigers vanuit Afrika de Middellandse zee landen en langzamerhand trokken ze steeds wat verder noordwaarts en ongeveer vijfentwintig jaar geleden werd een eerste broedpoging in Nederland vastgesteld. Die mislukte overigens, tot zo´n vijf jaar geleden toen het wel lukte. En nog maar twee jaar geleden waren dat alweer een kleine dertig broedparen in zes verspreide  kolonies. Ineens is het een vrij algemene jaar-vogel die als broedvogel steeds meer voet aan de grond krijgt. Zo gek en snel kan het dus gaan.

slaapplaats, 14 oktober 2024

Nu heb ik wel geluk dat de Biesbosch hier om de hoek is en ik daardoor de koereigers vrij vaak zie. Het is geen bijzonderheid meer, zeker in het na-jaar niet als de koereigers zich hier verzamelen en tegen de avond de slaapplaats opzoeken. Ze slapen in een groep dode bomen, ingeklemd tussen de doorgaande weg en De Merwede. In 2024 sliepen daar ruim zestig koereigers samen en de afgelopen twee jaar waren het alweer in de zeventig reigers. Ik begreep dat de koereiger na de blauwe reiger de meest voorkomende reiger van ons land is. Hoe snel kan het gaan?

Gat van de Zalm, 2 december 2022

Ik zie iets gelijkends gebeuren met de grauwe klauwieren. Eerst was dat bijna tien jaar geleden een zeldzaam exemplaar wat je angstvallig geheim hield tot enkele tientallen broedparen in de verschillende natuurgebieden hier in de buurt. Ook de Biesbosch hoort in dat rijtje thuis. Er verdwijnen nog steeds veel meer soorten uit ons land dan dat er nieuwe soorten bijkomen maar het is een opsteker dat er nog steeds nieuwe soorten graag naar ons land komen en zich hier ook nog eens vrij snel succesvol vestigen. 

Wil je meer weten van deze snel ingeburgerde reigersoort, klik dan op de link; 

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/koereiger