Vaal stormvogeltje raast voorbij.

vaal stormvogeltje, 9 spetember 2026
(Leach's Storm Petrel, Oceanodroma Leucorhoa)

Als er in deze tijd of om nog specifieker te zijn, in september een stevige westen-noordwestenwind blaast, moet je naar de kust. In deze tijd trekken heel veel zeevogels naar het zuiden en gaan daar overwinteren. Sommige vogels slaan daar weer in door als je weet dat de noordse stern van de Noordpool naar de Zuidpool vliegt om te over-winteren. Daar snap ik trouwens helemaal niets van want waarom de halve wereld overvliegen om van de ene ijskoude plek naar de andere ijskoude plek te vliegen. Sneeuw is sneeuw of ijs is ijs denk ik dan en wat is er bij de zuidpool, waar het volgens mij het hele jaar door winter is, meer te vinden dan bij de net zo winterse noordpool? Maar dit terzijde.

meer dan honderd grote sternen

Die harde westen-noordwestenwind drukt heel veel vogels die van het noorden zuidwaarts de trechter van de Noordzee invliegen, naar onze kust en passeren dan relatief dicht langs de kust. Afgelopen negen september was zo'n dag, de wind blies uit de goede richting en had kracht 6 tot 7. Perfecte omstandigheden dienden zich dus aan. Om 8.15 uur stond ik aan zee en moest een plekje zoeken om iets beschut te staan zodat mijn telescoop enigszins stabiel stond en bruikbaar was om ver op zee te kijken. Vrijwel direct zag ik grote groepen grote sternen passeren en af en toe zat daar een zwarte stern tussen. Die trokken dus samen op opweg naar het zuiden. Maar daar ging het mij dus niet perse om, ik kwam hier voor de kersen op de taart. En ik was niet voor niet vroeg mijn bed uitgekomen want niet veel later vloog de eerste vale stormvogel voorbij. Weliswaar een flink stuk op zee en goed en herkenbaar te zien.

noordse stormvogel, Noordzee 6 oktober 2018
(Northern Fulmar, Fulmarus Glacialis)

Niet veel later vloog de ene na de andere bijzon-dere zeevogel voorbij. De noordse stormvogel vond ik wel heel speciaal. Een echte zeevogel die zijn hele leven op zee doorbrengt en alleen aan land komt tijdens het broedseizoen. Ze over-winteren op zee en mijden zelfs dan nog de warme zeeën, ze houden meer van de koudere omstandigheden als de boel maar niet dichtvriest want dan moeten ze noodgedwongen wegtrek-ken. Ook de noordse pijlstormvogels kwamen voorbij. Vogels die je in het binnenland al hele-maal niet tegenkomt en zelfs aan de kust zijn het samen met de noordse stormvogel en vaal stormvogeltje de hoogtepuntjes waar je het voor doet. Jan van genten, zwarte zee eenden en kleine jagers vulden het lijstje verder. Bij elkaar genomen was het een echte topdag. Een zeedag zoals je die graag wilt meemaken.

Wil je meer weten van dit kleine bijzondere stormvogeltje, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/vaal-stormvogeltje

Kiekendieven maken een pitstop.

jagende steppekiekendief, 21 september 2026
(Pallid Harrier, Circus Macrourus)

Soms zie ik grote groepen vogels die massaal op voedsel afkomen. Zo kunnen een paar honderd kokmeeuwen achter een ploegende tractor aan-lopen en alle bodemdiertjes oppikken of lopen ooievaars, blauwe reigers en grote zilverreigers statig door de vers gemaaide weilanden om daar de achtergebleven slachtoffers van de maai-machine op te ruimen. Het is een vrij algemeen beeld en niet heel bijzonder. Maar gisteren was ik getuige van een vergelijkbare situatie maar dan net anders. In een paar weilanden in Oost-Brabant had de boer last van een enorme muizenplaag. Ik weet niet of de boer ook wist dat er zoveel muizen op zijn velden zaten maar hij had in ieder geval heel veel hulp gekregen om deze plaag te bestrijden. Tientallen roofvogels waren op die overvloed aan muizen afgekomen en deden zich meer dan tegoed aan al dat lekkers. 

een torenvalk met een verse muis
(Common Kestrel, Falco Tinnunculus)

Een kleine veertig torenvalken vlogen druk heen en weer en deden de ene na de andere succesvolle uitval naar het zogenaamde "ongedierte". En ze waren daar niet eens alleen want de halve Nederlandse roofvogel-soortenlijst was aanwezig, Ik heb ze niet allemaal gezien want daar had ik de tijd niet voor maar die dag jaagden daar de zeearend, buizerd, grijze wouw, steppekiekendief, grauwe kiekendief, bruine kiekendief en tig torenvalken. Dit is toch wat je noemt een indrukwekkende lijst roofvogels op zo'n relatief kleine oppervlakte van pak weg een stuk of drie-vier weilanden?

de bijna aan mij ontsnapte grauwe kiekendief
(Montagu's Harrier, Circus Pygargus)

De grauwe kiekendief ontsnapte bijna aan mijn aandacht want ik was nog onderweg en had mijn aandacht bij het verkeer. In een flits zag ik een kiekendief met een witte stuit en dook zodra het kon de berm in. En eerdat ik mijn camera te pakken had was de vogel al een stuk verder gevlogen. Toch lukte het om een snel een foto te schieten die goed genoeg was om als bewijs-plaatje te dienen. Het bleek achteraf een grauwe kiekendief te zijn die een grote beschadiging had opgelopen aan zijn rechter vleugel. Ogenschijnlijk deerde hem die grote hap veren uit zijn vleugel niet. De vogel heb ik die middag niet terug gevonden dus van enig geluk kan ik hier wel spreken.

steppekiekendief, 20 september 2023
Vughtpolder Teteringen

Eenmaal op de hotspot aangekomen sloeg ik zowat achterover van het aantal jagende toren-valken om mij heen. Werkelijk tientallen vlogen, doken het gras in of hingen biddend boven de velden. Regelmatig werd een prooi gevangen en behalve roofvogels deden ook grote zilver- en blauwe reigers zich tegoed aan deze rijk gedekte tafel. Die ochtend werd daar behalve de zeearend en grijze wouw ook de zeldzame zwarte ooievaar gezien. Wat een indrukwekkende lijst roofvogels en aaseters is dat. Ik ben benieuwd hoeveel muizen hier de afgelopen week het leven lieten maar dat aantal moet net zo indrukwekkend zijn.

Wil je meer weten van deze bijzondere en best wel zeldzame roofvogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/steppekiekendief

De oehoe rukt steeds verder op.

oehoe, Teteringen16 september 2026
(Eurasian Eagle Owl, Bubo Bubo)

Jaren geleden moest je of naar de Sint Pieters-berg in Maastricht of naar de steengroeve in Winterswijk om een oehoe te zien. Maar dat hoeft nu niet meer want dit nachtdier heeft zich de afgelopen jaren zeer succesvol door Nederland verspreid. Het aantal broedparen in ons land loopt nu al richting de 150 en dat hebben ze best wel stiekem gedaan. Ze vallen normaalgesproken ook niet op en worden pas actief in de schemer en nacht en ongemerkt wordt op die manier het verspreidingsgebied verder uitgebreid. Ik weet dat zelfs hier in de buurt een aantal succesvolle broedparen leeft. In de bossen bij Chaam, het natuurgebied De Pannenhoef en Loonse en Drunense Duinen wordt al gebroed en het is aftellen of ze zitten straks in het Mastbos of Boswachterij Dorst. Ik denk zelfs dat de oehoe misschien wel de succesvolste uil van ons land is. Dat is natuurlijk wel iets anders als de meest voorkomende uil in ons land want dat is bosuil.

het prachtige, perfecte en gave verenkleed

Afgelopen week is een prachtige oehoe middenin Teteringen gezien. Vlakbij een schooltje zit de oehoe in een boom en rennen de kleine kinderen al gillend op het schoolplein rond en roepen "oehoe, oehoe, oehoe". De oehoe vindt het allemaal best en reageert amper op de herrie. Dat gedrag ken ik wel van uilen. Ze ondergaan al die aandacht gelaten en blijven je onverstoorbaar aankijken. Ook bosuilen, ransuilen en ook steen-uilen doen dat. Het is zeg maar een onderschei-dend gedragskenmerk van deze vogelsoort. Een buizerd zal dat nooit doen en is allang opgevlo-gen nog voordat je hem opmerkt.

de grootste uil van Europa
vorige week middenin Teteringen

De Teteringse uil zit perfect in het verenkleed en dat kleed is nog helemaal fris. Dat zou kunnen duiden op een eerste kalenderjaar vogel maar wordt door de validator van waarneming.nl ook goedgekeurd als adulte uil. De oehoe zat op een dikke tak en ik zag dat het echt een grote uil was maar had toch ook wel het idee dat ze nog groter waren. De spanwijdte van deze vogel is bijna twee meter en dat zag ik er toch niet direct aan af als ik hem zo zag zitten. Heel fijn dat deze oehoe zich zo op zijn gemak voelde 

Wil je meer weten van deze grootste Europese uil, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/oehoe

Dwalende gestreepte strandloper.

gestreepte strandloper, 9 september 2026
(Pectoral Sandpiper, Calidris Melanotos)

De gestreepte strandloper is een Amerikaanse dwaalgast. Elk jaar doet wel een enkele "streep" of soms ook wel eens wat meer ons land aan. Gestreepte strandlopers zijn daarom ook de meest voorkomende dwaalgasten in Nederland. Vorige week met een stevig windje was er weer een aan de Zeeuwse kust aangekomen en kwam daar op adem en foerageerde alsof zijn leven ervan afhing. Een knappe prestatie om als stelt-loper die enorme afstand over zee af te leggen en waarom? Er is hier echt niet veel meer te vinden dan in "The States". Normaalgesproken trekken deze steltjes naar het zuiden, dus naar zuidelijk Zuid-Amerika en de Siberische "strepen" trekken zelfs naar Australië en Nieuw Zeeland. Wat een krachtpatsers!

Texel, De Marel 17 oktober 2022

Als je er niet op bedacht bent kun je deze strand-loper zomaar aanzien voor een kemphaan. Ze hebben erg veel overeenkomsten en op afstand is die vergissing zo gemaakt. Alleen de kemphaan is in zijn foerageergedrag een stuk drukker dan deze gestreepte strandloper. De gestreepte loopt ook langs de oever en lijkt een stuk bedacht-zamer naar insectjes, kreeftjes en andere water-diertjes. Ook de bosruiter lijkt sprekend op een gestreepte strandloper alleen valt de bosruiter op door zijn opvallende wenkbrauwstreep en zijn iets grotere postuur. Maar ook al zijn er duidelijke verschillen tussen de soorten steltlopers dan nog is het een lastig beestje om zo te herkennen. 

gestreepte strandloper in Zeeland, 9 sep 2026

De gestreepte strandlopers zijn hier tijdens de trek, juist in deze tijd maak je de grootste kans om ze langs de kust te zien. Als ze in februari weer wegtrekken, kunnen ze over een breed front over het binnenland trekken. Ook hier in het binnen-land, bijvoorbeeld in de Biesbosch zou je zomaar een gestreepte strandloper tegen kunnen komen. In 2020 was dat het geval, in de polder Muggen-waard heeft toen een paar dagen een gestreepte strandloper gezeten. De Muggenwaard is op delen ook ondiep water met slikrandjes, precies het ideale foerageergebied van deze strandloper of het nou zoet- of zoutwater is. Dat maakt ze niet uit. Deze strandloper zwerft momenteel door Walcheren en zal binnenkort wel verder trekken. Mooi om hem toch weer even gezien te hebben. "Take care bird".

Wil je meer weten van deze streep, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/gestreepte-strandloper

Winterkleed zonder franje.

grauwe franjepoot, 9 september 2026
(Red-necked Phalarope, Phalaropus Lobatus)

In deze tijd kun je zomaar op een watertje in het binnenland een grauwe franjepoot tegenkomen, Ze zijn dan onderweg van Scandinavië naar de Indische Oceaan "of all places". Deze keer dus niet naar Afrika maar nog verder naar het zuid-oosten. Nu is het wel zo dat ondanks dat ze over een breed front zuidwaarts vliegen ze toch eerder in het westen te zien zijn dan in het oosten van ons land. Ze hebben namelijk niet zo veel met zoet water en houden meer van brak- en zoutwater. Afgelopen week zag een mooi exemplaar aan de kust. Een eerste kalenderjaar in winterkleed was op de oever van een kleine plas druk aan het foera-geren. Nog niet eerder zag ik ze op het land rond-lopen en dat was best bijzonder. Ik ken ze niet anders dan druk met hun dunne snaveltje om zich heen pikkend en daarbij kris kras door het water zwemmend. Het zijn zeldzame beestjes die niet in ons land

grauwe franjepoot in zomerkleed, 25 juni 2021

broeden en alleen maar tijdens de voorjaars- en najaarstrek te zien zijn. De doortrekkende aan-tallen zijn ook niet erg groot dus een waarneming van deze franjepoot is best bijzonder. In totaal trekken maar een honderdtal franjepoten over ons land. En de laatste keer dat ik een grauwe franje-poot zag was ook aan de kust en nog geen honderd meter van de plek van afgelopen week en dat was alweer vijf jaar geleden. Alleen was dat in juni en een adulte grauwe franjepoot in zomerkleed. En dat ziet er zo anders uit dan dat vrij saaie grijswitte winterkleed. 

op het land foerageren, 9 september 2026

Deze kleine franjepoot liep tussen de wilde eenden en dat was ook weer zo'n openbaring want dan zie je pas goed hoe klein zo'n vogeltje is. Een grauwe franjepoot is namelijk net zo groot als een bonte strandloper of drieteenstrandloper om er maar eens een paar te noemen. Deze twee kun je aan de kust ook in de buurt van de franjepoot aantreffen en ook deze twee vogels zijn grijswit en kunnen voor verwarring zorgen. Behalve als de franjepoot zich gedraagt zoals ik dat gewend ben. Druk in het water voedsel zoeken maar dat was dus deze keer niet het geval en scharrelde de franjepoot op de oever waar die andere vogels ook liepen. Gelukkig na een jaar of vijf weer eens een grauwe franjepoot gespot. Zo kan een dagje aan zeer weer eens een verrassing opleveren.

Wil je meer weten van deze alles behalve grauwe vogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grauwe-franjepoot

Alle kieviten verzamelen.

kieviten in de Noordwaard,1 september 2026
(Northern Lapwing, Vanellus Vanellus)

In deze tijd als de zomer zo'n beetje op zijn eind loopt verkleuren niet alleen de bladeren en trekken de atalanta's weg naar Zuid-Europa maar verlaten ook veel vogels ons land. Voor die vertrekkende vogels komen weer andere vogels uit het noorden in de plaats om hier te over-winteren. Daartussenin, tussen de wegtrekkers en arriverende vogels bestaat ook nog een grote groep thuisblijvers. Voor die vogels verandert maar weinig. Het zijn de bikkels die hier het hele jaar alle uitschieters van ons zeeklimaat trotseren. De kievit is zo'n bikkel want zo kun je hem wel noemen als je ziet wat ze hier meemaken. Naast alle bedreigingen in het broedseizoen moesten ze dit jaar ook nog eens vijf hittegolven trotseren. 

een paar duizend kieviten kiezen het luchtruim
Galeiwaard, 13 december 2025

Ik zie ze de laatste tijd niet meer in de omliggende polders en dat is ook gebruikelijk. Altijd als de broedperiode achter de rug is vertrekken ze halverwege de zomer naar voedselrijke en veilige gebieden waar ze soms massaal de winter samen doorbrengen. Een van die kievit rijke gebieden is de Noordwaard in de Biesbosch. De Noordwaard is een groot waterrijk en ondiep gebied waar eb en vloed dagelijks de boel beïnvloed. De Bies-bosch is het grootste zoetwater getijdegebied van Europa en dat maakt het tot een regelrechte vogelmagneet. 

Twee keer per dag vallen de slikken droog en worden dan massaal bezet door de vele vogels. Duizenden en duizenden vogels waaronder ook een paar duizend kieviten zoeken daar naar wormpjes en insecten. De kieviten vertrekken hier pas als de weersomstandigheden te slecht worden en dan doen ze dat ook maar tijdelijk want als het weer wat opknapt dan zijn ze weer terug. Ze trekken zogezegd met de vorstgrens mee naar het zuiden. Dat doen ze niet allemaal want ik zie in een stevige vorstperiode toch steeds weer enkele kieviten die het aandurven om te blijven. Ik weet niet waarom ze dat doen, misschien zijn ze niet fit genoeg of hebben ze gewoon meer lef dan de anderen en wagen ze het erop. Het scheelt natuurlijk wel een flinke vlieg inspanning die ook veel kostbare energie kost.

Wil je meer weten van deze

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kievit

Pubervogels, bestaan die?

jonge boompieper in Dorst, 24 augustus 2026
(Tree Pipit, Anthus Trivialis)

Dit lijkt de stilste periode van het jaar. Want als je in alle vroegte op pad gaat, hoor je amper nog zingende vogels. De broedperiode is achter de rug en de uitgevlogen jonge vogels zingen nog niet. Daarmee lijkt het alsof er nog maar weinig vogels aanwezig zijn. Maar niets is minder waar! Het stikt momenteel van de vogels alleen zie of hoor je ze niet zoveel. En aangezien ik mij daar heel bewust van ben, ga ik ook actief naar op zoek naar die stille beestjes. Niet alle gebieden zijn daar geschikt voor want veel vogels trekken in deze tijd ook naar andere plekken dan waar ze gebroed hebben. Zo zag ik in het bos een groepje van 23 putters vliegen en ook de boomleeuweriken doen daar nu aan groepsvorming. En wat te denken van die gemeng-de groepen mezen waar soms ook goudhaantjes bij aansluiten? Het zijn nu de vliegende pubers die nog niet weten wat ze te wachten staat en dat is ook weer een hele mooie fase in het vogeljaar. In de 

Boswachterij Dorst kun je in tegenstelling tot de

juveniele roodborsttapuit, 22 augustus 2026
Boswachterij Dorst

Oranjepolder nog wel aardig wat jong spul tegen-komen. Jonge boompiepers, boomleeuweriken, roodborst-tapuiten, gekraagde roodstaarten, gras-mussen, tjiftjafs en fitissen laten zich daar nog wel aardig zien. En als klapper van de week zag ik daar op een vroege ochtend maar liefst 79 grote lijsters samenscholen. Maar of de groep van deze laatste soort ook allemaal jonge vogels waren weet ik niet. Ik vermoed dat dit gedrag meer te maken heeft met het gezamenlijk wegtrekken naar de overwintergebieden in Afrika en daar zitten dan waarschijnlijk ook volwassen vogels bij. De jonge vogels die nu hun vliegvaardigheden verder moeten ontwikkelen hebben de komende tijd nog een enorme uitdaging voor de boeg.

juveniele gekraagde roodstaart
Dorst, 22 augustus 2026

Ik vraag mij ook elk jaar met regelmaat af hoeveel van die jonge vogels sneuvelen of gekeken naar de meer positieve insteek, hoeveel vogels over-leven deze barre tocht en komen ook weer terug? Het zal om duizelingwekkende aantallen gaan wat tijdens de reis sneuvelt en slechts een mager percentage van wat in het najaar vertrokken is komt in het voorjaar weer terug. Sta daar maar eens bij stil! Gelukkig zijn er nog redelijk wat bikkels die het stokje over kunnen nemen en volgend jaar voor een nieuwe lading pubervogels kan zorgen.

Wil je meer weten van de gevaarlijke vogeltrek, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/vogeltrek-kijken

Krombekstrandlopers in de buurt.

krombekstrandloper, 26 aug2026 Kievitswaard
(Curlew Sandpiper, Calidris Ferruginea)

Een krombekstrandloper is een van de wat zeld-zamere steltlopers die je hier in deze periode tegen kunt komen. Niet dat het in Nederland een schaars doortrekkende steltloper is, dat niet, want in het noorden van het land bij de Wadden en Friese kust kun je in deze tijd zomaar een paar duizend krombekken tegenkomen. Tijdens de krombekkentelling begin augustus 2024 was er zelfs een moment dat ruim 9.000 krombekstrand-lopers op de slikken van de West-Friese kust rondstapten. Meestal zijn het om en nabij de 3.000 exemplaren die hier voorbij komen. Het zijn toch meer vogels die meer van het zoute dan van het zoete water houden want bij ons in bijvoor-beeld de Biesbosch beperkt de aanwezigheid zich

 

een paar meter verder stond deze
bonte strandloper(Dunlin, Calidris Alpina)

tot een enkeling en heel soms een paar meer. Best vreemd als je bedenkt dat de meeste Noord-Siberische krombekken via het oosten naar het zuiden trekken. Op hun weg komen ze dan volgens mij maar weinig zout water tegen. Het is overigens wel zo dat die route wat korter is dus de vogels die daarlangs vliegen zijn zeg maar de slimmeriken. Hier zijn in het binnenland zijn ze wel een stuk zeldzamer dan langs de kust. Ze zoeken overigens wel grote slikplaten op die bij eb droogvallen en die vind je in het noorden maar ook in de Delta maar daar worden die grote aantallen niet waargenomen. Waarom dat nu weer is weet ik niet maar het zou voor mij een stuk makkelijker zijn als ik daar die grote groepen ook zou kunnen zien. Behalve krombekken

hier foerageren ze samen(vorige week dinsdag)

lopen hier nu in de Biesbosch ook aardig wat andere steltlopers rond en is het nog niet zo makkelijk om daartussen een krombek te vinden. Ik zag ze steeds tussen de bonte strandlopers foerageren en die twee soorten lijken wel erg veel op elkaar. Het verschil zit hem echt in de lengte van de snavel. Die is van de bonte strandloper ook krom maar wel een stukje korter en verder zie ik maar weinig verschillen. De krombek is iets slanker, heeft iets langere poten en is daardoor iets groter maar dat verschil is eigenlijk te klein om zo een, twee, drie waar te nemen. Als ze allebei nog in hun zomerkleed waren dan was het een makkie. De bonte heeft een opvallende zwarte buik en de krombek is van de hals tot op de buik opvallend oranjebruin van kleur. Maar in deze tijd als de meeste exemplaren al in hun winterkleed zijn, is het allemaal niet zo makkelijk meer. 

Wil je meer weten van deze schaarse stelloper, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/krombekstrandloper

De laatste van de laatste.

de foeragerende doortrekker, 25 augustus 2026
(Black-winged Stilt, Himantopus Himantopus)

Ik was er al vanuit gegaan dat de steltkluten vertrokken waren. De grote groep van ongeveer achttien steltkluten inclusief hun jongen uit de Eijerwaard zijn namelijk alweer een paar weken weg. De laatste paar keer dat ik daar in de buurt was, zag ik ze daar niet meer en ook in andere geschikte polders waren ze niet meer te vinden. Nu is dat ook normaal want vanaf juli tot in augustus vertrekken deze vogels uit ons land. Nu was ik vorige week dinsdag en woensdag in de Noordwaard in de Galeiwaard om precies te zijn toen ik daar een prachtige steltkluut zag foera-geren. Altijd een enorm genot om ze zo op hun lange poten in het ondiepe water te zien waden. 

de uitgestrekte slikken van de Noordwaard

De snavel werd continue links en rechts diep in de slikbodem geprikt op zoek naar voedsel. Door het lage water van de afgelopen tijd is het voor veel steltlopers een makkie om aan voedsel te komen en dat zie je dan ook aan de vele soorten steltlopers die het gebied aandoen. Ook de wat zeldzamere steltlopers die je eerder aan de kust zou verwachten doen in deze tijd de Noordwaard aan. Zo was de krombekstrandloper even in de Galeiwaard te zien. Toch een vogel die tijdens de trek vooral bij de Wadden, de Friese kust en Hollandse kust te zien is.  En ook de wat minder zeldzamere kanoet was hier aanwezig want hier was het nu eenmaal makkelijk foerageren.

een clubje steltkluten in de Eijerwaard

Deze ene steltkluut is waarschijnlijk op doortrek en was volgens mij geen "Biesbosch" vogel. Want in de tussenliggende tijd dat de Eijerwaardclub vertrok en nu werd de steltkluut hier niet meer gespot. Ik vermoed dat deze vogel inmiddels ook alweer doorgevlogen is en heeft hier even opge-vet en kan er nu weer even tegen tijdens de lange trektocht. Toch is dat elke keer weer leuk om een onverwachte vogel te treffen en dat hoeft wat mij betreft geen zeldzaamheid te zijn waar bijvoor-beeld half Nederland voor in de auto springt. 

Wil je meer weten van deze succesvolle nieuwkomer, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/steltkluut

Alle casarca's verzamelen.

een deel van de 142 casarca's, 25 augustus 2026
(Ruddy Shellduck, Tadorna Ferruginea)

Veel vogels verzamelen zich in grote groepen alvorens de lange reis naar de overwinter-gebieden wordt aangevangen. Dit is voor veel vogels de normale jaarlijkse gang van zaken. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de grutto´s die in augustus elkaar opzoeken en op een gegeven moment vanaf deze verzamelplaats massaal naar het zuiden vertrekken. 

Nog zo'n voorbeeld is de koereiger die nu met 120 vogels op de slaap-plaats samenkomen. Overdag zwerven ze rond in de regio en tegen de avond verzamelen ze zich op de slaapplaats. Over een paar weken ver-trekken die ook allemaal naar de overwinter-gebieden een enkele uitzondering daargelaten die hier probeert te overwinteren. En nog zo'n vogelsoort is de 

mooie adulte man met een zwart halsbandje

casarca die op dit moment alweer een weekje in de Hardenhoek in de Biesbosch verblijft. Onge-veer 140 vogels brengen hier de dag al lummelend door en veel activiteit is niet waar te nemen. Ze zitten verspreid op de drooggevallen slikplaten en soms zie ik ze even in het water ronddobberen. Wanneer ze precies foerageren is mij niet geheel duidelijk maar ze moeten in ieder geval voldoende vetreserves hebben opgebouwd om weg te trekken. 

De meeste vogels die nu hier te zien zijn komen uit het oosten van Europa en zijn op doortocht naar Zuid-Europa. Een deel blijft in Spanje hangen en anderen vliegen weer door naar Egypte. Maar er zijn ook Aziatische casarca's die naar India of verder naar Zuidoost-Azië trekken. Enorme afstanden worden soms afgelegd.

juveniele casarca in het midden

In het voorjaar komen ze terug en slechts enkele tientallen blijven hier om te broeden. Het is maar een hele kleine populatie die vermoedelijk ook banden heeft met dierentuinen, vogelparken en particuliere verzamelaars. Daar zullen best wel een vogels van ontsnappen en mengen met wilde exemplaren. Dus een helemaal zuivere wilde vogelsoort is dit niet en neigt zoals dat dan met een mooi woord heet naar een "escape". Zodra de vogel een kwekersring draagt is dat ook zo maar als die ontsnapte vogel weer met andere wilde vogels paart zijn hun ongeringde jongen zogenaamde wilde exemplaren. 

In de grote groep casarca's in de Hardenhoek zag ik ook diverse jonge vogels. Jonge casarca's hebben nog geen witte kop en die kleurt nu bruin tot oranjebruin. Ook de flanken zijn nog niet helemaal op kleur. Tijdens de eerstvolgende ruiperiode aan het eind van de zomer worden al die juveniele veren naar het volwassen kleed geruit en hebben de vogels komend voorjaar een geheel volwassen verenkleed. In de komende weken zullen de casarca's wel vertrekken en moeten we weer wachten tot het voorjaar als de eerste vogels weer terugkeren.

Wil je meer weten van deze bijna oranje eend, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/casarca

wespendieven vliegen over.

overvliegende wespendief, 13 augustus 2026
(European Honey Buzzard, Pernis Apivorus)

Rond deze tijd trekken de eerste wespendieven alweer weg. Het lijkt vroeg maar dat is niet zo, ze zijn zelfs al een paar weken aan het wegtrekken. Het gaat een beetje geruisloos en je moet het maar toevallig opmerken dat er een overvliegt. Al heel makkelijk wordt de wespendief verward met een overvliegende buizerd en schenk je er verder geen aandacht aan. Deze twee lijken namelijk op het eerste oog ook sterk op elkaar. Maar met een beetje oefening pik je ze er toch tussenuit. Met name de vrij lange rechte staart valt op en op de staart zijn drie zwarte dwarsstrepen te zien. Dat maakt samen met het kleine duifachtige kopje toch een heel andere vogel dan een buizerd.

Huis ter Heide, 20 aug 2022

De wespendieven zijn niet zo algemeen en het zijn er lang niet zoveel als dat hier buizerds rondvliegen. Een kleine 400 wespendieven broeden hier tegen een dikke 20.000 broedende buizerds om het verschil maar eens aan te geven. Ondanks het feit dat het niet zoveel wespendieven zijn die hier in de zomer broeden, zijn ze hier in vrijwel elk natuurgebied in de buurt wel te vinden. De Boswachterij Dorst, het Merkske, de Srijbeekse Hei en Huis ter Heide om maar een paar dichtbij gelegen natuurgebieden te noemen. 

Dit jaar heb ik de wespendieven in al deze gebieden gezien. Maar de meest bijzondere plek om wespen-dieven te zien is boven onze eigen tuin. Afgelopen jaar vlogen in het najaar negen wespendieven over. Het was een kwestie van geluk in combinatie met goed opletten. Afgelopen week vloog de eerste wegtrekkende wespen-

Boswachterij Dorst, 1 juli 2026

dief over ons huis. Je kunt slecht voorspellen wanneer ze overvliegen en ze hebben hier geen vast patroon voor. De juiste wind, de temperatuur en de tijd van de dag hebben allemaal invloed op dit gedrag en wat te denken welke route gekozen wordt? . Maar een ding staat vast, ze gaan alle-maal weg en dat gebeurt allemaal in de komende paar weken. De wespendief van afgelopen week zat heel laag en dat vond ik vreemd want weg-trekken naar Afrika doe je op de meest efficiënte manier. Zo weinig mogelijk inspanningen leveren, op thermiek hoogte zoeken en zweven waar en zo lang het kan. Niet zoals deze wespendief die met volop flappende vleugelslagen overtrok.

Wil je meer weten van deze insectenrover, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/wespendief

Door bramen sluipen, dat doen ze.

Braamsluiper in de duinen, 7 augustus 2026
(Lesser Whitethroat, Silvia Curruca)

Braamsluipers doen hun naam eer aan. De zangperiode aan het begin van het broedseizoen is uiterst kort te noemen en zijn ze al snel weer stil. En als de herkenbare zang verstomd is, komt het op zichtwaarnemingen aan. Dan is het in de struiken loeren geblazen want ze heten niet voor niets "sluipers". Ze sluipen namelijk door het struikgewas en zijn de zicht waarnemingen vooral toevalstreffers. Afgelopen week overkwam het mij weer eens een keer. Ik zag wat bewegen in een paar kleine boompjes maar kon zo snel niet zien wat het was. En de afstand was ook nog eens behoorlijk en dat werkte niet in mijn voordeel. Ik had al het idee dat het deze keer geen mees of vink was dus toch maar wat langer speuren. 

 

Grasmus is een "lookalike" die
hooguit wat bruiner van kleur is

En uiteindelijk kwam de vogel naar voren waar-door ik een redelijk zicht had op het beestje en de lichte keel en borst samen met de scherpe kop-tekening maakte het direct duidelijk. Dit was zo'n stiekeme braamsluiper. Even speelde bij mij de twijfel een rolletje omdat een grasmus op afstand met zijn lichte keeltje, grijs petje en de plek waar ze voorkomen ook op deze soort van toepassing kan zijn. Maar de bolle kop is echt onderschei-dend en neemt direct alle twijfel weg.

Waar de braamsluipers alleen in mei en begin juni zingen, kun je de grasmussen nog een paar maanden langer horen en dat helpt ook om de braamsluiper juist te determineren. Als de zomer op zijn eind loopt trekken alle braamsluipers weg en dit is misschien nog wel het meest bijzondere aan dit vogeltje. 

de iets blekere braamsluiper

Ze vliegen allemaal naar het zuidoosten over de Balkan en vandaaruit via Israël en Egypte naar Oost-Afrika. Zo hebben alle soorten hun eigen-aardigheden als ik dat zo mag noemen. De braamsluiper is daarom een van mijn favorieten ook al omdat het niet altijd even makkelijk is om er een te zien. 

Een paar jaar geleden maakte een braamsluiper het mij erg makkelijk door hier in de straat op de hoek in het perkje van de gemeente gaan zitten. Hij bleef een dag of vier en zong dat het een lieve lust was. Ik had even het idee dat het misschien weleens een broedgevalletje kon worden maar dat was jammer genoeg niet het geval.

Wil je meer weten van deze stiekemerd in het struikgewas, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/braamsluiper

Graszanger breidt gebied uit.

graszanger met zijn gestreepte kop
(Fan-tailed Warbler, Cisticola Juncidis)

Graszangers zijn zeg maar de nieuwe cetti's zang-ers. De cetti's is ook alweer dik veertig jaar geleden vanuit het zuiden van Europa naar Nederland ge-komen en is heel lang niet verder dan de Biesbosch gekomen. Dat was jarenlang de cetti's zanger basis van ons land en daarbuiten werden ze niet of nau-welijks gespot maar daar is langzaamaan verande-ring in gekomen. Dankzij de milde winters konden de cetti's zangers hier overleven en groeide de populatie de Biesbosch uit. Steeds verder weg van de Biesbosch werd de luide zang van de cetti's gehoord want een cetti's zien is een heel ander verhaal. Het is nu zo dat je in heel Nederland cetti's zangers tegen kunt komen. Ik kwam ze zelfs tegen bij het Lauwersmeer op de grens van Friesland en Groningen. In de Biesbosch, het cetti's zanger bolwerk van oudsher, leven tegenwoordig makkelijk 1600 broedparen.

Westkapelle, 27 september 2025

En met de graszanger lijkt hetzelfde concept gevolgd te worden. De graszangers leven alweer jaren in Zeeuws-Vlaanderen in het verdronken land van Saeftinghe om precies te zijn. Het was van oudsher een graszanger bolwerk en daar-buiten werden ze jarenlang niet of nauwelijks gezien. Pas na jaren werd ergens anders in Zeeuws-Vlaanderen incidenteel een graszanger gezien, bijvoorbeeld op de telpost in Breskens en weer wat jaren later zat er zelfs een in de Dordrechtse Biesbosch. Inmiddels kun je op steeds meer plekken van ons land graszangers aantreffen. 

Breskens, 28 maart 2024
op de telpost is zelfs een territorium

Afgelopen week liepen we een rondje door Noordervroon aan de kust en kwamen we zomaar vier graszangers tegen. We hoefden ze niet eens te zoeken, ze kwamen zomaar langs gevlogen. Het herkenbare roepje verraadde hun aanwe-zigheid. Een van de vier kwam naar ons toege-vlogen en landde in de rietkraag voor ons. We konden de vogel prima bekijken de gestreepte kop viel op. Zo duidelijk herkenbaar. Een van de opmerkelijkste eigenschappen van de graszanger is misschien wel dat ze in de winter niet naar Afrika trekken zoals de meeste zangvogels dat doen. Vandaar dat de aantallen erg kwetsbaar zijn in strenge winters. 

 

Wil je meer weten van deze relatieve nieuwkomer in ons land, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/graszanger

Een heel jaar door witgatjes.

overvliegend witgatje, 7 augustus 2026
(Green Sandpiper, Tringa Ochropus)

Een witgat kun je het hele jaar door wel ergens tegenkomen. Ik ontdek ze meestal door hun duidelijk herkenbare roep in de vlucht. De Bos-wachterij Dorst is zo'n bekende plek waar ik ze altijd wel een keer tegenkom. Je zou zeggen dat een bos een gekke plek is om steltlopers tegen te komen maar dat is in de Boswachterij Dorst juist heel normaal. In het bos liggen meerdere oude leemputten en die hebben allemaal van die mooie slikrandjes waar het goed foerageren is. 

Dus daarom is dit bos juist zo geliefd bij witgatjes en behalve witgatjes kom je daar om die reden ook oeverlopers en grote gele kwikstaarten tegen. Ik heb in de afgelopen jaren elke maand van het jaar wel ergens een keer een witgat gezien en de Boswachterij is misschien wel de beste plek om ze het hele jaar door te zien. 

een overwinterende witgat
Boswachterij Dorst, 22 december 2025

En hoewel deze vogels wel degelijk trekvogels zijn, zijn ze er altijd wel en dat is best bijzonder. Er zijn namelijk vogels die westwaarts trekken en hier terecht komen en er zijn ook witgatjes die naar het zuidwesten van Zuid-Europa vliegen tot in Afrika toe. Niet echt gestructureerd zoals bij-voorbeeld gierzwaluwen dat doen. Eind april komen die massaal hier aan en op een augustus zijn ze praktisch allemaal weer naar Afrika ver-trokken. Daar kunnen die witgatjes nog wel wat van leren.

Ze scharrelen hier in Dorst dus meestal langs de oevers van de oude leemputten en vliegen luid roepend op als ik ze nader. Het zijn wat dat betreft best wel schuwe vogels en hebben mij net iets te snel in de gaten. Ik ben elke keer net iets te laat om te fotograferen maar goed dat ze altijd luid roepend opvliegen waardoor ze hun aanwezigheid verraden. Doordat ze zo alge-meen zijn en ze met regelmaat te zien en te horen zijn worden ze onder andere door mij wat ondergewaardeerd. Onterecht natuurlijk want het zijn gewoon prachtige steltlopers. Je hoeft er eigenlijk geen moeite voor te doen en je neemt ze altijd vanzelf wel een keer waar.

Wil je meer weten van deze winterharde steltloper, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/witgat

Kleurrijke bijeneters op punt van vertrek.

een groepje bijeneters met helemaal rechts enkele juveniele vogels
(European Bee-eater, Merops Apiaster)

Van grauwe vliegenvangers van vorige week naar bijeneters deze week lijkt een kleine stap. Allebei vernoemd naar een insect maar wat zijn dat twee uitersten. De vliegenvanger is een vrij saaie grijsbruine vogels terwijl de bijeneter een explosie van kleur is. Een paar jaar geleden had ik al eens een bijeneter over zien vliegen maar had nog nooit een grote groep gezien. 

bijna te mooi om waar te zijn

Dat was afgelopen week wel het geval toen maar liefst 46 bijeneters overvlogen. Ik hoorde ze eerder dan dat ik ze zag. De bijeneters vliegen niet als postduiven of spreeuwen dicht bij elkaar maar eerder in een los verband. Ze vliegen wel allemaal de-zelfde kant uit maar ieder op zijn eigen manier. Zigzaggend met vrij veel tussen-ruimte en veelvuldig roepend naar elkaar alsof er toch een zeker overleg is over wat ze aan het doen zijn. Regelmatig doken ze naar beneden en ploften  in de struiken neer. Soms in paartjes

bijeneters zijn drukke baasjes

en daarbij vergezeld dor enkele jonge vogels. Het lijkt erop dat dit een fantastisch broedseizoen is geweest want er broeden vermoedelijk vijf of hooguit acht paartjes in het gebied. En stel dat ieder koppel ongeveer vier jongen krijgt dan kom je al aardig snel in de buurt van die 46 vogels. Ze leggen trouwens meestal wel wat meer eieren en dat kan zelfs tot tien eieren per legsel oplopen.

Het weer was vorige week fantastisch met een graadje of 23 en geen wind. Half bewolkt waar-door het licht uitstekend was en de bijeneters prima te zien waren. Ze vlogen regelmatig als groep op en maakten een rondje en dat deed mij denken aan de aanstaande vogelstrek. De bijen-eters doen daar namelijk ook aan mee en alvorens ze op pad gaan worden regelmatig als groep proefvluchten gemaakt. 

Dat zag ik bijvoorbeeld ook in de tweede helft van juli toen de gierzwaluwen elkaar ook opzochten om slechts enkele dagen later te vertrekken. En nog voor 1 augustus waren vrijwel alle giertjes weg.

Ik vermoed dat binnen een week ook de meeste bijeneters vertrokken zullen zijn. Die proefvlucht-en hoeven niet zo lang te duren om tot die be-slissing te komen. Ze vliegen naar Afrika en ik vind dat ze daar ook beter passen. In Afrika leven veel prachtige gekleurde vogelsoorten in een tropische omgeving.

Wil je meer weten van deze exotisch verschijning, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bijeneter