Kruisbek met zijn scheve bek.

kruisbek mannetje, 25 mrt 2020
(Common Crossbill, Loxia Curvirostra)

In de Boswachterij staan flink wat geschikte bomen voor kruisbekken en toch zie je ze maar zelden. Elk jaar lukt het wel om er een paar te zien maar gewoon is het zeker niet. Vorige week maandagochtend hoorde ik ze druk roepen en meestal zijn ze dan met een groepje. Druk heen en weer vliegend en met wat geluk gaan ze dan even zitten zodat je ze even kunt bekijken. De mooie rood gekleurde mannen en de groengele vrouwen zaten in de top van een lariks waar ze zich tegoed deden aan de zaden in de kegels. 

Ze braken de larikskegels af en namen die mee naar een tak waar ze met de scheve snavel werden opengebroken zodat ze bij de zaden konden. Behalve lariks zaden eten ze ook zaden van dennen- en sparappels. En ook van die bomen  staan er genoeg in de bossen van Dorst. Ik vermoed dat dit doortrekkers zijn want de hele winter heb ik ze hier niet gezien en ik geloof nooit dat ik ze gemist heb. Die opvallende scheve snavel

kruisbek man in een lariks, 21 jan 2021
boswachterij Dorst

blijft toch gek om te zien, de bovensnavel wijst naar links en de ondersnavel naar rechts. Het is natuurlijk een perfect stuk gereedschap om die harde larikskegels open te breken maar het lijkt alsof er iets niet helemaal goed is gegaan en de vogel daarom gehandicapt is. Dat is dus niet zo en er zijn maar genoeg vogels die een hele speciale aangepaste snavel hebben die helpt om goed te kunnen foerageren. Kijk maar eens naar de snavel van een lepelaar, specht of wulp en ook de snavel van een roofvogel. Allemaal verschillende vormen met een specifieke toepassing.

boswachterij Dorst, 23 mrt 2026
kruisbek vrouw

Ik vraag mij af of er eigenlijk wel kruisbekken in de Boswachterij broeden? Ik zie ze daar vrijwel alleen in de tijd dat ze op trek zijn en af en toe in de winterperiode. Wat verder in het voorjaar en in de zomer ben ik daar nog niet eerder een kruisbek tegengekomen laat staan dat ik daar een jonge kruisbek heb gezien. Dat ik de kruisbekken in een groepje zag foerageren duidt er eigenlijk al op dat het doortrekkers zijn. Broedvogels zijn erg op zichzelf en zoeken elkaar niet op. 

In Nederland gaat het trouwens om slechts enkele honderden broedparen en volgens mij is de Boswachterij Dorst iets te kleinschalig met niet voldoende naaldbomen. Daarvoor moet je dan toch meer richting de Veluwe gaan, daar zijn nog uitgestrekte naaldbossen die beter passen bij de behoeften van de kruisbekken. En behalve de Veluwe zijn in Drenthe en de Utrechtse Heuvelrug ook nog geschikte plekken om te broeden.

Wil je meer weten van deze scheve bekken, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kruisbek

De eerste boertjes zijn terug.

boerenzwaluw, 2 mei 2023
(Barn Swallow, Hirundo Rustica)

Ik hoorde ze eerder dan ik ze zag en dat was begin deze week in de Boswachterij Dorst. Omdat dat niet de eerste plek is waar ik aan zou denken als ik aan boerenzwaluwen denk, werd ik even op het verkeerde been gezet. Het geluidje had even iets weg van een puttertje. Maar ik werd al snel uit de droom geholpen door de boertjes die steeds vanaf de top van een berk een klein rondje vlogen om volgens mij insecten te vangen. Deze twee boerenzwaluwen waren voor mij de eerste twee van dit jaar. En dat is altijd weer leuk om dat mee te maken. En zo arriveren de komende weken steeds meer broedvogels uit het zuiden.

Ik verwacht dit weekend ook weer de nodige broedvogels te zien en te horen als ik in alle vroegte de Biesbosch invaar om broedvogels te inventariseren. 

Boswachterij Dorst, 23 mrt 2026

De eerste BMP(Broedvogel Monitoring Project) telling van SOVON gaat naar de oude rietpolders Ruwen Hennip en Vijf Ambachten staat gepland. Ik weet inmiddels dat daar de eerste roerdompen alweer baltsen en ik weet bijna zeker dat daar ook de eerste blauwborsten zullen zingen. Verder is het zo vroeg in het broedseizoen nog stil en is het nog even geduld hebben en afwachten.

Maar wat de boerenzwaluwen betreft, ik zie boerenzwaluwen meestal iets later in de maand maart. Mijn vroegste waarneming tot nu toe in maart dateert van 26 maart 2024 toen ik op de Telpost van Breskens stond. Dus is dit een verbetering van mijn persoonlijke record met drie dagen. De komende dagen wordt ons land bij wijze van spreken overspoeld met boerenzwaluwen. Deze eerste dagen van dit seizoen kun je ze vooral verwachten in de buurt van water want daar zijn de meeste insecten te vinden. De muggen dansen daar al volop. 

mooi groepje boerenzwaluwen

Ik verwacht ze net weer wat later in de polders hier in de buurt. De boerenschuren zijn hier voor de boerenzwaluwen traditiegetrouw de hotspots waar gebroed wordt. De schuren zijn altijd wel ergens open zodat de zwaluwen ongestoord in en uit kunnen vliegen. Het is op mooie zomeravonden altijd weer een fascinerend gezicht als druk heen en weer vliegen. En de aantallen vallen mij niet eens tegen maar ik durf eigenlijk ook niet goed te zeggen of het goed met ze gaat. Per boerenschuur waar ze hier in de polder broeden schat ik de aantallen toch wel rond de dertig volwassen exemplaren. En als de jongen dan eenmaal uitgevlogen zijn, zie ik ze wel eens op het prikkeldraad mooi op een rijtje zitten. Druk kwebbelend en geduldig wachtend op een lekker hapje. Ik kijk nu al uit naar die tijd.

Wil je meer weten van deze terugkerende zwaluwsoort, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/boerenzwaluw

Een zomertaling maakt nog geen zomer.

mijn vroegste zomertaling, 8 maart 2021
(Garganey, Spatula Querquedula)

Het is 19 maart en in de vroege ochtend tegen het moment dat de zon net aan het opkomen is, kukelde de temperatuur nog net onder nul. Grond aan de vorst en de kou in de handschoen. Ik was er zo klaar mee en vervloekte de weersvoorspellers die elke keer weer kou in het vooruitzicht stellen. Ik ben toe aan een warm zonnetje. En zo moeten ook veel trekvogels denken, die komen van een half jaartje overwinteren in een heerlijk warm klimaat deze kant op en hopen dat het her ook lekkers weer is. Maar daar is nog niet van te merken.

Een van die vroege aankomers is de zomertaling en die zat er vanmorgen fris bij. Letterlijk en figuurlijk dan. Het flauwe ochtendzonnetje scheen over de licht bevroren graslanden en op de plassen steeg de waterdamp op. Het iets warmere water zorgde voor een dun mistgordijntje wat de zomertaling iets schilderachtigs meegaf. Het mannetje zwom fit rond en heeft de lange tocht naar hier goed verteerd. Dat is veelbelovend, nu de vrouwtjes nog.

Boswachterij Dorst, 29 maart 2019

Ik dacht even dat deze zomertaling wel mijn vroegste waarneming van de soort was maar niets is minder waar. De aller vroegste zomer-taling zag ik in de Boswachterij Dorst op 8 maart 2018 en dat was echt vroeg. De witte halve maan op de kop spatte van de foto die ik toen maakte en zo te zien was het toen ook zonnig en oogde het niet erg koud. De komende weken zijn ze op heel veel binnenwateren te zien en net zo snel als ze gekomen zijn, zijn ze ook weer weg. Een klein aantal kun je de komende zomer nog wel in de Noordwaard zien maar broeden is een ander verhaal. Ons land is een soort doorvoerland van de soort en er vliegen meer vogels door dan dat er hier blijven broeden.

De `kleine` zomertaling, 19 apr 2025

Best gek want de zomertaling is een echte weidevogel en weides, die hebben we hier genoeg. Er is wel een "maar" te noemen en die weegt wel door. De kwaliteit van de huidige Nederlandse weides is gewoonweg niet goed genoeg voor heel veel weidevogels.. Meestal staat in de weides Engels raaigras, een snelgroeiende grassoort die weinig ruimte biedt aan andere plantensoorten, laat staan bloemen. 

En dat betekent dus dat er maar weinig voedsel voor vogels te vinden is. Zomertalingen snappen dat en kiezen ervoor om wat verder door te vliegen naar gebieden waar kruidenrijker gras groeit en het waterpeil wat hoger en moerasachtig is. Zeg maar, waar de omstandigheden wel goed zijn. Een zomertaling maakt dus nog geen zomer maar het is wel lekker om er zo vroeg een te zien.

Wil je meer weten van deze kleine taling, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zomertaling

En ineens zijn ze daar.

Brouwersdam bontbekje, 21 sep 2025
(Common Ringed Plover,Charadrius Hiaticula)

Het is begin februari als de bontbekpleviertjes alweer langs de kust te zien zijn. Door de winter heen zijn altijd wel ergens bontbekpleviertjes te zien maar dik gezaaid zijn ze niet. De meeste vogels trekken weg of passeren ons land als doortrekker. In deze tijd trekken de meeste ook weer door en blijven hier maar een korte periode om weer wat reserves op te doen. En slechts een paar honderd bontbekjes blijven hier om te broeden. 

Het aantal broeders is zelfs nog kleiner dan de overwinteraars en die kleine groep broeders heeft een voorkeur voor de stranden waar ze in een soort van los kolonieverband samen broeden. Je moet trouwens niet denken aan mooie witte stranden waar ze broeden maar meer aan goed verborgen nestjes op slikjes met schelpen, schorren en kwelders waar ook wat water te vinden is. 

Noordzee doortrekkende bontbekjes, 1 nov 2024

De nestjes worden op droge stukken gebouwd en bekleed met schelpen, steentjes en klein planten-materiaal. De bontbekjes zijn vooral in de westelijke helft van ons land te vinden. Trek een denkbeeldige lijn van Bergen op Zoom naar Groningen en ten westen van die lijn kun je bontbekplevieren tegenkomen.

De Biesbosch zit in ons land een beetje tegen de meest oostelijke grens van het verspreidings-gebied aan. 

op de dijk bij Kerkwerve, 6 januari 2024

Ik zie ze hier met grote regelmaat maar dan niet als broedvogel maar toevallige passant of doortrekker. Het kan dan zelfs gebeuren dat het flinke groepen zijn. Op 19 mei 2025 zaten maar liefst 87 bontbekpleviertjes in de Eijerwaard van de Biesbosch. Ik weet niet goed of dit door-trekkers zijn die op weg zijn naar de broedge-bieden in het noorden of dat dit vogels zijn die alweer op weg zijn naar het zuiden en klaar zijn met broeden? 

Ik weet wel dat eind maart de eerste eieren gelegd worden dus het zou kunnen dat ze half mei klaar zijn. Het blijft in iedergeval onduidelijk maar wat ik wel weet is dat mei al jarenlang de maand is om in de Noordwaard van de Biesbosch grote groepen bontbekplevieren te zien. Ze blijven meestal een dag of drie-vier hangen en zijn dan weer weg.

Wil je meer weten van deze prachtige getekende plevier, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bontbekplevier

De stiekeme paarse strandloper.

paarse strandloper Brouwersdam, 7 jan 2021
(Purple Sandpiper, Calidris Maritima)

Voor paarse strandlopers moet je naar de Brouwersdam. Maar dan moet je wel buiten het broedseizoen gaan want dan zitten ze daar. Heel af en toe kom ik ze ook wel op een andere plek tegen maar altijd wel langs de kust. De dijk van basaltblokken bij Westkapelle is ook zo'n plek net als de strekdammen bij Cadzand en zo zullen er nog wel een aantal goede plekken zijn waar ze in de winter zitten. Ze scharrelen tussen de stenen en zoeken daar naar voedsel. In het binnenland zijn ze eigenlijk niet te vinden. Alhoewel er toch een aantal waarnemingen bekend zijn van paarse strandlopers in de Noordwaard van de Biesbosch. Ik heb ze daar tot nu toe nog nooit gezien.

paarse strandloper Texel, 7 nov 2021

Ik verbaas mij er altijd over hoe makkelijk deze strandlopertjes in hun omgeving opgaan. Het is dat ze behoorlijk actief zijn en daardoor hun aanwezig-heid verraden. Ze zijn een stuk lastiger te spotten dan de iets grotere steenlopers en de bijna witte drieteenstrandlopers die in hetzelfde leefgebied te vinden zijn. 

De aantallen zijn echt niet groot en daarom blijft het toch altijd wel bijzonder om ze te zien. Ik geloof dat maar een paar honderd paarse strandlopers in ons land overwinteren. Hun vrij onopvallende verenkleed en de licht gebogen snavel maken het toch wel een herkenbare vogel maar geen spectaculaire soort. Ze zijn dus bijzonder omdat het er niet veel zijn en dat ze uitsluitend op de stenen oevers vlakbij de waterlijn zitten.

Cadzand Bad Haven, 16 dec 2012

Wat mij zo verbaasd is dat deze vogels op de hoogvlakten en in gebergten van Noorwegen tot in Siberië broeden. Hun naam zegt heel iets anders want op de stranden zijn ze niet te vinden. Ze leven ver van de zee en hier in de winter zitten ze dus vrijwel altijd in de zogenaamde spatzone van de zee. Vanwaar die keuze en voorkeur voor dat zoute water. Kijk ik snap dat ze graag op stenen zitten want dat doen ze thuis ook en wij hebben verder weinig rotsachtige gebieden. Als dat de voorwaarde is, kom je al snel bij de kust uit. Maar die keuze zorgt er ook voor dat de menukaart er heel anders uitziet dan thuis. Wat dat betreft is het zoals wij op vakantie gaan. Een heel andere omgeving en ander voedsel. Zouden die paarse strandlopers misschien ook net als wij een vakantiegevoel hebben? Goed uitrusten als straks het drukke broedseizoen aanbreekt en ze goed uitgerust willen zijn?

Wil je meer weten van deze kleine rotsbewoner, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/paarse-strandloper

Wat nou, graspiepers vallen niet op.

prototype graspieper, 12 mrt 2026
(Meadow Pipet, Anthus Pratensis)

De graspiepers baltsen nu al volop en het is nog winter. Tenminste, het is op de kalender nog winter maar de temperatuur is overdag al aardig opgelopen en is de vorst vrijwel uit het land. Verschillende vogels reageren daar direct op en zingen nu volop. De veldleeuwerik, heggenmus, boomleeuwerik en ook de graspieper hoor je nu al uit volle borst zingen.

De zang helpt natuurlijk om de soort te herkennen maar als ze niet zingen is het opletten geblazen. Van de graspieper, de meest algemene pieper in ons land, wordt gezegd dat hij geen specifieke kenmerken heeft maar daar ben ik het niet helemaal mee eens. 

waterpieper Ganzewei, 18 mei 2024

Geen specifieke kenmerken zou dus betekenen dat hij niet makkelijk te onderscheiden is van andere piepers. Terwijl op hij basis van zijn eigen specifieke kenmerken juist heel goed te determineren is.

Hij is dus juist goed te onderscheiden van andere piepersoorten want andere piepers zoals de waterpiepers hebben bijvoorbeeld donkere poten in plaats van de oranje poten van de graspieper en ook de tekening of verenpatroon op de rug van de waterpieper is anders dan van de graspieper. Als je deze twee piepers in de winter samen tegenkomt is snel duidelijk met welke pieper je te maken hebt. Ook het geluid zoals de contact roepjes wat de beide piepers maken is onderscheidend. 

boompieper Dorst, 16 mei 2025

En neem ook de boompieper, die lijkt ook wel wat op de graspieper. Beide piepers hebben oranje poten, die van de boompieper zijn iets fletser maar de koptekening van de boompieper is echt anders dan de koptekening van de graspieper. Daarbij zingt de boompieper vanaf een tak of top van een boom terwijl de graspieper juist vliegend en zwevend zingt. 

En dan de laatste, de oeverpieper die langs de kust te vinden is, is dus ook weer anders de graspieper. De oeverpieper heeft praktisch geen wenkbrauwstreep terwijl de graspieper die juist heel nadrukkelijk wel heeft. 

oeverpieper Stellendam, 11 nov 2023

Neem daarmee de donkere poten en het vale verenkleed en het verschil is weer duidelijk gemaakt. Ook de locatie en het gedrag van de vogels kunnen vrij makkelijk naar de soort en hun naam verwijzen. De graspieper zit in het gras, de boompieper in de boom, de oeverpieper aan de waterkant en de waterpieper zit in de bergen. 

Nou ja vooruit, dat klopt dan niet helemaal maar in de winter zit hij hier wel bij het water. Vooral in het binnenland en eigenlijk niet aan de kust. Als je al die verschillen paraat hebt, is onderscheiden van de soorten een stuk makkelijker. Dus de graspieper heeft wel degelijk specifieke kenmerken en valt daardoor echt wel op. Maar je moet wel kijken.

Wil je meer weten van deze meest algemene pieper in ons land, klik dan op de link; 

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/graspieper

Zwarte mees

zwarte mees in Dorst
(Coal Tit, Periparus Ater)

Dit is de tijd dat veel vogels die in de winter niet naar het zuiden wegtrekken zich al flink laten horen. Zodra het in de vroege ochtend begint te schemeren en het eerste licht in het oosten boven de horizon kruipt beginnen de vogels te roepen. De bekende soorten zoals de winterkoning, roodborst, merel en lijster horen we al even en daar komen nu wekelijks nieuwe soorten bij. Over enige tijd komen ook de trekvogels terug en is het span compleet en tetteren de vogels er op los.

Vanmorgen deed de zwarte mees ook zijn best en dat is niet zo'n uitbundige soort dus als die zich nu ook begint te roeren dan gaat het langzaamaan los. Op meerdere plekken riepen de zwarte mezen en lieten ze zich ook nog eens goed zien. Het gaat met de zwarte mees volgens mij minder slecht dan met de matkop want die hoor ik niet meer in het bos. Daarover schreef ik op 23 februari ook al. De zwarte mees is minder algemeen dan kool- en pimpelmezen maar toch redelijk goed vertegenwoordigd in de Boswachterij Dorst. Ik zie de zwarte mezen 

zwarte mees Dorst, 28 feb 2026

vrijwel altijd in hetzelfde deel van het bos. Het is een afwisselend deel met beuken, lagere struiken en boompjes en vooral ook hoge naaldbomen. Ze komen meer voor in het oosten van het land en dan met name in de naaldbossen. Net iets anders dan hier. Als ik ze dan hoor is dat vrijwel altijd in de hoge naaldbomen. In tegenstelling tot de kool- en pimpels zitten de zwarte mezen vrijwel altijd hoog in de boom. Dat maakt het tegelijkertijd lastig om ze fotograferen. 

Er zitten er meer dan ik misschien denk want ze zingen niet veel en zeker niet lang. Na een korte zangperiode rond deze tijd breekt een hele lange zwijgzame periode aan en beperken ze zich tot een incidenteel roepje. Dat roepje moet dan wel in mijn hoofd in het bovenste laatje van mijn vogelgeluiden kastje liggen want anders mis ik dat roepje gewoonweg. 

Huis ter Heide, 10 aug 2022

De komende tijd komen wekelijks weer soorten terug en het is dan altijd even wennen hoe die beestjes ook alweer klonken. Eerdaags horen we de fitis, blauwborst en zwartkop weer en zo komt daar elke week weer een soort bij. Daarom is het wel fijn dat ze niet allemaal tegelijk terugkomen zodat ik de tijd krijg om ze allemaal weer op de harde schijf te etsen. In ieder geval is dit de tijd om de zwarte mezen te horen, tenminste als je weet waar je moet zijn.

Wil je meer weten van deze minder algemene mezensoort, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zwarte-mees

Toppertje in de Sliedrechtse.

mannetje topper, 3 mrt 2017
(Greater Scoup, Aythya Marila)

Voor toppers moet je over het algemeen niet in de Biesbosch zijn. Toppers zitten hier in de winter vooral op het IJselmeer en de Waddenzee. Broeden doen ze niet in ons land, daarvoor moet je naar Noord-Europa tot zelfs in Siberië gaan. Daarvandaan trekken ze in het najaar naar het milde westen en zodoende overwinteren ze ook bij ons. Maar heel af en toe kun je het geluk hebben om er hier in de Biesbosch een tegen te komen. Meestal op groot en diep water zoals het Hollands Diep of de grote spaarbekkens in de Biesbosch.

Vorige week had ik het geluk om er een in de Sliedrechtse Biesbosch te zien. Het was geen "mooie" waarneming want de vogel vloog samen met een groepje kuifeenden als een raket voorbij.

vrouwtje topper, 4 dec 2024

De topper was iets groter en de grotere ronde kop zonder kuif was goed zichtbaar. De kol rond de snavel is ook altijd groot en licht tot bijna wit gekleurd. Ze werd door een andere teller opgemerkt en dat was mijn geluk anders had ik hem op dat moment gewoon gemist. Het was dus een vrouwtje topper en had waarschijnlijk in een van de kreken van de Sliedrechtse gezeten en werd door onze komst verstoord. Toppers en ook kuifeenden hebben buiten het broedseizoen een voorkeur voor diep water en kom je niet vaak in ondiepe plasjes of slootjes tegen. 

neefje van de topper

Dat is buiten het winterseizoen wel anders en kom ik de kuifeenden ook in de polderslootjes tegen. Ook in de Noordwaard willen ze nog weleens in de sloten van de Kroon en Zalm zitten en ik denk dat ze daar ook broeden. Afgelopen jaar heb ik daar regelmatig kuifeenden met jongen gezien. Ik weet eigenlijk niet hoe dat bij toppers zit. Ze broeden hier ver vandaan op de toendra´s en deze grondbroeders hebben een voorkeur voor natte moerasachtige vegetatie. 

Dus mijn vermoeden is dat ze een vergelijkbaar gedrag vertonen. Buiten het broedseizoen en in de winter als ze hier zijn, zitten toppers bij voorkeur op het IJselmeer. En broeden doen ze dus ook in een vergelijkbaar gebied als de kuifeenden hier. Wat dat betreft zijn ze niet allen qua uiterlijk maar ook in hun gedrag nauw verwant aan elkaar. 

Wil je meer weten van de topper, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/topper

Uilen krijgen het nu al druk.

Mooie oranje bosuil
(Tawny Owl, Strix Aluco)

We hebben de eerste lentedag achter de rug en dat mag gerust een startsein van het broedseizoen worden genoemd. De eerste tekenen zijn al zichtbaar. Zo is de bosuil die de hele winter op het dak van een schuur in Dorst zat, vertrokken naar zijn of haar nestholte ergens dieper in het bos. De bosuil liet zich meestal prachtig zien en bleef vaak in het vroege ochtendzonnetje met half dichtgeknepen ogen onverstoorbaar zitten. Door de zon kreeg hij een mooie oranje goed over het verenkleed wat hem alleen maar mooier maakte. De bosuilen van Dorst zie ik meestal in een boomholte zitten en daar zijn ze dan meestal ook jaren lang te zien. 

Ze vertrokken daar meestal noodgedwongen omdat de bomen omwaaiden. Logisch want als in een boom een groot gat zit is dat niet omdat het zo'n gezonde boom is. Het zijn dan meestal de zwakste bomen in het bos. En dat maakt dat het elk jaar weer zoeken is waar ze zitten. Ik hoop dat het weer een succesvol broedseizoen wordt want uilen blijven toch wel de meest mooie en ook meest mysterieuze bosbewoners waar je altijd moeite voor moet doen.

ransuil, Noordwaard 9 feb 2019

In de Noordwaard is de winterroestplaats van de ransuilen sinds vorige week bijna verlaten. Nog maar een roestende ransuil blijft onverstoorbaar in een wilg zitten. Bij ransuilen werkt het weer anders dan bij bosuilen. Ransuilen zoeken elkaar op en kunnen in flinke familiegroepen de hele winter in een boom bij elkaar blijven. Heel anders dan bosuilen die een vrij solitair leven leiden. In de Noordwaard is jaren geleden de winterroest-plaats ook verstoord door nieuwsgierigen die wel heel opdringerig werden. En ook daar zijn ze vertrokken en nooit meer teruggekomen. Ze zaten deze winter op een goed verscholen plek en waren amper te vinden.

steenuil, Willemspolder 4 apr 2024

De ransuilen in de boswachterij hebben alweer een paar jaar geleden een andere roestplek gezocht. De oude plek was te bekend geraakt bij het publiek en er stonden altijd wel mensen onder de roestboom te kijken. De verstoring werd ze te gortig en kozen voor een nieuwe veel rustigere plek. 

De steenuilen brengen de winter heel anders door. Zij hebben geen winterroestplaat en blijven vooral in de buurt van de nestkast. Alleen de jonge steenuilen zwerven rond, meestal in de buurt van de ouders totdat die het beu zijn en de jongen het territorium uitdrijven. Jonge steenuilen gaan dan op zoek naar een eigen plekje en dat is dan weer leuk voor mij want daardoor heb ik ze afgelopen maand met regelmaat hier in de polder gezien. Ik vermoed dat ze niet zo heel ver hiervandaan hun eigen stek wel gevonden hebben en kan het met wat geluk een uitbreiding van de populatie opleveren.

Wil je meer weten van onze meest succesvolle uil, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bosuil

Rode wouw heeft het naar zijn zin.

overvliegende rode wouw
(Red Kite, Milvus Milvus)

Het lukt mij niet om elk jaar een rode wouw op mijn jaar lijst te krijgen. Het aantal rode wouwen neemt in ons land langzaamaan toe en vooral in het oosten en zuiden van ons land is de kans het grootst om er een te zien. Hier in de buurt maak je in de Biesbosch nog de meeste kans omdat rode wouwen dit gebied in hun trekroute hebben opgenomen. Een paar weken geleden zag ik er een dankzij een oplettende teller tijdens de maandelijkse watervogeltelling. Heel ver weg maar herkenbaar en deze ochtend zag ik er een jagend in de Biesbosch in polder De Plomp.

Deze rode wouw bleef de hele ochtend in de polder rondvliegen, jagen en soms ook een prooi eten. Af en toe even op een tak zitten maar vooral vliegend. 

al weer even geleden
Achthuizen 20 okt 2010

De wind was krachtig en haalde makkelijk windkracht vier-vijf. De rode wouw liet zich soms wegwaaien en draaide dan soepel tegen de wind in en gleed omlaag naar de luwte van de bomenrij aan de overkant van de uitgestrekte rietpolder, Andere roofvogels kregen hem ook in de gaten en waren regelmatig bij hem in de buurt te zien. De bruine kiekendief vrouw en twee buizerds hielden deze vreemdeling in de gaten maar vielen hem verder niet lastig wat kraaien meestal wel doen.

rode wouw boven polder De Plomp
23 februari 2026

Pas als deze roofvogels in de buurt van de rode wouw vlogen zag je pas dat de rode wouw een kleine dertig procent groter was. Dat verklaart mogelijk ook dat ze hem toch wel met rust lieten. De wintertalingen hadden het er niet zo op en vlogen steeds in grote groepen op en maakten dat ze wegkwamen. De rode wouw had volgens mij meer oog voor de kleine zoogdieren op de dijk. Hij deed daar steeds een uitval en ik vermoed dat de mollen en muizen vandaag een slechte dag hadden. 

Uiteindelijk zal deze rode wouw verder trekken en richting zijn broedgebied gaan waar dat ook mag zijn. In ieder geval broeden ze niet in de Biesbosch maar wie weet gaat dat ooit nog een keer gebeuren. Hij bezorgde ons met zijn aanwezigheid in ieder geval een mooie ochtend.

Wil je meer weten van deze rooie rover, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/rode-wouw

Waar zijn de matkoppen toch gebleven?

matkop, boswachterij Dorst, 10 feb 2021
(Willow Tit, Poecile Montanus)

Als het met een vogel slecht gaat dan is dat de matkop wel. Jaren geleden was het geen kunst om ergens een matkop te zien en te horen. Maar die tijd ligt alweer ver achter mij. Matkoppen houden van oude en ook natte bossen en die ken er wel een paar. Onder andere de Doolhof in de Biesbsoch is zo'n oud, zompig nat bos met oude bomen en veel rottend hout. En daar hoor ik al zeker twaalf jaar de matkoppen roepen. Elk voorjaar kom ik hier een paar keer voor een broedvogelinventarisatie en de matkop hoor ik daar altijd wel roepen. Ik moest daaraan denken toen ik vorige week maandag eindelijk weer een matkop in het bosje van de Ganzewei hoorde.

De komende maanden ga ik daar weer naar de Doolhof en hoop ook weer op de matkoppen. Ik ben daar nu niet zo zeker meer van want het gaat met de matkoppen heel snel achteruit. 

boswachterij Dorst, 28 dec 2020

Als ik daar goed over nadenk dan zijn de mat-koppen in de boswachterij Dorst inmiddels uiterst zeldzaam geworden. De laatste keer dat ik in de boswachterij matkoppen zag en hoorde is ook alweer twee jaar geleden en de keer daarvoor is zelfs vijf jaar geleden. Kun je nagaan!

Meestal gaat zo'n achteruitgang van een vogel-soort vrij geruisloos en zijn ze opeens verdwenen. In de Doolhof hoorden we tijdens de inventari-satierondes bijvoorbeeld ook altijd wielewalen jodelen en ook die zijn daar inmiddels verdwenen. Heel vreemd eigenlijk want het gebied is in het geheel niet veranderd. 

matkop, 20 dec 2017 polder De Zalm

Het hele gebied en de polders daaromheen zijn nog steeds hetzelfde en worden op dezelfde manier beheerd. Het bos wordt alleen maar ouder en voldoet daarmee nog steeds prima aan de eisen van de matkoppen. Wat dan de oorzaak van de achteruitgang van de soort is, is slechts gissen.

 In het agrarisch gebied waar de veranderingen al jaren gaande zijn snap ik wel dat die veranderingen zijn weerslag op de natuur hebben. Want die boeren kunnen er wat van. Soms gebeurt er iets positiefs en vestigt een soort zich in een gebied. Neem nou de Oranjepolder waar sinds een paar jaar ook een paar cetti's zangers leven en dan in dezelfde periode zijn de patrijzen daar verdwenen. Van vijf roepende mannen op een mooie voorjaarsavond naar slechts een patrijs in het afgelopen jaar. En nu hoor ik geen enkele patrijs meer in onze polder. Voor patrijzen moet ik nu naar de Gecombineerde Willemspolder. En ook daar staat de populatie onder druk en dat ga ik volgende week verder uitzoeken.

Wil je meer weten over deze verdwijnsoort, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/matkop

Lepelaars wagen het er op.

lepelaar,18 feb 2025
(Eurasian Spoonbill)
(Platalea Leucorodia)

Vorig jaar februari zag ik de eerste groep lepelaars uit het zuiden arriveren. De groep was op de weg terug uit de overwintergebieden en bleven maar kort in de Biesbosch. Ze kwamen daar aan en begonnen direct fanatiek te foerageren. Ze zeefden het water aan de ondiepe waterkant van een brede watergeul in de Noordwaard. Ze waren een maand of vier-vijf weggeweest en waren uitgehongerd van de lange reis. Ik denk dat ze nog geen half uur bleven en vertrokken tegelijk alsof er een fluitsignaal had geklonken. Ik was altijd in de veronder-stelling dat alle lepelaars in de winter uit Nederland weg waren maar dat is dus niet altijd het geval. Er overwinteren altijd een aantal lepelaars maar dat is meestal niet in de Biesbosch.

Af en toe zie ik aan de kust nog weleens een lepelaar maar ook dat is maar sporadisch het geval. Tot deze winter dan want nu verblijven nog steeds twee lepelaars in de Noordwaard. Ik kan mij niet zo herinneren dat ik in andere winters hier lepelaars zag. 

lepelaar NFP6

De twee lepelaars in de Noordwaard zijn niet ziek en verplaatsen zich regelmatig van de ene waterplas naar de andere, van de ene polder naar de andere en foerageren wanneer ze daar zin in hebben. Deze twee zijn echte opportunisten en handelen volgens mij uit eigenbelang. Want wat is er mooier dan de lange gevaarlijke reis over te slaan en lekker makkelijk zonder die enorme krachtsinspanning hier te blijven? 

Er is hier immers genoeg eten te vinden en de grootste gok is dat het een strenge winter wordt en de boel langdurig dichtgevroren is. Maar daar hoeven ze niet bang voor te zijn want dat is alweer heel wat jaren geleden. Behalve deze twee lepelaars zag ik afgelopen week ook nog een lepelaar bij Kerkwerve. Deze vogel was geringd en de pootring was ook nog eens goed 

foeragerende groep lepelaars, 18 feb 2025

af te lezen. Ik ga de cijfer/letter combinatie nog melden op de site van de onderzoekers. De groep van zeven lepelaars van vorig jaar 18 februari zijn nog geen vijftien minuten in de Noordwaard geweest. Tijdens deze korte pauze hebben ze in een razend tempo voedsel naar binnen gewerkt, voldoende voor de volgende etappe. IN het noorden van ons land zijn verschillende grote broedkolonies te vinden en ook op de Wadden is een belangrijke broedkolonie. Vanuit deze kolonies zijn de lepelaars succesvol door heel Nederland verspreid en is de populatie in ons land goed voor 25% van de Europese populatie.

Wil je meer weten van deze stoere overwinteraar, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/lepelaar

Scholeksters komen weer thuis.

ook een vroege scholekster, 25 feb 2020
(Eurasian Oystercatcher, Haematopus Ostralegus)

Vandaag, vrijdag 13 februari, arriveerden de eerst scholeksters in de Noordwaard. De hele winter tot nu toe zijn ze aan de kust geweest. Het is daar wat milder en minder koud dan in het binnenland en aan de kust is in de winter wat makkelijker voedsel te vinden. Met name met laag water is op de slikjes genoeg eten te vinden in de vorm van pieren, zagers en kleine schaaldieren. De scholeksters die nu terugkeren in het binnenland betekent echt nog niet dat het broedseizoen snel gaat beginnen. Nee, dat duurt echt nog wel een kleine twee maanden. Ze beginnen meestal wat later dan de kieviten die binnen een maand beginnen. Soms zijn die wel eens wat eerder en soms wat later. Zo gaat dat met de scholeksters ook, de omstandigheden moeten ideaal zijn.

massa's overwinterende scholeksters 
aan de kust, 1 nov 2024

De scholeksters van vandaag waren onaf-scheidelijk en vlogen regelmatig luid roepend op om vervolgens na een klein rondje vliegen weer op dezelfde plek te landen. De twee waren ook verschillend van grootte. De grootste van de twee is het vrouwtje die ook wat zwaarder is dan het mannetje. Dat betekent dus ook dat de snavel van het vrouwtje iets langer is dan die van het mannetje. Handig als er gefoerageerd wordt want als beide vogels op verschillende dieptes naar pieren en insecten zoeken zijn het geen concurrenten van elkaar.

grote groepen scholeksters 
Brouwersdam, 6 jan 2024

De eerste scholeksters arriveren nu in de Noordwaard en blijven daar dan wel even hangen voordat ze besluiten om verder te vliegen naar de broedgebieden. Dus het kan nog wel even duren voordat ze in de Gecombineerde Willemspolder arriveren. In de Willemspolder neemt het aantal broedparen elk jaar langzaam af en ik ben benieuwd of we hier weer negen broedparen kunnen vinden. Negen broedparen zou een mooi aantal kunnen zijn en betekenen dat het aantal broeders stabiel blijft. Landelijk nemen de aantallen broedparen jaarlijks met ongeveer vijf procent af en dat is niet best.

Wil je meer weten van deze vogel met rode feestneus, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/scholekster

Zwervende velduilen.

velduil, 11 mei 2016 Willemspolder
(Short-eared Owl, Asio Flammeus)

Deze week zag ik op het nieuws dat in het dorpje Eemland in een weiland een groep van maar liefst vijftien velduilen was neergestreken. Van dit soort waarnemingen hoor je eigenlijk alleen maar als het een goed muizenjaar is. Geen muizen, geen velduilen zo werkt dat. Ze eten woel-, spits- en bosmuizen. Maar als ze de kans krijgen pakken ze ook een vogeltje of een klein konijntje. De vijftien velduilen zitten in een relatief klein gebied en daar jagen ze dus op muizen en als ik goed reken dan sneuvelen daar per dag vijftig-zestig muizen. Een velduil heeft namelijk drie a vier muizen per dag nodig. Dat zegt dus ook iets over de weilanden bij Eemland, die moeten dus vol zitten met muizen.

jagend al vroeg in de avond, 16 mei 2016

Dit nieuwsitem deed ons weer terugdenken aan het voorjaar van 2016 toen in de Gecombineerde Willemspolder een koppel velduilen was neergestreken. Van begin tot eind mei verbleven ze daar in een weiland langs de Kijldijk. Dit weiland was van een boer die op een meer natuurlijke manier zijn land bewerkt. Zeg maar minder intensief, geen zes maaibeurten per seizoen, geen tienduizenden liters stront uitrijden waardoor het gras zelfs wat kruidenrijk was. In dit soort graslanden is de biodiversiteit een stuk groter en daar leeft dus ook veel meer. Als je er maar afblijft.

Elke avond waren we daar te vinden om van het schouwspel van jagende uilen te genieten. Het waren meestal prachtige voorjaarsavonden en dat was voor de uilen ook ideaal. 

in de schemer van 12 mei 2016
2 jagende velduilen

Even hadden we zelfs het vermoeden dat de uilen hier aan de rand van het veld aan het broeden waren. Steeds als er een muis werd gevangen vlogen ze naar de achterrand van de akker en verdwenen ze steeds even uit het zicht. Het bleef bij een vermoeden want uitgevlogen jongen hebben we niet gezien en na drie weken vertrokken de uilen.

Of de muizen waren op of ze gingen nu naar een gebied waar ze wel gingen broeden. We zullen het nooit weten maar het velduilen spektakel vergeten we natuurlijk nooit. 

Wil je meer weten van deze zwervende uil, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/velduil

Kleine rietgans op punt van vertrek.

kleine rietgans, Noordwaard, 12 apr 2024
(Pink-footed Goose, Anser Brachyrhynchus)

De kleine rietgans is toch wel een van de meest bijzondere ganzen die we hier in ons land kunnen zien. Vooral omdat ze over ons land naar de Belgische kust vliegen om daar te overwinteren. Ze overwinteren niet bij ons en alleen in de herfst zit een flinke groep even in Zuidwest-Friesland maar zodra het eind december is zijn ze daar ook weg. Verder moet ik het hebben van overvliegende vogels tijdens de trek en heel soms van een verdwaald exemplaar dat ergens op een niet bedoelde plek neerploft. Een van die doortrekkers koos ervoor om in de Noordwaard te landen om daar tussen de andere bruine ganzen de winter door te brengen. 

kleine rietgans in de Noordwaard, 2 feb 2026

Op zich geen slechte actie maar wel eenzaam. Ik vermoed dat dit een jong exemplaar is want volwassen vogels zullen dit niet snel doen. Het is geen opvallende gans dus het kan dat het weleens vaker is gebeurd. Ze vormen koppels voor het leven en ik weet niet of ze ook als koppels de najaars- en voorjaarstrek samenzijn. In de Noordwaard zit een eenling die mogelijk nog geen partner heeft. 

Als deze vogel deze maand weer noordwaarts vliegt, gaat dat in een keer naar Denemarken en daarna, zo tegen het voorjaar helemaal naar Spitsbergen. Deze eilandengroep met zijn rotsen, meer dan 500 kilometer ten noorden van Noorwegen, is het thuis van alle kleine rietganzen die in Nederland en België overwinteren. De IJslandse populatie overwinterd in Groot Brittannië.

groep doortrekkers naar België, 15 nov 2018

Onze kleine rietgans in de Noordwaard is meer niet dan wel te zien. Op de een of andere manier weet hij vrij gemakkelijk uit het zicht te blijven. Ik ben wel even bezig geweest om het te vinden en ik snap dan soms ook niet waarom hij zo gemakkelijk uit het zicht kan blijven en pas na de zoveelste keer met de telescoop de velden afspeuren ineens te zien was. Hij liep zelfs vrij opvallend tussen de grotere meer bruine grauwe ganzen. Hoe is het toch mogelijk dat je hem niet eerder gezien hebt. Deze kleine rietgans heeft al wel de mooie blauwe gloed op de bovenste dekveren. De poten zijn roze in plaats van helder oranje gekleurd zoals bij de toendra rietgans het geval is. Maar dan nog is een vergissing zo gemaakt. 

Wil je meer weten van deze bijzondere gans in de Noordwaard, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-rietgans