Terug van weggeweest.

gezin wilde zwanen, Zonzeel 6 maart 2020
(Whooper Swan, Cygnus Cygnus)

Na een afwezigheid van ruim drie jaar zijn de wilde zwanen weer in de Zonzeelse polder te zien. Het gaat nu ook weer om een gezin net als in andere voorgaande jaren. Na de kleine zwanen zijn dit wat mij betreft de tweede mooiste zwanensoort die we in ons landje kunnen zien. Dit keer is het een koppel met drie prachtige grijze jongen. Ik herkende ze op grote afstand al en de twee kleine zwanen die ernaast zaten vielen op door het kleinere postuur. 

Een beetje vogelaar ziet al op afstand dat het geen knobbelzwanen kunnen zijn ook al zitten de vijf vogels met de kop in de veren. Jonge knobbelzwanen zijn namelijk bruin gemêleerd gekleurd terwijl juveniele wilde zwanen een egaal meer grijs gekleurd verenkleed hebben. Ook juveniel kleine zwanen zijn egaal asgrijs gekleurd.

twee adulte wilde zwanen, 11 januari 2020

De wilde zwanen komen uit een heel andere streek dan de kleine zwanen en als ik de voorspellingen van jaren geleden moet geloven zouden in de toekomst meer wilde zwanen naar ons land komen en nemen de kleine zwanen in aantal juist steeds verder af. De kleine zwanen komen niet meer zo ver deze kant uit in verband met het opwarmen van de aarde. De winters zijn in het oosten en noordoosten minder streng waardoor de noodzaak om naar hier te trekken ontbreekt. Tsja, waarom ook zo ver vliegen als je een paar honderd kilometer minder ver de zelfde prima omstandigheden kunt aantreffen? Bij heel slecht weer of een echte strenge winter kun je alsnog beslissen om verder naar het westen te vliegen.

mooie juveniele wilde zwaan, 15 januari 2020

De wilde zwanen heb ik inmiddels alweer een paar keer gezien en wat mij opvalt is dat dit gezin al die tijd op slechts een paar vierkante meter zit en vooral slaapt, poetst en zich uitrekt. Van druk foerageergedrag is geen sprake. Je zou toch denken dat na de lange reis naar Zonzeel de nodige calorieën verbrandt zijn en nodig weer aangevuld moeten worden? Het kan zijn dat ze tijdens een tussenstop die actie al hebben genomen en nu nog een paar weken hier vakantie hebben en in februari of maart weer terugvliegen naar Scandinavië tot in Rusland toe.

Spieringpolder, 14 januari 2017

Tot die tijd ga ik regelmatig even bij ze langs om te kijken of ze al wat actiever zijn net zoals dat in 2020 het geval was. Jaren geleden was het naar mijn idee een stuk makkelijker om ze te zien. Als ik terugkijk in mijn registraties waren de aantallen ook groter en zaten ze op meer plekken hier in de regio. Met name in de Biesbosch zag ik in het verleden meer en grotere groepen wilde zwanen. Dat is nu dus wel even anders ondanks alle voorspellingen.

Wil je meer weten van deze elegante statige zwaan, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/wilde-zwaan

Roeken zijn er klaar voor.

Overvliegende roek in de Oranjepolder
(Rook, Corvus Frugilegus)

Over anderhalve maand worden de roekenkolonies weer bezet. Ja, de tijd gaat snel. Afgelopen jaar was voor de roeken geen slecht jaar ondanks een paar ingrijpende veranderingen in hun leefgebied. Zo werd bij de oprit van de A27, bij knooppunt Hooipolder flink gewerkt en zat de roekenkolonie ineens middenin een bouwput. De roeken hebben het toch voor elkaar gekregen om daar ruim zeventig nesten te bouwen en volgens mij zijn daar ook de nodige jonge roeken uitgevlogen.

roeken in de Willemspolder, 3 jan 2026 

In totaal telde ik in de regio 670 bezette nesten verdeeld over 21 kolonies. In 2024 telde ik in deze zelfde groep van 21 kolonies in totaal 604 bezette nesten, toch 66 nesten minder dan afgelopen jaar. Hier in de buurt heb je niet van die hele grote kolonies zoals in het oosten van het land waar soms meer dan 500 nesten in een kolonie zitten. Hier is een kolonie van 150 nesten al heel groot. Dit deel van Brabant is ongeveer het meest westelijke verspreidingsgebied van roeken. Voorbij Etten-Leur is het vrijwel gedaan en kom je amper nog roeken tegen en in Zeeland zitten ze niet.

roeken bij de kolonie van de Statendamweg
5 aug 2025

Ik zag afgelopen week dat grote groepen roeken op de akkers zaten in zowel de Oranjepolder als in de Gecombineerde Willemspolder. Een groot deel van deze roeken gaat begin maart de kolonie aan de Statendamweg bezetten en dat is met ruim honderd nesten ook de grootste roeken-kolonie in de regio. Nu is de landelijke tendens zo dat de kolonies zich steeds vaker opsplitsen en dat zie ik hier in de buurt ook gebeuren. De kolonies worden kleiner maar het totale aantal vogels neemt niet echt af. Meerdere kleine kolonies dus. Goed nieuws wat mij betreft zolang het maar evenveel vogels blijven. Een roek is wat mij betreft met zijn knappe kop de mooiste kraaiachtige die we in ons land hebben. Raven, kraaien, kauwen etc. zijn mooi maar hebben niet zo'n hele specifieke karakteristieke kop zoals een roek die heeft. Ook hebben alle roeken een hele eigen gezichtsuitdrukking en lijken amper op elkaar.

Wil je meer weten van het mooiste lid van deze familie, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/roek

Een witte schim vliegt over.

adulte man blauwe kiekendief, mrt 2011
(Hen Harrier, Circus Cyaneus)

Afgelopen week reed ik door de polder en zag in een flits een grote lichtgekleurde vogel over de auto vliegen. Dat kan alleen maar een meeuw of zilverreiger zijn dacht ik...... of was het toch een blauwe kiek? Niet een vogel waar je direct aan denkt maar in deze tijd, hartje winter kan dat zomaar het geval zijn. En rondrijden in de polder doe je in deze tijd van het jaar bijna altijd alleen dus plots op de rem trappen kon geen kwaad. Stevig in z'n achteruit om de vogel te volgen ging ook en ja hoor daar ging de blauwe kiek. Een prachtige adulte vogel danste op een meter of drie hoog over de velden. 

een jagende blauwe kiekendief
Dongendijkshe polder, 29 feb 2024

De sneeuw was overal verdwenen waardoor de kiek goed afstak tegen de zwarte geploegde grond, dat was een week eerder wel anders geweest toen alles nog onder een dikke witte deken lag. Zo'n blauwe kiek is ondanks zijn trage vleugelslag zo uit het zicht verdwenen en het deed mij een beetje denken aan een spookvogel die er is en ook weer niet, je moet hem goed blijven volgen want ze kunnen zo snel uit het zicht verdwijnen. Ondanks zijn lichte kleur kan deze vogel veel lastiger zijn om te volgen dan een gitzwarte kraai of roek die hier volop rondvliegen. Die witte spookvogel is veel en veel lastiger en dat maakt het daarom ook zo bijzonder.

adulte vrouw blauwe kiek, 13 mei 2016
Gecombineerde Willemspolder

Een plaatje maken is bij deze vogels geen makkie, meestal lukt dat door de korte vluchtige ontmoeting niet. Ook deze keer was ik daar weer te laat mee. Je kunt dan beter maar van het moment genieten. Het besef kwam ook weer dat het vrijwel onmogelijk is geworden om deze vogel buiten de winterperiode te zien. Bij ons broeden nog een handvol van deze prachtvogels en dat is binnenkort ook geen zekerheidje meer.

Het is nog maar een jaar of vijftien geleden dat deze prachtige roofvogels hier in de winter vrij makkelijk te zien waren. In de kleine Oranjepolder en Willemspolder was het niet gek om drie tot vier blauwe kieken te zien. Het is zelfs een keer gebeurd dat ik in mei nog een paar weken lang een vrouwtje blauwe kiek in de Willemspolder kon zien jagen. Die tijd ligt dus alweer een even achter ons en dat wordt met de jaren die vorderen eigenlijk steeds treuriger. 

Wil je meer weten over deze geheimzinnige verschijning, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/blauwe-kiekendief

De mees met de puntkop.

Kuifmees,22 dec 2025
(European Crested Tit,
 Lophophanes Cristatus)

Kuifmezen zijn echte bosbewoners en je komt ze eigenlijk nooit buiten het bosgebied tegen. Ze hebben in de bossen dan ook nog eens een voorkeur voor naaldbomen. Het geluid is niet zo hard als van een koolmees of zwarte mees en zelfs een iets gedempt rollertje. Ik moet altijd goed opletten om hem te horen want je mist hem zomaar. Ze zitten hier in de bossen en veel verder westwaarts zitten ze niet. Dat komt mogelijk ook de samenstelling van de bossen in het westelijk deel van ons land. Naaldbossen vind je toch meer op de hoge zandgronden in plaats van de natte kleigronden van het westen. Je vind ze dus eerder ten oosten van de lijn Bergen op Zoom-Assen dan ten westen van die lijn.

kuifmees in een naaldboom, 8 jun 2022

In de winter is de kans om ze te zien en te horen wel iets groter en dat komt denk ik door wat overwinteraars uit het noorden. Straks als het voorjaar nadert worden ze wel wat actiever en is de kans weer wat groter dan nu ondanks die overwinteraars. De kuifmezen zijn dan ook wat luidruchtiger en ook wat territorialer in hun gedrag. 

Ze nestelen in nesten die ze net als spechten zelf uithakken in boomstammen. Ik heb ze wel eens bezig gezien in de stam van een dode berk waar ze driftig met plukken hout in de snavel naar buiten kwamen  en uitspuugden. Die nestholte zat overigens op nog geen vijftig centimeter van de grond. Best apart want dat komt de veiligheid niet echt ten goede. Tsja, als ik een kuifmees was zou ik het toch een stuk hogerop zoeken.

De kuifmees is net als de matkop en de zwarte mees een veel minder algemene mees dan de kool- en pimpelmees en waar de die laatste twee en ook de matkop het toch best moeilijk hebben en in aantal teruggaan is de kuifmees een mees die het al jaren goed doet en in aantal gelijk blijft of zelfs iets toeneemt. Dat is echt te danken aan de steeds ouder wordende bossen. Hoe ouder een bos wordt hoe meer vogels dat fijn vinden.

Ik benoem de glanskop bewust niet omdat die in dit deel van het land niet voorkomt. Daar moet je echt voor naar het oosten van Nederland. Ik heb de glanskoppen wel gezien op de Veluwe en in Drenthe. Alle andere mezen komen hier wel voor ook al hebben ze allemaal hun eigen biotoop, toch zijn ze ook allemaal in onze boswachterij te vinden.

Wil je meer weten van deze mees met zijn puntkop, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kuifmees

Genoeg zaagbekken.

2 mannetjes grote zaagbekken, 12 nov 2025
(goosander, Mergus Merganser)

Het zou mij niet verbazen dat het in Noord-Europa kouder is of eerder koud is dan voorgaande jaren. Want het viel mij op dat veel wintergasten al vroeg hier aanwezig waren en de afgelopen weken zag ik ook grotere aantallen dan andere jaren. Ik kan het mis hebben of dat ook daadwerkelijk zo is maar het viel gewoon op. Nu is het weer hier de afgelopen weken ook niet echt ideaal geweest voor al die overwinteraars en er zullen ook de nodige vogels met de vorstgrens verder zuidwaarts getrokken zijn.

vrouwtje grote zaagbek, 29 dec 2025

Maar een paar weken geleden viel het mij dat er echt veel grote zaagbekken in de Biesbosch zaten. Een tochtje van anderhalf uur leverde zomaar een dikke zestig zaagbekken op. Nog niet eerder zag ik daar zoveel zaagbekken ronddobberen. De grote zaagbekken zitten eigenlijk overal wel in de Biesbosch van de kleinste kreken tot op de grootste plassen, spaarbekkens en grote rivieren. Het zijn prachtige vogels en zowel het mannetje als het vrouwtje hebben een prachtig winterkleed.

middelste zaagbek

De middelste zaagbek, die meer op zoutwater te vinden is, is ook in de Biesbosch te vinden. Maar die zit juist alleen op de spaarbekkens. Groot en diep water en waar het vooral ook erg stil is. Ik weet overigens niet of de middelste zo verstorings gevoelig is en daarom op de spaarbekkens verblijft en niet in andere delen van de Biesbosch. Maar het is ondanks dat deze zaagbekken alleen op de spaarbekkens zitten natuurlijk wel een mooie aanvulling op de winterse vogelsoorten van de Biesbosch.

De grote zaagbekken zijn graag in de Biesbosch want er is altijd wel ergens open water te vinden waar ze kunnen duiken naar vis. Bij de vorstperiode van de afgelegen periode is de Biesbosch dan een prima toevluchtsoord en het zou zomaar kunnen dat daar nu nog meer grote zaagbekken zitten omdat veel binnenwater bevroren is geweest. 

Wil je meer weten van het boterbuikje, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grote-zaagbek

Veel meer dan je denkt.

winterse meerkoeten, Biesbosch 29 dec 2026
(Eurasian Coot, Fulica Atra)

Het zijn onopvallende vogels en overal aanwezig. Je kijkt er overheen en loopt er aan voorbij. De meerkoet. Ze zitten in de stad in de kleinste watertjes, op grote plassen, rivieren, kanalen en beekjes. Overal waar ook maar een beetje water is, zijn meerkoeten te vinden. Ze stellen niet veel eisen aan hun leefomgeving en zijn al tevreden met wat rottende plantenresten. Ook aan hun broedbiotoop en ook aan hun nesten stellen ze amper eisen. Ik zag een keer op TV een nest van een meerkoet dat grotendeels was opgebouwd uit afval. Plastic wikkels, draden en zakjes tot zelfs mondkapjes uit de coronatijd waren er in verwerkt.

meerkoet in het ijs, 28 feb 2025

In deze tijd zie je pas hoeveel meerkoeten bij ons verspreid in de polders, steden en dorpen leven. Er zijn namelijk een aantal plekken waar de meerkoeten in het winterhalfjaar samen overwinteren. Bij de Ventjagersplaten zitten enkele duizenden meerkoeten bij elkaar. Ook in de Biesbosch kun je makkelijk meer dan duizend meerkoeten zien. Twee weken geleden zag ik in de Biesbosch in de verschillende kreken ook steeds groepen van een paar honderd vogels bij elkaar. Bij elkaar overtreft dat de duizenden stuks makkelijk.

Biesbosch, 5 jan 2024

Het is best bijzonder dat een vogelsoort in zulke grote getalen dichtbij de mens leeft en nauwelijks opgemerkt wordt. Je zou dan al snel denken dat mensen het als overlast ervaren maar dat is niet zo Meerkoeten veroorzaken geen overlast en dat doen ze goed. Ik moest nog even denken aan de grote groep spreeuwen die in het centrum sliepen en waar de omwonenden dat als lastig ervaarden en de spreeuwen elke avond probeerden te verjagen. Of de grote groepen duiven die de boeren uit de velden proberen te verjagen met de harde knallen van een gaskanon. En om niet te vergeten de grote groepen kauwen en kraaien die met hun geroep voor sommigen alleen al voor veel overlast zorgen.

Biesbosch, 29 dec 2025

Nee, dan de meerkoet die de mens als geen ander snapt en zich onzichtbaar tussen ons weet te bewegen. Ze weten feilloos waar de grenzen lopen en waar ze zonder zorgen kunnen leven. Het onopvallende anoniem verenkleed helpt natuurlijk ook wel. Geheel zwart en slechts een lichte snavel en een witte vlek op de snavelbasis tot tussen de ogen en daarbij een beetje dikkig lijf. Nee, ze zien er verre van spectaculair uit. Daarbij hebben ze voor de omgeving ook een sympathiek formaat, te groot voor een kat en te klein om intimiderend over te komen. Dat doen ze goed!

Wil je meer weten van deze anonieme stadsbewoner, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/meerkoet

Een kwak hoort erbij.

juveniele kwak, 27 dec 2025
(black-crowned night herron)

Deze kleine reiger staat alweer heel wat jaren op mijn jaarlijst. Niet dat dat vanzelf gaat, nee ik moet er altijd wat moeite voor doen. De kwak heeft een paar vaste plekken in Nederland en het meest bijzonder zijn de plekken wel bij de dierentuinen van Amsterdam en Rotterdam. Daar leven een paar kolonies van wilde kwakken die gemengd zijn met collectievogels.

Het is daarom nog steeds de vraag of dit wel zuivere wilde soorten zijn of escapes. De kwakken in Zeeland en in de Biesbosch zijn meestal ongeringd maar soms zit daar ook een geringd exemplaar tussen. Dus wie weet hebben we hier ook te maken met zo'n mengvorm.

Biesbosch, 22 feb 2024
(nictycorax nictycorax)

De jonge kwak die ik onlangs zag was in ieder geval ongeringd en wordt ook als inheemse vogel gewaardeerd of goedgekeurd. Een meevaller want het is toch leuk om deze vogel op de jaarlijst bij te kunnen schrijven. De kans dat de kwak in de Biesbosch is te zien is de laatste jaren wel wat afgenomen en gaat het meestal om toevalstreffers. Voor een zekere ontmoeting met de kwak moet je toch naar Zeeland.

adulte kwak met de 2 prachtige witte pluimen
Zeeland 3 mei 2019

De kwak die ik zag, zat deze keer wat meer verscholen en het is dat mijn oog er opviel anders had ik deze kleine reiger zo kunnen missen. De kwak zat een beetje in elkaar gedoken en het viel mij pas op toen een zwarte kraai vlakbij in de boom ging zitten hoe kleine deze reigersoort eigenlijk is. Een kwak is niet heel veel groter dan een kraai. Ze hebben namelijk beide een spanwijdte van ongeveer een meter. 

En net als vrijwel alle reigers, zijn kwakken ook koloniebroeders maar ik geloof niet dat hier in de Biesbosch in kolonieverband wordt gebroed. Ik vermoed dat ze ergens tussen de blauwe reigers gaan zitten. Ik weet ook dat op de Sassenplaat in het Hollands Diep verschillende reigersoorten samen in kolonieverband broeden. Zo hebben daar tussen de verschillende reigersoorten en lepelaars ook koereigers gebroed dus het zou zomaar kunnen dat de kwakken daar ook een plaatsje hebben gevonden. Maar waar blijven die volwassen beesten toch want die zie ik hier nooit. 

Wil je meer weten van deze kleine reiger, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kwak

De stiekemerd gespot.

waterral, 29 dec 2025
(water rail, rallus aquaticus)

Soms brengt de winter uitkomst om een super schuwe vogel te spotten. Het stikt van de vogels die zich nergens iets van aantrekken zolang je maar niet al te dichtbij komt en daarnaast leven er een stel die juist het tegenovergestelde doen. En dan ook niet zomaar een beetje schuw zijn maar compleet onzichtbaar leven. Neem nou een bokje, houtsnip, porseleinhoen of waterral. Ik zou de roerdomp ook nog kunnen noemen maar die is alweer wat makkelijker te vinden. De waterral laat zich meestal goed horen en dan weet je ook dat hij er is maar hij laat zich vrijwel nooit zien. Zit meestal diep verborgen in de dichte rietkragen waar hij zich veilig voelt. In deze tijd worden we dan wel weer geholpen als het een beetje wil vriezen. De oevers bevriezen en de slikjes zijn

waterral komt uit de dekking

te hard om met de snavel naar insecten of wormpjes te peuteren. De rallen moeten dan soms noodgedwongen uit de dekking komen en komen dan vol in het zicht. Maar ook al staan ze dan voor de rietkraag, ook dan zijn ze soms nog moeilijk te zien. Pas als ze gaan lopen vallen ze een beetje op. Afgelopen week was het de zoveelste koude dag van deze nog korte winter en dan is de Biesbosch dé plek om die stiekemerds op zoeken. De warmtekijker is dan een uitkomst en helpt om de rallen op te zoeken in de rietkragen. Een week eerder

waterral, 21 feb 2021

lukte het al om zo een bokje te vinden en deze keer lukte het om de ene waterral na de andere waterral te vinden. Het werden die dag uiteindelijk zeven waterrallen die we zo op konden sporen. Daarna komt het aan op het precisiewerk. De exacte locatie met de "gewone" kijker vinden om de rallen in het echt te kunnen spotten. Want een ral op de warmtekijker ziet er niet uit. Het is meer een soort gloeilamp in het donkere en koude riet. Die ral heeft namelijk een lichaamstemperatuur van een graad of 40-42 en dat geeft een enorm contrast met dat riet van rond de 0 graden of minder.

Wil je meer weten van deze stiekeme rietbewoner, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/waterral

Kleine zwanen arriveren.

Biesbosch, 29 dec 2025
(bewic's swan, cygnus bewickii)

Altijd als je het er op hebt staan gebeurt het niet. Ik ben al ruim een maand scherp op de aanwezigheid van kleine zwanen. Bij Oude Tonge, de Ventjagers-platen, de Biesbosch en hier zowat om de hoek de Gecombineerde Willemspolder. Maar tot nu heb ik nergens kleine zwanen gezien. Tot vandaag dan(29 dec). Vanmorgen hoorde ik in de verte de prachtige roep van kleine zwanen. Ik moet eigenlijk zeggen dat ik de prachtige zang van de kleine zwanen hoorde. Het is een fantastisch geluid en er zijn veel zangvogels die ondanks hun mooie lied nog niet in de buurt komen bij de prachtige zang van de kleine zwaan. 

Het geluid klonk zelfs een paar kilometer verder dan waar ik stond en moest nog ruim een half uur lopen naar de plas waar ze zaten. 

ze staan op het punt om weg te vliegen

Ongeduldig liep ik over de dijk die ook nog eens flink beschadigd was door de grote kudde schotse hooglanders. Lopen was geen genot om zo te zeggen. Het geluid hield aan en ik maakte mij al zorgen dat ze zo op zouden vliegen en ik ze zou missen. De uitgestrekte polder met veel pitrus struiken staken we over en na een paar mooie zwarte populieren kwamen we bij de gigantische watervlakte die deels nog een mooie ijslaag had.

zelfde plek, 20 jan 2025

De kleine zwanen waren stil en ik zag ze ook niet direct en dacht alweer aan mijn credo, "hij is net weg". Het is mij al zo vaak overkomen dat ik net te laat was en zou er ook niet van opkijken als dat vandaag weer aan de hand was. Het is bijna mijn diepste overtuiging in het geval van zeldzaamheden, Maar na ongeveer vijftig knobbelzwanen gescand te hebben, doken ze ineens op. 6 Prachtige kleine zwanen stonden in ondiep water met een dun laagje ijs om zich heen. Eindelijk kleine zwanen op de valreep van 2025. Begin van dit jaar heb ik ze nog volop gezien maar in deze tijd aan het eind van het jaar was dat dus nog niet gelukt.

en nu naar de Willemspolder

Mijn dag kon niet meer stuk en ik voelde mij echt blij want na al die jaren vogelskijken ontstaat toch een voorkeur voor een of een paar soorten. Soorten die je het liefst ziet, meer dan andere soorten en deze kleine zwaan staat bij mij in iedere geval helemaal en eenzaam bovenaan mijn lievelingslijst. 

Zo zie je maar dat een favoriet niet eens een hele zeldzame of exotisch uitziende vogel hoeft te zijn. Nee geef mij maar een paar kleine zwanen en ik ben helemaal gelukkig.

Wil je meer weten van deze ongelooflijk mooie zwaan, klik dan op de link;

Kleine zwaan | Vogelbescherming