Pubervogels, bestaan die?

jonge boompieper in Dorst, 24 augustus 2026
(Tree Pipit, Anthus Trivialis)

Dit lijkt de stilste periode van het jaar. Want als je in alle vroegte op pad gaat, hoor je amper nog zingende vogels. De broedperiode is achter de rug en de uitgevlogen jonge vogels zingen nog niet. Daarmee lijkt het alsof er nog maar weinig vogels aanwezig zijn. Maar niets is minder waar! Het stikt momenteel van de vogels alleen zie of hoor je ze niet zoveel. En aangezien ik mij daar heel bewust van ben, ga ik ook actief naar op zoek naar die stille beestjes. Niet alle gebieden zijn daar geschikt voor want veel vogels trekken in deze tijd ook naar andere plekken dan waar ze gebroed hebben. Zo zag ik in het bos een groepje van 23 putters vliegen en ook de boomleeuweriken doen daar nu aan groepsvorming. En wat te denken van die gemeng-de groepen mezen waar soms ook goudhaantjes bij aansluiten? Het zijn nu de vliegende pubers die nog niet weten wat ze te wachten staat en dat is ook weer een hele mooie fase in het vogeljaar. In de 

Boswachterij Dorst kun je in tegenstelling tot de

juveniele roodborsttapuit, 22 augustus 2026
Boswachterij Dorst

Oranjepolder nog wel aardig wat jong spul tegen-komen. Jonge boompiepers, boomleeuweriken, roodborst-tapuiten, gekraagde roodstaarten, gras-mussen, tjiftjafs en fitissen laten zich daar nog wel aardig zien. En als klapper van de week zag ik daar op een vroege ochtend maar liefst 79 grote lijsters samenscholen. Maar of de groep van deze laatste soort ook allemaal jonge vogels waren weet ik niet. Ik vermoed dat dit gedrag meer te maken heeft met het gezamenlijk wegtrekken naar de overwintergebieden in Afrika en daar zitten dan waarschijnlijk ook volwassen vogels bij. De jonge vogels die nu hun vliegvaardigheden verder moeten ontwikkelen hebben de komende tijd nog een enorme uitdaging voor de boeg.

juveniele gekraagde roodstaart
Dorst, 22 augustus 2026

Ik vraag mij ook elk jaar met regelmaat af hoeveel van die jonge vogels sneuvelen of gekeken naar de meer positieve insteek, hoeveel vogels over-leven deze barre tocht en komen ook weer terug? Het zal om duizelingwekkende aantallen gaan wat tijdens de reis sneuvelt en slechts een mager percentage van wat in het najaar vertrokken is komt in het voorjaar weer terug. Sta daar maar eens bij stil! Gelukkig zijn er nog redelijk wat bikkels die het stokje over kunnen nemen en volgend jaar voor een nieuwe lading pubervogels kan zorgen.

Wil je meer weten van de gevaarlijke vogeltrek, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/vogeltrek-kijken

Krombekstrandlopers in de buurt.

krombekstrandloper, 26 aug2026 Kievitswaard
(Curlew Sandpiper, Calidris Ferruginea)

Een krombekstrandloper is een van de wat zeld-zamere steltlopers die je hier in deze periode tegen kunt komen. Niet dat het in Nederland een schaars doortrekkende steltloper is, dat niet, want in het noorden van het land bij de Wadden en Friese kust kun je in deze tijd zomaar een paar duizend krombekken tegenkomen. Tijdens de krombekkentelling begin augustus 2024 was er zelfs een moment dat ruim 9.000 krombekstrand-lopers op de slikken van de West-Friese kust rondstapten. Meestal zijn het om en nabij de 3.000 exemplaren die hier voorbij komen. Het zijn toch meer vogels die meer van het zoute dan van het zoete water houden want bij ons in bijvoor-beeld de Biesbosch beperkt de aanwezigheid zich

 

een paar meter verder stond deze
bonte strandloper(Dunlin, Calidris Alpina)

tot een enkeling en heel soms een paar meer. Best vreemd als je bedenkt dat de meeste Noord-Siberische krombekken via het oosten naar het zuiden trekken. Op hun weg komen ze dan volgens mij maar weinig zout water tegen. Het is overigens wel zo dat die route wat korter is dus de vogels die daarlangs vliegen zijn zeg maar de slimmeriken. Hier zijn in het binnenland zijn ze wel een stuk zeldzamer dan langs de kust. Ze zoeken overigens wel grote slikplaten op die bij eb droogvallen en die vind je in het noorden maar ook in de Delta maar daar worden die grote aantallen niet waargenomen. Waarom dat nu weer is weet ik niet maar het zou voor mij een stuk makkelijker zijn als ik daar die grote groepen ook zou kunnen zien. Behalve krombekken

hier foerageren ze samen(vorige week dinsdag)

lopen hier nu in de Biesbosch ook aardig wat andere steltlopers rond en is het nog niet zo makkelijk om daartussen een krombek te vinden. Ik zag ze steeds tussen de bonte strandlopers foerageren en die twee soorten lijken wel erg veel op elkaar. Het verschil zit hem echt in de lengte van de snavel. Die is van de bonte strandloper ook krom maar wel een stukje korter en verder zie ik maar weinig verschillen. De krombek is iets slanker, heeft iets langere poten en is daardoor iets groter maar dat verschil is eigenlijk te klein om zo een, twee, drie waar te nemen. Als ze allebei nog in hun zomerkleed waren dan was het een makkie. De bonte heeft een opvallende zwarte buik en de krombek is van de hals tot op de buik opvallend oranjebruin van kleur. Maar in deze tijd als de meeste exemplaren al in hun winterkleed zijn, is het allemaal niet zo makkelijk meer. 

Wil je meer weten van deze schaarse stelloper, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/krombekstrandloper

De laatste van de laatste.

de foeragerende doortrekker, 25 augustus 2026
(Black-winged Stilt, Himantopus Himantopus)

Ik was er al vanuit gegaan dat de steltkluten vertrokken waren. De grote groep van ongeveer achttien steltkluten inclusief hun jongen uit de Eijerwaard zijn namelijk alweer een paar weken weg. De laatste paar keer dat ik daar in de buurt was, zag ik ze daar niet meer en ook in andere geschikte polders waren ze niet meer te vinden. Nu is dat ook normaal want vanaf juli tot in augustus vertrekken deze vogels uit ons land. Nu was ik vorige week dinsdag en woensdag in de Noordwaard in de Galeiwaard om precies te zijn toen ik daar een prachtige steltkluut zag foera-geren. Altijd een enorm genot om ze zo op hun lange poten in het ondiepe water te zien waden. 

de uitgestrekte slikken van de Noordwaard

De snavel werd continue links en rechts diep in de slikbodem geprikt op zoek naar voedsel. Door het lage water van de afgelopen tijd is het voor veel steltlopers een makkie om aan voedsel te komen en dat zie je dan ook aan de vele soorten steltlopers die het gebied aandoen. Ook de wat zeldzamere steltlopers die je eerder aan de kust zou verwachten doen in deze tijd de Noordwaard aan. Zo was de krombekstrandloper even in de Galeiwaard te zien. Toch een vogel die tijdens de trek vooral bij de Wadden, de Friese kust en Hollandse kust te zien is.  En ook de wat minder zeldzamere kanoet was hier aanwezig want hier was het nu eenmaal makkelijk foerageren.

een clubje steltkluten in de Eijerwaard

Deze ene steltkluut is waarschijnlijk op doortrek en was volgens mij geen "Biesbosch" vogel. Want in de tussenliggende tijd dat de Eijerwaardclub vertrok en nu werd de steltkluut hier niet meer gespot. Ik vermoed dat deze vogel inmiddels ook alweer doorgevlogen is en heeft hier even opge-vet en kan er nu weer even tegen tijdens de lange trektocht. Toch is dat elke keer weer leuk om een onverwachte vogel te treffen en dat hoeft wat mij betreft geen zeldzaamheid te zijn waar bijvoor-beeld half Nederland voor in de auto springt. 

Wil je meer weten van deze succesvolle nieuwkomer, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/steltkluut

Alle casarca's verzamelen.

een deel van de 142 casarca's, 25 augustus 2026
(Ruddy Shellduck, Tadorna Ferruginea)

Veel vogels verzamelen zich in grote groepen alvorens de lange reis naar de overwinter-gebieden wordt aangevangen. Dit is voor veel vogels de normale jaarlijkse gang van zaken. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de grutto´s die in augustus elkaar opzoeken en op een gegeven moment vanaf deze verzamelplaats massaal naar het zuiden vertrekken. 

Nog zo'n voorbeeld is de koereiger die nu met 120 vogels op de slaap-plaats samenkomen. Overdag zwerven ze rond in de regio en tegen de avond verzamelen ze zich op de slaapplaats. Over een paar weken ver-trekken die ook allemaal naar de overwinter-gebieden een enkele uitzondering daargelaten die hier probeert te overwinteren. En nog zo'n vogelsoort is de 

mooie adulte man met een zwart halsbandje

casarca die op dit moment alweer een weekje in de Hardenhoek in de Biesbosch verblijft. Onge-veer 140 vogels brengen hier de dag al lummelend door en veel activiteit is niet waar te nemen. Ze zitten verspreid op de drooggevallen slikplaten en soms zie ik ze even in het water ronddobberen. Wanneer ze precies foerageren is mij niet geheel duidelijk maar ze moeten in ieder geval voldoende vetreserves hebben opgebouwd om weg te trekken. 

De meeste vogels die nu hier te zien zijn komen uit het oosten van Europa en zijn op doortocht naar Zuid-Europa. Een deel blijft in Spanje hangen en anderen vliegen weer door naar Egypte. Maar er zijn ook Aziatische casarca's die naar India of verder naar Zuidoost-Azië trekken. Enorme afstanden worden soms afgelegd.

juveniele casarca in het midden

In het voorjaar komen ze terug en slechts enkele tientallen blijven hier om te broeden. Het is maar een hele kleine populatie die vermoedelijk ook banden heeft met dierentuinen, vogelparken en particuliere verzamelaars. Daar zullen best wel een vogels van ontsnappen en mengen met wilde exemplaren. Dus een helemaal zuivere wilde vogelsoort is dit niet en neigt zoals dat dan met een mooi woord heet naar een "escape". Zodra de vogel een kwekersring draagt is dat ook zo maar als die ontsnapte vogel weer met andere wilde vogels paart zijn hun ongeringde jongen zogenaamde wilde exemplaren. 

In de grote groep casarca's in de Hardenhoek zag ik ook diverse jonge vogels. Jonge casarca's hebben nog geen witte kop en die kleurt nu bruin tot oranjebruin. Ook de flanken zijn nog niet helemaal op kleur. Tijdens de eerstvolgende ruiperiode aan het eind van de zomer worden al die juveniele veren naar het volwassen kleed geruit en hebben de vogels komend voorjaar een geheel volwassen verenkleed. In de komende weken zullen de casarca's wel vertrekken en moeten we weer wachten tot het voorjaar als de eerste vogels weer terugkeren.

Wil je meer weten van deze bijna oranje eend, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/casarca

wespendieven vliegen over.

overvliegende wespendief, 13 augustus 2026
(European Honey Buzzard, Pernis Apivorus)

Rond deze tijd trekken de eerste wespendieven alweer weg. Het lijkt vroeg maar dat is niet zo, ze zijn zelfs al een paar weken aan het wegtrekken. Het gaat een beetje geruisloos en je moet het maar toevallig opmerken dat er een overvliegt. Al heel makkelijk wordt de wespendief verward met een overvliegende buizerd en schenk je er verder geen aandacht aan. Deze twee lijken namelijk op het eerste oog ook sterk op elkaar. Maar met een beetje oefening pik je ze er toch tussenuit. Met name de vrij lange rechte staart valt op en op de staart zijn drie zwarte dwarsstrepen te zien. Dat maakt samen met het kleine duifachtige kopje toch een heel andere vogel dan een buizerd.

Huis ter Heide, 20 aug 2022

De wespendieven zijn niet zo algemeen en het zijn er lang niet zoveel als dat hier buizerds rondvliegen. Een kleine 400 wespendieven broeden hier tegen een dikke 20.000 broedende buizerds om het verschil maar eens aan te geven. Ondanks het feit dat het niet zoveel wespendieven zijn die hier in de zomer broeden, zijn ze hier in vrijwel elk natuurgebied in de buurt wel te vinden. De Boswachterij Dorst, het Merkske, de Srijbeekse Hei en Huis ter Heide om maar een paar dichtbij gelegen natuurgebieden te noemen. 

Dit jaar heb ik de wespendieven in al deze gebieden gezien. Maar de meest bijzondere plek om wespen-dieven te zien is boven onze eigen tuin. Afgelopen jaar vlogen in het najaar negen wespendieven over. Het was een kwestie van geluk in combinatie met goed opletten. Afgelopen week vloog de eerste wegtrekkende wespen-

Boswachterij Dorst, 1 juli 2026

dief over ons huis. Je kunt slecht voorspellen wanneer ze overvliegen en ze hebben hier geen vast patroon voor. De juiste wind, de temperatuur en de tijd van de dag hebben allemaal invloed op dit gedrag en wat te denken welke route gekozen wordt? . Maar een ding staat vast, ze gaan alle-maal weg en dat gebeurt allemaal in de komende paar weken. De wespendief van afgelopen week zat heel laag en dat vond ik vreemd want weg-trekken naar Afrika doe je op de meest efficiënte manier. Zo weinig mogelijk inspanningen leveren, op thermiek hoogte zoeken en zweven waar en zo lang het kan. Niet zoals deze wespendief die met volop flappende vleugelslagen overtrok.

Wil je meer weten van deze insectenrover, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/wespendief

Door bramen sluipen, dat doen ze.

Braamsluiper in de duinen, 7 augustus 2026
(Lesser Whitethroat, Silvia Curruca)

Braamsluipers doen hun naam eer aan. De zangperiode aan het begin van het broedseizoen is uiterst kort te noemen en zijn ze al snel weer stil. En als de herkenbare zang verstomd is, komt het op zichtwaarnemingen aan. Dan is het in de struiken loeren geblazen want ze heten niet voor niets "sluipers". Ze sluipen namelijk door het struikgewas en zijn de zicht waarnemingen vooral toevalstreffers. Afgelopen week overkwam het mij weer eens een keer. Ik zag wat bewegen in een paar kleine boompjes maar kon zo snel niet zien wat het was. En de afstand was ook nog eens behoorlijk en dat werkte niet in mijn voordeel. Ik had al het idee dat het deze keer geen mees of vink was dus toch maar wat langer speuren. 

 

Grasmus is een "lookalike" die
hooguit wat bruiner van kleur is

En uiteindelijk kwam de vogel naar voren waar-door ik een redelijk zicht had op het beestje en de lichte keel en borst samen met de scherpe kop-tekening maakte het direct duidelijk. Dit was zo'n stiekeme braamsluiper. Even speelde bij mij de twijfel een rolletje omdat een grasmus op afstand met zijn lichte keeltje, grijs petje en de plek waar ze voorkomen ook op deze soort van toepassing kan zijn. Maar de bolle kop is echt onderschei-dend en neemt direct alle twijfel weg.

Waar de braamsluipers alleen in mei en begin juni zingen, kun je de grasmussen nog een paar maanden langer horen en dat helpt ook om de braamsluiper juist te determineren. Als de zomer op zijn eind loopt trekken alle braamsluipers weg en dit is misschien nog wel het meest bijzondere aan dit vogeltje. 

de iets blekere braamsluiper

Ze vliegen allemaal naar het zuidoosten over de Balkan en vandaaruit via Israël en Egypte naar Oost-Afrika. Zo hebben alle soorten hun eigen-aardigheden als ik dat zo mag noemen. De braamsluiper is daarom een van mijn favorieten ook al omdat het niet altijd even makkelijk is om er een te zien. 

Een paar jaar geleden maakte een braamsluiper het mij erg makkelijk door hier in de straat op de hoek in het perkje van de gemeente gaan zitten. Hij bleef een dag of vier en zong dat het een lieve lust was. Ik had even het idee dat het misschien weleens een broedgevalletje kon worden maar dat was jammer genoeg niet het geval.

Wil je meer weten van deze stiekemerd in het struikgewas, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/braamsluiper

Graszanger breidt gebied uit.

graszanger met zijn gestreepte kop
(Fan-tailed Warbler, Cisticola Juncidis)

Graszangers zijn zeg maar de nieuwe cetti's zang-ers. De cetti's is ook alweer dik veertig jaar geleden vanuit het zuiden van Europa naar Nederland ge-komen en is heel lang niet verder dan de Biesbosch gekomen. Dat was jarenlang de cetti's zanger basis van ons land en daarbuiten werden ze niet of nau-welijks gespot maar daar is langzaamaan verande-ring in gekomen. Dankzij de milde winters konden de cetti's zangers hier overleven en groeide de populatie de Biesbosch uit. Steeds verder weg van de Biesbosch werd de luide zang van de cetti's gehoord want een cetti's zien is een heel ander verhaal. Het is nu zo dat je in heel Nederland cetti's zangers tegen kunt komen. Ik kwam ze zelfs tegen bij het Lauwersmeer op de grens van Friesland en Groningen. In de Biesbosch, het cetti's zanger bolwerk van oudsher, leven tegenwoordig makkelijk 1600 broedparen.

Westkapelle, 27 september 2025

En met de graszanger lijkt hetzelfde concept gevolgd te worden. De graszangers leven alweer jaren in Zeeuws-Vlaanderen in het verdronken land van Saeftinghe om precies te zijn. Het was van oudsher een graszanger bolwerk en daar-buiten werden ze jarenlang niet of nauwelijks gezien. Pas na jaren werd ergens anders in Zeeuws-Vlaanderen incidenteel een graszanger gezien, bijvoorbeeld op de telpost in Breskens en weer wat jaren later zat er zelfs een in de Dordrechtse Biesbosch. Inmiddels kun je op steeds meer plekken van ons land graszangers aantreffen. 

Breskens, 28 maart 2024
op de telpost is zelfs een territorium

Afgelopen week liepen we een rondje door Noordervroon aan de kust en kwamen we zomaar vier graszangers tegen. We hoefden ze niet eens te zoeken, ze kwamen zomaar langs gevlogen. Het herkenbare roepje verraadde hun aanwe-zigheid. Een van de vier kwam naar ons toege-vlogen en landde in de rietkraag voor ons. We konden de vogel prima bekijken de gestreepte kop viel op. Zo duidelijk herkenbaar. Een van de opmerkelijkste eigenschappen van de graszanger is misschien wel dat ze in de winter niet naar Afrika trekken zoals de meeste zangvogels dat doen. Vandaar dat de aantallen erg kwetsbaar zijn in strenge winters. 

 

Wil je meer weten van deze relatieve nieuwkomer in ons land, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/graszanger

Een heel jaar door witgatjes.

overvliegend witgatje, 7 augustus 2026
(Green Sandpiper, Tringa Ochropus)

Een witgat kun je het hele jaar door wel ergens tegenkomen. Ik ontdek ze meestal door hun duidelijk herkenbare roep in de vlucht. De Bos-wachterij Dorst is zo'n bekende plek waar ik ze altijd wel een keer tegenkom. Je zou zeggen dat een bos een gekke plek is om steltlopers tegen te komen maar dat is in de Boswachterij Dorst juist heel normaal. In het bos liggen meerdere oude leemputten en die hebben allemaal van die mooie slikrandjes waar het goed foerageren is. 

Dus daarom is dit bos juist zo geliefd bij witgatjes en behalve witgatjes kom je daar om die reden ook oeverlopers en grote gele kwikstaarten tegen. Ik heb in de afgelopen jaren elke maand van het jaar wel ergens een keer een witgat gezien en de Boswachterij is misschien wel de beste plek om ze het hele jaar door te zien. 

een overwinterende witgat
Boswachterij Dorst, 22 december 2025

En hoewel deze vogels wel degelijk trekvogels zijn, zijn ze er altijd wel en dat is best bijzonder. Er zijn namelijk vogels die westwaarts trekken en hier terecht komen en er zijn ook witgatjes die naar het zuidwesten van Zuid-Europa vliegen tot in Afrika toe. Niet echt gestructureerd zoals bij-voorbeeld gierzwaluwen dat doen. Eind april komen die massaal hier aan en op een augustus zijn ze praktisch allemaal weer naar Afrika ver-trokken. Daar kunnen die witgatjes nog wel wat van leren.

Ze scharrelen hier in Dorst dus meestal langs de oevers van de oude leemputten en vliegen luid roepend op als ik ze nader. Het zijn wat dat betreft best wel schuwe vogels en hebben mij net iets te snel in de gaten. Ik ben elke keer net iets te laat om te fotograferen maar goed dat ze altijd luid roepend opvliegen waardoor ze hun aanwezigheid verraden. Doordat ze zo alge-meen zijn en ze met regelmaat te zien en te horen zijn worden ze onder andere door mij wat ondergewaardeerd. Onterecht natuurlijk want het zijn gewoon prachtige steltlopers. Je hoeft er eigenlijk geen moeite voor te doen en je neemt ze altijd vanzelf wel een keer waar.

Wil je meer weten van deze winterharde steltloper, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/witgat

Kleurrijke bijeneters op punt van vertrek.

een groepje bijeneters met helemaal rechts enkele juveniele vogels
(European Bee-eater, Merops Apiaster)

Van grauwe vliegenvangers van vorige week naar bijeneters deze week lijkt een kleine stap. Allebei vernoemd naar een insect maar wat zijn dat twee uitersten. De vliegenvanger is een vrij saaie grijsbruine vogels terwijl de bijeneter een explosie van kleur is. Een paar jaar geleden had ik al eens een bijeneter over zien vliegen maar had nog nooit een grote groep gezien. 

bijna te mooi om waar te zijn

Dat was afgelopen week wel het geval toen maar liefst 46 bijeneters overvlogen. Ik hoorde ze eerder dan dat ik ze zag. De bijeneters vliegen niet als postduiven of spreeuwen dicht bij elkaar maar eerder in een los verband. Ze vliegen wel allemaal de-zelfde kant uit maar ieder op zijn eigen manier. Zigzaggend met vrij veel tussen-ruimte en veelvuldig roepend naar elkaar alsof er toch een zeker overleg is over wat ze aan het doen zijn. Regelmatig doken ze naar beneden en ploften  in de struiken neer. Soms in paartjes

bijeneters zijn drukke baasjes

en daarbij vergezeld dor enkele jonge vogels. Het lijkt erop dat dit een fantastisch broedseizoen is geweest want er broeden vermoedelijk vijf of hooguit acht paartjes in het gebied. En stel dat ieder koppel ongeveer vier jongen krijgt dan kom je al aardig snel in de buurt van die 46 vogels. Ze leggen trouwens meestal wel wat meer eieren en dat kan zelfs tot tien eieren per legsel oplopen.

Het weer was vorige week fantastisch met een graadje of 23 en geen wind. Half bewolkt waar-door het licht uitstekend was en de bijeneters prima te zien waren. Ze vlogen regelmatig als groep op en maakten een rondje en dat deed mij denken aan de aanstaande vogelstrek. De bijen-eters doen daar namelijk ook aan mee en alvorens ze op pad gaan worden regelmatig als groep proefvluchten gemaakt. 

Dat zag ik bijvoorbeeld ook in de tweede helft van juli toen de gierzwaluwen elkaar ook opzochten om slechts enkele dagen later te vertrekken. En nog voor 1 augustus waren vrijwel alle giertjes weg.

Ik vermoed dat binnen een week ook de meeste bijeneters vertrokken zullen zijn. Die proefvlucht-en hoeven niet zo lang te duren om tot die be-slissing te komen. Ze vliegen naar Afrika en ik vind dat ze daar ook beter passen. In Afrika leven veel prachtige gekleurde vogelsoorten in een tropische omgeving.

Wil je meer weten van deze exotisch verschijning, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bijeneter

Grauwe vliegenvangers lusten wel een vliegje.

grauwe vliegenvanger op de uitkijk
(Spotted Flycatcher, Muscicapa Striata)

De grauwe vliegenvangers vangen volop vliegen. Tenminste daar leek het vanmorgen wel op. Ik zag zomaar drie grauwe vliegenvangers in de boomtoppen zitten. De kale takken hielpen om de vogels in de spotlights te zetten. Het kenmerk-ende gedrag is eigenlijk al genoeg om de soort te benoemen. Steeds een korte snelle uitval naar een voorbijvliegend insect en dan direct weer terug op de uitkijkpost en loeren naar het volg-ende slachtoffer. Ik vermoed dat ik een koppel vliegenvangers en een uitgevlogen jong samen heb gezien.

De drie vliegenvangers zaten samen in de kale boomtop en leken elkaar door en door te kennen.

voorbij vliegende insecten zijn niet veilig

Er werd geen vogel weggestuurd omdat hij toe-vallig in een bezet territorium zat. Ze tolereerden elkaar en waren bereid om de voorbij vliegende insecten te delen. De vermoedelijk jonge vogel was al zo zelfstandig dat hij zelf voor zijn eten kon zorgen en bedelde niet meer bij een van de ouders. En dat kan eigenlijk ook wel want we zitten inmiddels weer in augustus. Vanaf half mei begint het broedseizoen en dan zijn ze rond deze tijd wel klaar.

Het zou overigens nog wel zo kunnen zijn dat nog aan een tweede legsel wordt begonnen. Dat kan in deze tijd wel maar dan zou het mannetje zijn territoriale gedrag wel laten zien. Want dat zijn vliegenvangers wel, ze houden erg van privacy en dulden geen concurrenten in de buurt. 

links en rechts kijken

Grauwe vliegenvangers zijn best wel stiekeme beestjes, ze kennen geen luide herkenbare zang en zien er ook niet opvallend uit. Ze zijn behoorlijk schuw en kunnen heel anoniem in een gebied aanwezig zijn. Hun zachte lied of eigenlijk hun zachte roep valt niet op en je moet wel scherp zijn om zijn lied er tussen alle zangers uit te pikken.

Als niet tot aan een tweede leg wordt begonnen, kunnen de eerste vliegenvangers alweer op trek gaan. De trek van deze vogels loopt zo een aantal maanden door totdat ook de vogels die wel aan een tweede leg zijn begonnen ook vertrekken en dat kan zelfs tot eindoktober en begin november doorgaan.

Wil je meer weten van deze vrij anonieme insectenverdelger, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grauwe-vliegenvanger

Als de zangers zwijgen, piepen de jongen.

juveniele kleine karekiet, 1 augustus 2026
(Eurasian Reed Warbler, Acrocephalus Scirpaceus)

Zo gaat dat in de vogelwereld. In het begin van het broedseizoen hebben de mannetjes het hoogste woord en zingen om het hardst. Overal zingende vogels al vanaf het eerste ochtendlicht en soms zelfs nog vroeger. Bij sommige soorten gaat het zingen de hele dag door. Een enorme inspannende activiteit die veel van de vogels vraagt. De vrouwtjes zijn misschien zwijgzaam maar leveren net als de mannen een inspanning om u tegen te zeggen. En zo ziet het broed-seizoen er grofweg uit. Gedurende die periode wordt hard gewerkt om het nageslacht veilig groot te brengen.

adulte kleine kartekiet

De afgelopen tijd heb ik de zingende kleien karekieten in de Oranjepolder nauwlettend gevolgd en kon zo vaststellen dat in de rietkraag van Het Kromgat veertien bezette territoria waren. De aantallen liepen gestaag op tot veertien en dat werd ook gedurende een week of zes het vaste aantal zingende kleine karekieten. Een paar weken geleden merkte ik dat het aantal zingende zangers afnam en uiteindelijk houden ze nu alle-maal hun snavel. Dat betekent niet dat ze ook vertrokken zijn. Nee, sterker nog het aantal kleine karekieten is misschien meer dan verdubbeld. De jongen zijn inmiddels uitgebroed en vliegvlug. Het zachte piepgeluidje, de bedelroep klinkt nu overal in de rietkraag. Er zijn met zekerheid meer dan 4 succes-volle broedparen vast te stellen. Maar ik vermoed dat ik hiermee aan de zuinige kant ben.

ook leuk, een koppel grauwe klauwieren met
twee jongen, 31 juli 2026

Soms zie ik de kleine rietvogeltjes van stengel naar stengel hippen. En niet alleen kleine karekieten zijn uitgevlogen ook grauwe klauwieren en grauwe vliegenvangers zijn nu uitgevlogen. En zo kun je nog volop andere mooie vogelsoorten noemen die nu jongen hebben. Het is altijd weer spannend hoeveel van die kleintjes het overleven. Als we weer wat verder in het seizoen zijn vliegen ze naar Afrika en dan zullen veel van die kleintjes sneuvelen. Volgend voorjaar komen ze weer onder dezelfde gevaarlijke omstandigheden terug om hier te broeden.

Deze cyclus herhaalt zich jaarlijks en uiteindelijk neemt de populatie door allerlei omstandigheden jaarlijks met een paar procenten af. Een trieste constatering maar werkt het in de natuur tegenwoordig zo. 

Wil je meer weten van deze rietscharrelaars, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-karekiet

Knobbelzwanen scholen samen.

een van de grote zomergroepen, 23 juli 2026
(Mute Swan, Cygnus Olor)

Afgelopen week telden we in de Biesbosch ruim zevenhonderd knobbelzwanen. De grootste groep zat in het Noorder- en Zuidergat van de Visschen. Ze zaten niet eens zo heel ver van elkaar ver-wijderd maar wel geconcentreerd in een paar grote groepen. Ik vind dat altijd weer bijzonder omdat je zou verwachten dat veel knobbelzwanen in deze tijd van het jaar als paren samenzijn en in deze tijd ook nog wel met hun jongen rond-zwemmen. Maar dat is dus niet altijd zo, deze broedparen hebben namelijk niet zoveel te maken met deze grote groepen zwanen die om meer redenen dan ook niet gebroed hebben. 

een paar voor het leven, 3 mei 2025
Biesbosch, polder lepelaar

Het zijn meestal jonge niet geslachtsrijpe zwanen die elkaar opzoeken en het broedseizoen over-slaan. Het kan soms wel tot het vierde levensjaar duren voordat ze een paar voor het leven vormen en mee gaan doen aan het broedproces. Het is dan eigenlijk ook wel logisch dat dit soort zomer-groepen zo groot kunnen zijn. Elk jaar worden in die grote groepen koppels gevormd die in het jaar daarna hun eigen weg kiezen en gaan broeden. De groep wordt dan vanzelf weer aangevuld met jonge knobbels van het jaar ervoor. Op deze manier blijft deze groep door de jaarlijkse ver-jonging ook zo groot. Ik denk dat de gemiddelde leeftijd van de vogels in deze groep jaar na jaar vergelijkbaar is. Oudere vogels eruit, jongere vogels erin.

een succesvol broedseizoen, 11 juli 2022

Ze scholen ook samen om gezamenlijk te ruien en te foerageren. Ze kunnen met hun lange nek redelijk diep in het water naar waterplanten speuren. Voor eenden zijn die plekken net te diep. Samenleven in grote groepen heeft daarbij ook nog eens het voordeel dat het heel veilig is want de ruiende vogels kunnen in de ruiperiode niet goed vliegen. Ze ruien hun handpennen en zijn dan tijdelijk niet vliegvlug en redelijk kwetsbaar. 

Hoewel dat kwetsbare ook maar beperkt is want wie durft nu een zwaan te pakken. Veel andere dieren blijven liever op een veilige afstand net als ik trouwens.

Wil je meer weten van deze statige watervogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/knobbelzwaan

Deze stern is reuze.

juveniele visdief, De Gijster 23 juli 2026
(Common Tern, Sterna Hirundo)

Visdieven zijn in de Biesbosch genoeg te zien. Ze broeden er zelfs al zijn dat geen grote aantallen. Op het eiland in de Hardenhoek broeden de visdieven tussen de enkele duizenden kokmeeuwpaartjes en brengen daar ook hun jongen groot. De visjes die zij voor de jongen vangen, zwemmen voor hun deur langs. Ze hoeven maar weinig moeite te doen om voldoende eten te vinden in deze kraamkamer van de vissen. De jonge visdieven vliegen al volop rond en dat zorgt ervoor dat je niet altijd even scherp bent of het wel visdieven zijn en geen andere sternen.

Reuzenstern, Gat van de Kampen 23 juli 2026
(Caspian Tern, Hydroprogne Caspia)

Afgelopen week vlogen de visdieven overal in de Biesbosch rond en was het bijzondere er wel vanaf. Totdat een roepende stern de oren deed spitsen want het geluid klonk totaal anders. Het bekende kwartje viel bij mij niet direct maar bij mijn medeteller rinkelde geen belletje maar ging het alarm af. hij riep direct ik hoor een reuzestern. Je hoefde maar amper te zoeken om hem te zien. De kolossale stern vloog voorbij en met zijn wat trage sternenslag vloog hij relaxed wat rondjes en liet hij zich eens goed bekijken. Het werd zogezegd een kleine vliegshow. Af en toe een plotselinge 

de reuzenstern vlakbij de boot.

duik het water in en met een paar ferme slagen werd het luchtruim weer gekozen. Het blijft een prachtige manier van vissen, het gaat allemaal zo makkelijke en vanzelf en je zou bijna vergeten dat dit geen zwemvogel is. Een stern zie je niet zomaar op het water ronddobberen zoals een meeuw dat kan doen. Hij duikt of jaagt om vis te vangen net zoals een visarend dat doet. Bij die laatst ziet het er allemaal wat minder elegant uit en is het meestal een worsteling om met een flinke vis uit het water te komen. De sternen hebben daar geen moeite mee en ook deze manier van vissen kan een stern heel soepel doen. Ook ander sternen duiken onbevreesd het water in en kunnen daarna weer gemakkelijk opstijgen. Deze reuzensternen zijn tegen-

de reuzenstern hield het wateropppervlak
scherp in de gaten

woordig elk voorjaar wel in de Biesbosch te zien. Meestal gaat het dan om een hele korte tussenpauze in de Harden-hoek. Ze rusten even uit en eten wat om vervolgens weer snel te vertrekken. Je ziet ze hier nooit een paar dagen achtereen rondhangen en je moet geluk hebben om er een te kunnen spotten. De  reuzensternen

van afgelopen week was waarschijnlijk alweer op weg naar het winterverblijf en heeft het broedseizoen of mislukt broed-seizoen vroeg beëindigd. Wij hadden het geluk om daar net te plaatse te zijn en een halfuur eerder of later zouden we de vogel gewoonweg gemist hebben. Soms moet een keer geluk hebben.

Wil je meer weten van deze king size stern, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/reuzenstern

De ontdekking van het jaar.

Visarend 23 juli 2026
(Osprey, Pandion Haliaetus)

Het broedseizoen van de visarenden in de Biesbosch is bijna voorbij en is wederom een zeer succesvol seizoen gebleken. Maar gisteren werd het bij toeval een hele bijzondere dag omtrent broedende visarenden omdat we gisteren ont-dekten dat er ongemerkt een vierde broedgeval in de Biesbosch kon worden vastgesteld. Onge-merkt heeft het broedpaar dat een nest op de hoogspanningsmast van spaarbekken De Gijster heeft een jong grootgebracht. Er bestaat nog een onzeker vermoeden dat er zelfs nog een tweede jong in het nest zit. 

Tot gisteren werd gedacht dat dit broedpaar niet tot broeden was gekomen en dat alleen het broedpaar dat op de hoogspanningsmast van de Turfzakken twee jongen hebben grootgebracht. Deze twee jongen zijn overigens op vijf juli geringd. Het derde jong was toen al even geleden gestorven. 

het bewuste 4e nest met een jong, 23 juli 2026

Aan de andere kant van de rivier zijn 2 succes-volle nesten vastgesteld met respectievelijk twee en drie jongen. Tot gisteren ging men er dus van uit dat het om drie nesten met in totaal zeven jongen ging. Het zijn dus vier nesten met acht jongen geworden. Het enorme en diepe nest in De Gijster heeft ervoor gezorgd dat het jong anoniem op kon groeien en dat het vrouwtje tijdens het uitbroeden van het ei zo diep in het nest heeft gelegen dat het niet is opgemerkt. 

Het "nieuwe" jong liet zich gisteren tijdens de watervogel inventarisatie voor het eerst zien toen het op de rand van het nest vliegoefeningen deed. De beide ouders waren in de buurt van het nest en hielden de boel scherp in de gaten. Maar wat een mooi nieuws was dit.

visarend met een blankvoorn, 23 juli 2026

De visarenden die gisteren heel actief waren en veel voedselvluchten maakten zagen we steeds op andere plekken in de Biesbosch rondvliegen. De heel licht gekleurde adulte ongeringde man hebben we die dag op zeven best ver uit elkaar liggende plekken kunnen zien. Een keer met een flinke blankvoorn in de klauwen. Die zal wel aan een van de in totaal drie Brabantse jonge vis-arenden zijn gevoerd. Buiten de vier Biesbosch visarendnesten is in Nederland maar een ander succesvol nest met broedende visarenden bekend. En daarnaast is nog een 5e paar vis-arenden in de Biesbosch maar die broeden niet.

een visarend met zijn lange smalle vleugels

De visarenden broeden al sinds 2016 in Nederland in de Biesbosch en vandaaruit groeit de populatie verder. De Biesbosch is bijzonder visrijk en met name de Hardenhoek is een kraamkamer van vis. Behalve visarenden wordt hier ook door veel andere vogels gevist waar-onder de grote zeearend die niet ver van de broedende visarenden een nest heeft. 

De grote roofvogel broedt alweer wat langer in de Biesbosch. Het eerste succesvolle broedgeval dateert van 2006 na een afwezigheid van honderd jaar. Voor de visarend is dat anders. De visarend is nooit een broedvogel in Nederland geweest en is pas sinds 2016 een gevestigde broedvogel. Een gevestigde broedvogel wordt je overigens pas na tien jaar van opeenvolgende broedgevallen. Dus vanaf dit broedseizoen is dat dan zover.

Wil je meer weten van deze relatieve "nieuwkomer" in ons kikkerlandje; klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/visarend

De vissers van de Hardenhoek.

visdief 4 juli 2026 Overdiepse polder
(Common Tern, Sterna Hirundo)

In de Noordwaard heb ik opvallend veel visdieven op de slikplaten zien zitten. Het was laag water en dat is altijd gunstig om meer vogelsoorten vlakbij elkaar te kunnen zien. Bij hoogwater zijn bijvoor-beeld alle steltlopers hier verdwenen en zitten hier vooral eenden en meeuwen. Tussen al die meeuwen vliegen ook altijd wel wat visdieven. Maar deze keer was het laagwater en zaten de slikplaten vol met vogels waaronder dus ook op-vallend veel visdieven. Ze zaten aan de grond tussen de honderden kokmeeuwen die hier ook hun broedgebied hebben. Ruim 3.400 broedparen broeden op het eilandje in de Hardenhoek en daartussen zitten ook wat visdieven, zwartkop-meeuwen, ganzen en eenden te broeden.

visdief met een vers gevangen visje, 13 juni 2024

Dat de visdieven zich hier ook thuis voelen is niet gek want in de ondiepe wateren van de Harden-hoek krioelt van de vis. Dit is naast een enorme kraamkamer voor jonge vogels ook een enorme kraamkamer voor vissen. Veel viseters komen hier foerageren en jagen. De grootste viseter die hier komt eten is de zeearend en een goed tweede is de visarend. Voor het kleine spul is de visdief wel te porren en die zie je hier dan ook vaak met jonge visjes rondvliegen. 

Dat de Hardenhoek zo'n vis- en vogelrijk gebied is, heeft onder andere te maken met hij tij. De Biesbosch is het grootste zoetwatergebied van Europa en ook al is het verschil tussen eb en vloed maar 30 centimeter, het tij bepaalt hier alles. Wanneer gefoerageerd wordt is dus afhankelijk

Galeiwaard, 12 mei 2026

van het tij. Voor de visdieven maakt dat niet zo heel veel uit want zij jagen al laagvliegend over de grote plas of het nu laag- of hoogwater is. Andere vogels zoals steltlopers houden meer van eb en foerageren dan op de drooggevallen slikplaten. 

Ik ken de broedende visdieven vooral van Zeeland waar ze met tientallen broedparen samen op de schelpenstrandjes en -eilandjes broeden. Hier in de Hardenhoek ontbreken de schelpenstrandjes maar dat weerhoudt ze er niet van om op het eilandje van kleigrond en begroeid met veel groen te broeden. Ik zal de komende weken eens goed opletten of daar ook al jonge visdieven rondvliegen.

Wil je meer weten van deze vliegende dieven, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/visdief