Roeken zijn er klaar voor.

Overvliegende roek in de Oranjepolder
(Rook, Corvus Frugilegus)

Over anderhalve maand worden de roekenkolonies weer bezet. Ja, de tijd gaat snel. Afgelopen jaar was voor de roeken geen slecht jaar ondanks een paar ingrijpende veranderingen in hun leefgebied. Zo werd bij de oprit van de A27, bij knooppunt Hooipolder flink gewerkt en zat de roekenkolonie ineens middenin een bouwput. De roeken hebben het toch voor elkaar gekregen om daar ruim zeventig nesten te bouwen en volgens mij zijn daar ook de nodige jonge roeken uitgevlogen.

roeken in de Willemspolder, 3 jan 2026 

In totaal telde ik in de regio 670 bezette nesten verdeeld over 21 kolonies. In 2024 telde ik in deze zelfde groep van 21 kolonies in totaal 604 bezette nesten, toch 66 nesten minder dan afgelopen jaar. Hier in de buurt heb je niet van die hele grote kolonies zoals in het oosten van het land waar soms meer dan 500 nesten in een kolonie zitten. Hier is een kolonie van 150 nesten al heel groot. Dit deel van Brabant is ongeveer het meest westelijke verspreidingsgebied van roeken. Voorbij Etten-Leur is het vrijwel gedaan en kom je amper nog roeken tegen en in Zeeland zitten ze niet.

roeken bij de kolonie van de Statendamweg
5 aug 2025

Ik zag afgelopen week dat grote groepen roeken op de akkers zaten in zowel de Oranjepolder als in de Gecombineerde Willemspolder. Een groot deel van deze roeken gaat begin maart de kolonie aan de Statendamweg bezetten en dat is met ruim honderd nesten ook de grootste roeken-kolonie in de regio. Nu is de landelijke tendens zo dat de kolonies zich steeds vaker opsplitsen en dat zie ik hier in de buurt ook gebeuren. De kolonies worden kleiner maar het totale aantal vogels neemt niet echt af. Meerdere kleine kolonies dus. Goed nieuws wat mij betreft zolang het maar evenveel vogels blijven. Een roek is wat mij betreft met zijn knappe kop de mooiste kraaiachtige die we in ons land hebben. Raven, kraaien, kauwen etc. zijn mooi maar hebben niet zo'n hele specifieke karakteristieke kop zoals een roek die heeft. Ook hebben alle roeken een hele eigen gezichtsuitdrukking en lijken amper op elkaar.

Wil je meer weten van het mooiste lid van deze familie, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/roek

Een witte schim vliegt over.

adulte man blauwe kiekendief, mrt 2011
(Hen Harrier, Circus Cyaneus)

Afgelopen week reed ik door de polder en zag in een flits een grote lichtgekleurde vogel over de auto vliegen. Dat kan alleen maar een meeuw of zilverreiger zijn dacht ik...... of was het toch een blauwe kiek? Niet een vogel waar je direct aan denkt maar in deze tijd, hartje winter kan dat zomaar het geval zijn. En rondrijden in de polder doe je in deze tijd van het jaar bijna altijd alleen dus plots op de rem trappen kon geen kwaad. Stevig in z'n achteruit om de vogel te volgen ging ook en ja hoor daar ging de blauwe kiek. Een prachtige adulte vogel danste op een meter of drie hoog over de velden. 

een jagende blauwe kiekendief
Dongendijkshe polder, 29 feb 2024

De sneeuw was overal verdwenen waardoor de kiek goed afstak tegen de zwarte geploegde grond, dat was een week eerder wel anders geweest toen alles nog onder een dikke witte deken lag. Zo'n blauwe kiek is ondanks zijn trage vleugelslag zo uit het zicht verdwenen en het deed mij een beetje denken aan een spookvogel die er is en ook weer niet, je moet hem goed blijven volgen want ze kunnen zo snel uit het zicht verdwijnen. Ondanks zijn lichte kleur kan deze vogel veel lastiger zijn om te volgen dan een gitzwarte kraai of roek die hier volop rondvliegen. Die witte spookvogel is veel en veel lastiger en dat maakt het daarom ook zo bijzonder.

adulte vrouw blauwe kiek, 13 mei 2016
Gecombineerde Willemspolder

Een plaatje maken is bij deze vogels geen makkie, meestal lukt dat door de korte vluchtige ontmoeting niet. Ook deze keer was ik daar weer te laat mee. Je kunt dan beter maar van het moment genieten. Het besef kwam ook weer dat het vrijwel onmogelijk is geworden om deze vogel buiten de winterperiode te zien. Bij ons broeden nog een handvol van deze prachtvogels en dat is binnenkort ook geen zekerheidje meer.

Het is nog maar een jaar of vijftien geleden dat deze prachtige roofvogels hier in de winter vrij makkelijk te zien waren. In de kleine Oranjepolder en Willemspolder was het niet gek om drie tot vier blauwe kieken te zien. Het is zelfs een keer gebeurd dat ik in mei nog een paar weken lang een vrouwtje blauwe kiek in de Willemspolder kon zien jagen. Die tijd ligt dus alweer een even achter ons en dat wordt met de jaren die vorderen eigenlijk steeds treuriger. 

Wil je meer weten over deze geheimzinnige verschijning, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/blauwe-kiekendief

De mees met de puntkop.

Kuifmees,22 dec 2025
(European Crested Tit,
 Lophophanes Cristatus)

Kuifmezen zijn echte bosbewoners en je komt ze eigenlijk nooit buiten het bosgebied tegen. Ze hebben in de bossen dan ook nog eens een voorkeur voor naaldbomen. Het geluid is niet zo hard als van een koolmees of zwarte mees en zelfs een iets gedempt rollertje. Ik moet altijd goed opletten om hem te horen want je mist hem zomaar. Ze zitten hier in de bossen en veel verder westwaarts zitten ze niet. Dat komt mogelijk ook de samenstelling van de bossen in het westelijk deel van ons land. Naaldbossen vind je toch meer op de hoge zandgronden in plaats van de natte kleigronden van het westen. Je vind ze dus eerder ten oosten van de lijn Bergen op Zoom-Assen dan ten westen van die lijn.

kuifmees in een naaldboom, 8 jun 2022

In de winter is de kans om ze te zien en te horen wel iets groter en dat komt denk ik door wat overwinteraars uit het noorden. Straks als het voorjaar nadert worden ze wel wat actiever en is de kans weer wat groter dan nu ondanks die overwinteraars. De kuifmezen zijn dan ook wat luidruchtiger en ook wat territorialer in hun gedrag. 

Ze nestelen in nesten die ze net als spechten zelf uithakken in boomstammen. Ik heb ze wel eens bezig gezien in de stam van een dode berk waar ze driftig met plukken hout in de snavel naar buiten kwamen  en uitspuugden. Die nestholte zat overigens op nog geen vijftig centimeter van de grond. Best apart want dat komt de veiligheid niet echt ten goede. Tsja, als ik een kuifmees was zou ik het toch een stuk hogerop zoeken.

De kuifmees is net als de matkop en de zwarte mees een veel minder algemene mees dan de kool- en pimpelmees en waar de die laatste twee en ook de matkop het toch best moeilijk hebben en in aantal teruggaan is de kuifmees een mees die het al jaren goed doet en in aantal gelijk blijft of zelfs iets toeneemt. Dat is echt te danken aan de steeds ouder wordende bossen. Hoe ouder een bos wordt hoe meer vogels dat fijn vinden.

Ik benoem de glanskop bewust niet omdat die in dit deel van het land niet voorkomt. Daar moet je echt voor naar het oosten van Nederland. Ik heb de glanskoppen wel gezien op de Veluwe en in Drenthe. Alle andere mezen komen hier wel voor ook al hebben ze allemaal hun eigen biotoop, toch zijn ze ook allemaal in onze boswachterij te vinden.

Wil je meer weten van deze mees met zijn puntkop, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kuifmees

Genoeg zaagbekken.

2 mannetjes grote zaagbekken, 12 nov 2025
(goosander, Mergus Merganser)

Het zou mij niet verbazen dat het in Noord-Europa kouder is of eerder koud is dan voorgaande jaren. Want het viel mij op dat veel wintergasten al vroeg hier aanwezig waren en de afgelopen weken zag ik ook grotere aantallen dan andere jaren. Ik kan het mis hebben of dat ook daadwerkelijk zo is maar het viel gewoon op. Nu is het weer hier de afgelopen weken ook niet echt ideaal geweest voor al die overwinteraars en er zullen ook de nodige vogels met de vorstgrens verder zuidwaarts getrokken zijn.

vrouwtje grote zaagbek, 29 dec 2025

Maar een paar weken geleden viel het mij dat er echt veel grote zaagbekken in de Biesbosch zaten. Een tochtje van anderhalf uur leverde zomaar een dikke zestig zaagbekken op. Nog niet eerder zag ik daar zoveel zaagbekken ronddobberen. De grote zaagbekken zitten eigenlijk overal wel in de Biesbosch van de kleinste kreken tot op de grootste plassen, spaarbekkens en grote rivieren. Het zijn prachtige vogels en zowel het mannetje als het vrouwtje hebben een prachtig winterkleed.

middelste zaagbek

De middelste zaagbek, die meer op zoutwater te vinden is, is ook in de Biesbosch te vinden. Maar die zit juist alleen op de spaarbekkens. Groot en diep water en waar het vooral ook erg stil is. Ik weet overigens niet of de middelste zo verstorings gevoelig is en daarom op de spaarbekkens verblijft en niet in andere delen van de Biesbosch. Maar het is ondanks dat deze zaagbekken alleen op de spaarbekkens zitten natuurlijk wel een mooie aanvulling op de winterse vogelsoorten van de Biesbosch.

De grote zaagbekken zijn graag in de Biesbosch want er is altijd wel ergens open water te vinden waar ze kunnen duiken naar vis. Bij de vorstperiode van de afgelegen periode is de Biesbosch dan een prima toevluchtsoord en het zou zomaar kunnen dat daar nu nog meer grote zaagbekken zitten omdat veel binnenwater bevroren is geweest. 

Wil je meer weten van het boterbuikje, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grote-zaagbek

Veel meer dan je denkt.

winterse meerkoeten, Biesbosch 29 dec 2026
(Eurasian Coot, Fulica Atra)

Het zijn onopvallende vogels en overal aanwezig. Je kijkt er overheen en loopt er aan voorbij. De meerkoet. Ze zitten in de stad in de kleinste watertjes, op grote plassen, rivieren, kanalen en beekjes. Overal waar ook maar een beetje water is, zijn meerkoeten te vinden. Ze stellen niet veel eisen aan hun leefomgeving en zijn al tevreden met wat rottende plantenresten. Ook aan hun broedbiotoop en ook aan hun nesten stellen ze amper eisen. Ik zag een keer op TV een nest van een meerkoet dat grotendeels was opgebouwd uit afval. Plastic wikkels, draden en zakjes tot zelfs mondkapjes uit de coronatijd waren er in verwerkt.

meerkoet in het ijs, 28 feb 2025

In deze tijd zie je pas hoeveel meerkoeten bij ons verspreid in de polders, steden en dorpen leven. Er zijn namelijk een aantal plekken waar de meerkoeten in het winterhalfjaar samen overwinteren. Bij de Ventjagersplaten zitten enkele duizenden meerkoeten bij elkaar. Ook in de Biesbosch kun je makkelijk meer dan duizend meerkoeten zien. Twee weken geleden zag ik in de Biesbosch in de verschillende kreken ook steeds groepen van een paar honderd vogels bij elkaar. Bij elkaar overtreft dat de duizenden stuks makkelijk.

Biesbosch, 5 jan 2024

Het is best bijzonder dat een vogelsoort in zulke grote getalen dichtbij de mens leeft en nauwelijks opgemerkt wordt. Je zou dan al snel denken dat mensen het als overlast ervaren maar dat is niet zo Meerkoeten veroorzaken geen overlast en dat doen ze goed. Ik moest nog even denken aan de grote groep spreeuwen die in het centrum sliepen en waar de omwonenden dat als lastig ervaarden en de spreeuwen elke avond probeerden te verjagen. Of de grote groepen duiven die de boeren uit de velden proberen te verjagen met de harde knallen van een gaskanon. En om niet te vergeten de grote groepen kauwen en kraaien die met hun geroep voor sommigen alleen al voor veel overlast zorgen.

Biesbosch, 29 dec 2025

Nee, dan de meerkoet die de mens als geen ander snapt en zich onzichtbaar tussen ons weet te bewegen. Ze weten feilloos waar de grenzen lopen en waar ze zonder zorgen kunnen leven. Het onopvallende anoniem verenkleed helpt natuurlijk ook wel. Geheel zwart en slechts een lichte snavel en een witte vlek op de snavelbasis tot tussen de ogen en daarbij een beetje dikkig lijf. Nee, ze zien er verre van spectaculair uit. Daarbij hebben ze voor de omgeving ook een sympathiek formaat, te groot voor een kat en te klein om intimiderend over te komen. Dat doen ze goed!

Wil je meer weten van deze anonieme stadsbewoner, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/meerkoet

Een kwak hoort erbij.

juveniele kwak, 27 dec 2025
(black-crowned night herron)

Deze kleine reiger staat alweer heel wat jaren op mijn jaarlijst. Niet dat dat vanzelf gaat, nee ik moet er altijd wat moeite voor doen. De kwak heeft een paar vaste plekken in Nederland en het meest bijzonder zijn de plekken wel bij de dierentuinen van Amsterdam en Rotterdam. Daar leven een paar kolonies van wilde kwakken die gemengd zijn met collectievogels.

Het is daarom nog steeds de vraag of dit wel zuivere wilde soorten zijn of escapes. De kwakken in Zeeland en in de Biesbosch zijn meestal ongeringd maar soms zit daar ook een geringd exemplaar tussen. Dus wie weet hebben we hier ook te maken met zo'n mengvorm.

Biesbosch, 22 feb 2024
(nictycorax nictycorax)

De jonge kwak die ik onlangs zag was in ieder geval ongeringd en wordt ook als inheemse vogel gewaardeerd of goedgekeurd. Een meevaller want het is toch leuk om deze vogel op de jaarlijst bij te kunnen schrijven. De kans dat de kwak in de Biesbosch is te zien is de laatste jaren wel wat afgenomen en gaat het meestal om toevalstreffers. Voor een zekere ontmoeting met de kwak moet je toch naar Zeeland.

adulte kwak met de 2 prachtige witte pluimen
Zeeland 3 mei 2019

De kwak die ik zag, zat deze keer wat meer verscholen en het is dat mijn oog er opviel anders had ik deze kleine reiger zo kunnen missen. De kwak zat een beetje in elkaar gedoken en het viel mij pas op toen een zwarte kraai vlakbij in de boom ging zitten hoe kleine deze reigersoort eigenlijk is. Een kwak is niet heel veel groter dan een kraai. Ze hebben namelijk beide een spanwijdte van ongeveer een meter. 

En net als vrijwel alle reigers, zijn kwakken ook koloniebroeders maar ik geloof niet dat hier in de Biesbosch in kolonieverband wordt gebroed. Ik vermoed dat ze ergens tussen de blauwe reigers gaan zitten. Ik weet ook dat op de Sassenplaat in het Hollands Diep verschillende reigersoorten samen in kolonieverband broeden. Zo hebben daar tussen de verschillende reigersoorten en lepelaars ook koereigers gebroed dus het zou zomaar kunnen dat de kwakken daar ook een plaatsje hebben gevonden. Maar waar blijven die volwassen beesten toch want die zie ik hier nooit. 

Wil je meer weten van deze kleine reiger, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kwak

De stiekemerd gespot.

waterral, 29 dec 2025
(water rail, rallus aquaticus)

Soms brengt de winter uitkomst om een super schuwe vogel te spotten. Het stikt van de vogels die zich nergens iets van aantrekken zolang je maar niet al te dichtbij komt en daarnaast leven er een stel die juist het tegenovergestelde doen. En dan ook niet zomaar een beetje schuw zijn maar compleet onzichtbaar leven. Neem nou een bokje, houtsnip, porseleinhoen of waterral. Ik zou de roerdomp ook nog kunnen noemen maar die is alweer wat makkelijker te vinden. De waterral laat zich meestal goed horen en dan weet je ook dat hij er is maar hij laat zich vrijwel nooit zien. Zit meestal diep verborgen in de dichte rietkragen waar hij zich veilig voelt. In deze tijd worden we dan wel weer geholpen als het een beetje wil vriezen. De oevers bevriezen en de slikjes zijn

waterral komt uit de dekking

te hard om met de snavel naar insecten of wormpjes te peuteren. De rallen moeten dan soms noodgedwongen uit de dekking komen en komen dan vol in het zicht. Maar ook al staan ze dan voor de rietkraag, ook dan zijn ze soms nog moeilijk te zien. Pas als ze gaan lopen vallen ze een beetje op. Afgelopen week was het de zoveelste koude dag van deze nog korte winter en dan is de Biesbosch dé plek om die stiekemerds op zoeken. De warmtekijker is dan een uitkomst en helpt om de rallen op te zoeken in de rietkragen. Een week eerder

waterral, 21 feb 2021

lukte het al om zo een bokje te vinden en deze keer lukte het om de ene waterral na de andere waterral te vinden. Het werden die dag uiteindelijk zeven waterrallen die we zo op konden sporen. Daarna komt het aan op het precisiewerk. De exacte locatie met de "gewone" kijker vinden om de rallen in het echt te kunnen spotten. Want een ral op de warmtekijker ziet er niet uit. Het is meer een soort gloeilamp in het donkere en koude riet. Die ral heeft namelijk een lichaamstemperatuur van een graad of 40-42 en dat geeft een enorm contrast met dat riet van rond de 0 graden of minder.

Wil je meer weten van deze stiekeme rietbewoner, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/waterral

Kleine zwanen arriveren.

Biesbosch, 29 dec 2025
(bewic's swan, cygnus bewickii)

Altijd als je het er op hebt staan gebeurt het niet. Ik ben al ruim een maand scherp op de aanwezigheid van kleine zwanen. Bij Oude Tonge, de Ventjagers-platen, de Biesbosch en hier zowat om de hoek de Gecombineerde Willemspolder. Maar tot nu heb ik nergens kleine zwanen gezien. Tot vandaag dan(29 dec). Vanmorgen hoorde ik in de verte de prachtige roep van kleine zwanen. Ik moet eigenlijk zeggen dat ik de prachtige zang van de kleine zwanen hoorde. Het is een fantastisch geluid en er zijn veel zangvogels die ondanks hun mooie lied nog niet in de buurt komen bij de prachtige zang van de kleine zwaan. 

Het geluid klonk zelfs een paar kilometer verder dan waar ik stond en moest nog ruim een half uur lopen naar de plas waar ze zaten. 

ze staan op het punt om weg te vliegen

Ongeduldig liep ik over de dijk die ook nog eens flink beschadigd was door de grote kudde schotse hooglanders. Lopen was geen genot om zo te zeggen. Het geluid hield aan en ik maakte mij al zorgen dat ze zo op zouden vliegen en ik ze zou missen. De uitgestrekte polder met veel pitrus struiken staken we over en na een paar mooie zwarte populieren kwamen we bij de gigantische watervlakte die deels nog een mooie ijslaag had.

zelfde plek, 20 jan 2025

De kleine zwanen waren stil en ik zag ze ook niet direct en dacht alweer aan mijn credo, "hij is net weg". Het is mij al zo vaak overkomen dat ik net te laat was en zou er ook niet van opkijken als dat vandaag weer aan de hand was. Het is bijna mijn diepste overtuiging in het geval van zeldzaamheden, Maar na ongeveer vijftig knobbelzwanen gescand te hebben, doken ze ineens op. 6 Prachtige kleine zwanen stonden in ondiep water met een dun laagje ijs om zich heen. Eindelijk kleine zwanen op de valreep van 2025. Begin van dit jaar heb ik ze nog volop gezien maar in deze tijd aan het eind van het jaar was dat dus nog niet gelukt.

en nu naar de Willemspolder

Mijn dag kon niet meer stuk en ik voelde mij echt blij want na al die jaren vogelskijken ontstaat toch een voorkeur voor een of een paar soorten. Soorten die je het liefst ziet, meer dan andere soorten en deze kleine zwaan staat bij mij in iedere geval helemaal en eenzaam bovenaan mijn lievelingslijst. 

Zo zie je maar dat een favoriet niet eens een hele zeldzame of exotisch uitziende vogel hoeft te zijn. Nee geef mij maar een paar kleine zwanen en ik ben helemaal gelukkig.

Wil je meer weten van deze ongelooflijk mooie zwaan, klik dan op de link;

Kleine zwaan | Vogelbescherming

Een bokje schieten.

minst schuwe snip, Willemspolder 8 apr 2025
(common snipe, Gallinago gallinago)

De snippenfamilie heeft met de houtsnip en het bokje een paar vrij onbekende familieleden. De watersnip is de meest voorkomende en ook minst schuwe van de familie. De watersnippen kunnen in het najaar in grote aantallen te zien zijn. Ook nu in de winter kom ik ze zelfs bijna dagelijks tegen. Meestal gebeurt dat laat in de avond of heel vroeg in de ochtend als ik in het donker door de polder loop. De watersnippen vliegen dan op en laten hun bekende krassende geluid horen. In in de Biesbosch zijn ze ook altijd wel waar te nemen en ook dan hoor je hun krassende geluid klinken maar is ook hun zigzaggende vlucht goed waar te nemen.

goed verscholen houtsnip, 21 nov 2025
(woodcock, scolopax rusricola)

Voor de houtsnip en het bokje is dat wel even anders. De houtsnip is een lastige zoektocht die voor mij tegenwoordig wel een stuk makkelijker is geworden door de warmtebeeldcamera die ik daarvoor gebruik. Met deze camera is het mogelijk geworden om de houtsnippen diep in de begroeiing op te sporen en tot vlakbij te naderen. 

De snippen vliegen niet zomaar op en doen dat pas op het allerlaatste moment. Met luid flappen-de vleugels schieten ze weg en verdwijnen razendsnel uit beeld. En eindelijk is het dan toch na al die jaren een keer gelukt om een foto van een houtsnip te schieten.

Langeplaat, 11 mrt 2020
opvliegend bokje net gemist
(Jack snipe, Lymnocryptes minimus)

Voor bokjes ligt dat weer helemaal anders en dat is voor mij gelijk ook de meest lastige van het drietal. Daarbij is het ook nog eens de kleinste snip. Met de warmtebeeldcamera is ook het bokje weer wat vaker te spotten. Afgelopen maand lukte het om een bokje diep in een slootrand, op de waterlijn te vinden. Dit was de tweede keer dat het lukte en ook nu vloog de vogel op het allerlaatste moment op. Alleen hebben de bokjes de onhebbelijke gewoonte om geen geluid te maken en maar heel kort te vliegen en direct daarna volledig te verdwijnen in de begroeiing. 

Heel af en toe kom ik een bokje tegen in de Biesbosch maar een plaatje schieten is er nog niet van gekomen. Ik heb deze uitdaging alweer een paar jaar op mijn verlanglijstje staan en dan ook nog eens het liefst in een mooie bevroren en besneeuwde ever van een kwelslootje. Dat is mij een keer eerder gebeurd hier vlakbij in een slootje bij de voetbalclub maar toen had ik geen camera bij. Je zult het altijd zien.

Wil je meer wethttps://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bokjeen van dit piepkleine snipje, klik dan op de link;

Witgatjes zijn bosbewoners?

witgat, 7 apr 2024
(green sandpiper, tringa orhropus)

De boswachterij Dorst is wel de laatste plaats waar je steltlopers zou gaan zoeken. Toch zie ik hier de laatste tijd vrij regelmatig een mooi steltlopertje, namelijk het witgatje. Een witgat is een steltloper die met name in het binnenland te vinden is en veel minder aan de kust. Ze broeden in bomen en gebruiken oude nesten van zang-vogels en houtduiven. Als je dat zo leest is het best wel vreemd gedrag voor een steltloper. 

Ze broeden overigens niet in ons land en zijn alleen wintergasten. Steltlopers zie je toch voornamelijk op de grond broeden in het buiten-gebied of aan de kust. Je denkt dat toch helemaal niet aan het bos en broedend in bomen? 

witgatje in Dorst, 22 dec 2025

Toch is dit het normale gedrag van een witgat. Ik probeer mij dan ook voor te stellen hoe dat dan gaat. Zoals alle steltlopers zijn ook witgatjes nestvlieders en dat zou dus betekenen dat witgatjes ook direct na het uitkomen uit het ei het nest verlaten. 

Ze zijn net zoals alle steltlopers met z'n vieren en komen vrijwel gelijktijdig uit het ei. De vier jonge witgatjes zouden dus direct daarna uit het nest naar beneden moeten springen en eenmaal op de grond direct naar voedsel moeten gaan zoeken. Heel bijzonder als dat ook zo met witgatjes gaat.

overvliegend witgatje
Boswachterij Dorst, 8 sep 2025

De witgatjes van Dorst zijn dus helemaal op hun plek als je naar de omstandigheden kijkt. Een rustig en gevarieerd bosgebied met voldoende plasjes met zoet water en slikoevertjes. Hier zitten gegarandeerd volop wormpjes en insecten in en daarmee komen de witgatjes hier de winter wel door. In de Biesbosch zie ik de witgatjes wat vaker en daar zitten ook meer witgatjes en ook daar klopt het biotoop. Veel water en slikrandjes, volop voedsel maar het is wel een getijdegebied en wat ik ervan begreep is een witgatje geen liefhebber van een getijdegebied. Daarom zie je ze ook vrijwel nooit aan de kust. Nu is dat in de winter voor deze vogels misschien minder van belang omdat het toch maar een tijdelijk verblijf is.

verschillende foeragerende witgatjes
Noorderplaat, 21 mrt 2025

Maar toch weer bijzonder voor de soort. Zo is dit toch wel een heel bijzondere steltloper die toch weer heel anders is dan veel andere steltlopers. En dan heb ik het trouwens nog niet eens over het solitaire gedrag wat ze laten zien en het massale gedrag wat bijvoor-beeld kieviten, wulpen, strandlopers, plevieren ete. etc. in de winter laten zien. Die kunnen in enorme aantallen samen overwinteren. Goudplevieren brengen de winter met duizenden en duizenden vogels samen door. Heel anders hoe de witgatjes dat dus doen. Die zijn volgens mij erg gesteld op hun rust en niet teveel concurrentie.

Wil je meer weten van dit buitenbeentje, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/witgat

Weerzien met de baardmannetjes.

polder Lepelaar, 5 mrt 2025
(bearded reedling, panurus biarmicus)

Er zijn maar weinig gebieden die voldoen aan de hoge eisen van de baardman. In de Biesbosch zijn maar een paar plekken die goed genoeg zijn voor de kleine groepjes baardmannen. Het zijn dan ook nog eens gebieden die amper door mensen worden bezocht. Het is er over het algemeen nat en er groeit veel riet. Vaak overjarig riet met wat dikkere stengels en volle pluimen vol met zaad. De baardmannen eten met name in deze tijd deze zaadjes. Als die voldoende aanwezig zijn, blijken het behoorlijk honkvaste vogels te zijn, terwijl ze juist in de winter vaker zwerven.

In deze tijd, als er voor deze vogels nog helemaal niets op het spel staat en eten eigenlijk de enige dagelijkse zorg is, is het lastig om ze te vinden. Voor mij betekent dat ik de oren maximaal moet spitsen om zo de geluidjes die ze maken al van ver op te pikken. Het is een zeer herkenbaar geluid wat ook nog eens ver draagt terwijl het helemaal niet zo hard klinkt. En als je het geluid eenmaal hoort, wil dat nog niet zeggen dat je ze ook ziet.

Noorderplaat, 13 jun 2024

In deze tijd als het wat kouder is en er veelal een windje staat, blijven ze nogal eens wat lager in het riet uit het zicht zitten. In het komende voor-jaar is dat allemaal anders en zijn ze veel drukker en makkelijker te spotten. Ze laten dan ook hun territoriaal gedrag zien en reageren direct op een indringer. Die worden dan met veel drukmakerij uit het gebied verjaagd. Geen gevecht op leven en dood maar je kunt als indringer toch maar beter uit de buurt blijven. 

Nu zwerven ze meer rond en zijn dan ook in kleine groepjes te zien. Ook vliegen ze wat verder dan de grote rietvelden en kom je ze ook weleens op andere plekken tegen. Ik zie ze af en toe in de Noordwaard wat geen typisch baardmannen gebied is. Ze zijn dan ook maar enkele tellen ter plaatse en vliegen weer snel verder. Ze struinen zo grote gebieden af. Wat dat betreft lijkt dat gedrag wel erg op het gedrag van de pimpel-, staart- en koolmees die in deze tijd ook groepjes de gebieden afstruinen naar voedsel.

polder de Plomp, 15 dec 2025

In het verleden was dat ook de manier om zich te vestigen in nieuwe gebieden. De tijden waren toen heel anders en stikte het nog van de baardmannen. Er zaten zoveel baardmannen dat vanuit die grote populatie grote gebieden in Europa bezet werden door "onze" baardmannen. Tegenwoordig is dat wel wat anders en zijn we hier al blij met amper 2.000 broedparen. Een nieuw baardmannen bolwerk zijn de Marker Wadden. Die plek heeft de soort wel een boost gegeven en wie weet groeit de populatie van daaruit, net als vroeger, weer verder.

Wil je meer weten van deze hele mooie rietvogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/baardman

Onopvallend smelleken..

Willemspolder, 3 maart 2021

Het is winter en het weidevogelseizoen is nog ver weg. Toch is de Gecombineerde Willemspolder in deze tijd een belangrijk vogelgebied. In de komende weken arriveren niet alleen de kleine zwanen om hier te overwinteren, ook twee bijzondere roofvogels overwinteren vrijwel jaarlijks in de Willemspolder

Een van die twee overwinterende roofvogels heb ik inmiddels al in de Willemspolder in een maisakker gezien. Ik heb het dan over het smelleken. Dit is het kleinste en meest onopvallende valkje van Europa wat hier overwinterd en is net iets kleiner dan een torenvalk. De rug van het mannetje is leigrijs, de borst is licht gekleurd en verticaal gebandeerd. Het vrouwtje heeft juist een bruine rug maar heeft ook een lichte borst die eveneens gebandeerd is.

smelleken, 29 november 2025

Smellekens broeden niet in ons land maar doen dat wel in Scandinavië, Schotland, Ierland tot aan IJsland toe. Ze zoeken in de winter een milder klimaat op en de Willemspolder is een van die plekken waar het goed toeven is. Vrijwel elke winter is hier wel een smelleken te vinden. Afgelopen 8 december ontdekte er al een in onze polder. Vanaf eind maart vertrekken ze weer naar het noorden waar niet veel later het broedseizoen begint.

Smellekens overwinteren voornamelijk in de westelijke helft van ons land. Trek een lijn van Bergen op Zoom tot Groningen en dan ten westen daarvan ligt het zwaartepunt van deze overwinterende roofvogeltjes en wij zitten ongeveer op die lijn. Het zijn in totaal ongeveer twee-driehonderd overwinteraars dus wij mogen blij zijn met de aanwezigheid van een van die bijzondere vogels.

Om een smelleken te spotten moet je de akkers grondig afspeuren en vooral letten op kleine verhogingen in het veld. Een flinke molshoop, een hoop gras of riet, een stuk hout en af en toe een wei paaltje, zijn de plekjes waarop ze graag de omgeving in de gaten houden. Smellekens jagen onopvallend op kleine vogeltjes en vliegen altijd vrij laag in tegenstelling tot de iets grotere "biddende" torenvalk die juist heel opvallend te werk gaat.

Behalve dat de Willemspolder in het voorjaar waardevol is voor weidevogels, is de polder dus ook in de winter een belangrijke plek voor verschillende roofvogels. Behalve de buizerd, slechtvalk, torenvalk en het smelleken verblijven hier ook blauwe kiekendieven. Het ene jaar zijn het drie exemplaren en andere jaren is dat slechts een enkel exemplaar. Binnenkort volgt hier ook een verslagje van.

Een polder vol bontjes

bonte strandloper, 3 februari 2023
(dunlin, calidris alpina)

In de Noordwaard, in de Biesbosch verzamelen rond deze tijd de overwinteraars zich in enorme grote groepen om de winter door te brengen. Het zijn vooral watervogels zoals eenden, ganzen en zwanen maar ook steltlopers zoals kieviten en bonte strandlopers. De aantallen gaan je duizelen als je grote groepen vogels gaat tellen. 

De Noordwaard is een voormalig agrarisch gebied met vele hectaren  is dat een grote verzameling van polders, poldertjes en waterlopen. De polders worden maandelijks geteld en dan sta je elke keer weer te kijken om hoeveel vogels het dan gaat.

bonte strandlopers, 13 december 2025

Mij vielen afgelopen week de grote groepen bonte strandlopers op. Het heeft dit najaar wel even geduurd eer ze hier massaal aankwamen. Ik merk ook dat het per jaar kan veranderen. Ik ken jaren met vrij weinig bonte strandlopers maar ook jaren, zoals dit jaar, met serieus grote groepen. 

Voor het binnenland is het een grote groep maar die valt in het niet bij de aantallen die in de Waddenzee overwinteren. Het daar om honderdduizenden "bontjes". Ik ben al blij met enkel honderden exemplaren. Het is trouwens wel iets om in de gaten te houden hoelang ze hier blijven hangen. Het kan zomaar zijn dat ze alsnog doortrekken en even snel verdwenen zijn als dat ze zijn gekomen. 

bonte strandlopers vliegen onder de kieviten

De bonte strandlopers verkiezen het gezelschap van de kieviten en dat zijn ongeveer 1.500 tot 2.000 vogels. Dus als die allemaal de lucht ingaan omdat een bruine kiekendief of zeearend over de groep scheert is dat een prachtig en vooral ook een indrukwekkend gezicht. Meestal vliegen de geschrokken vogels een paar rondjes om daarna weer op het vertrekpunt te landen. Als die grote groepen vogels de lucht ingaan kun je de bonte strandlopers makkelijk vinden. Ze zijn in de eerste plaats een stuk kleiner en heel licht gekleurd en in de tweede plaats blijven ze als groep dicht bij elkaar en vliegen onder de grote groepen kieviten.  

foerageren bij laag water, 13 december 2025

Bij laag water in de Noordwaard vallen de slikjes droog en kunnen deze kleine steltlopers foerageren. Het tij is minimaal maar genoeg om de boel blank te zetten of net droog te laten vallen. Precies zoals veel vogels het graag hebben. Voedsel is hier genoeg te vinden en dat probeer ik mij dan weleens voor te stellen hoe die hoop eten per dag er uitziet? In totaal eten hier tienduizenden vogels per dag en dat dag na dag, week na week enz. Haast niet voor te stellen.

Wil je meer weten van deze voormalige Nederlandse broedvogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bonte-strandloper

Op zoek naar de rosse.

rosse grutto in winterkleed

Al weken ben ik op zoek naar rosse grutto's en het wilde maar niet lukken om er een of een paar te zien. Dat is best bijzonder want juist in deze tijd kunnen ze massaal aan onze kust overwinteren. Het gaat dan zelfs om vele tienduizenden vogels dus je zou denken dat een rosse grutto spotten een makkie is maar dat is voor mij de afgelopen paar weken niet zo geweest. Het kan met het tij te maken hebben gehad want bij laag water zitten de meeste vogels buitengaats op de droogge-vallen slikplaten en zandbanken. Daarbij komt dat in deze tijd vrijwel alle steltlopers hetzelfde licht-grijze verenkleed hebben en allemaal op elkaar lijken als ze met de kop in de veren dicht bij elkaar stilzitten.

 het zomerkleed, 18 jul 2018

Vorige week vrijdag ontdekten we een mooie groep aan de binnenkant van de zeedijk. Ze zaten dicht bij elkaar en bijna allemaal met de kop in de veren. Lichtgrijs met donkere vlekjes in de afzonderlijke veren. Een heel ander beeld dan de rosse grutto's in het vroege voorjaar als ze weer teugkeren naar het arctisch gebied waar ze broeden. De rosse grutto is dan soms meer dan "ross" te noemen want dan zijn eerder steenrood. Het zijn dan schitterende vogels om te zien en daarbij is ook te zien welke vogel een mannetje of een vrouwtje is. Vrouwtjes zijn meer grijs en de mannetjes zijn uitbundig steenrood gekleurd.

 De rosse grutto heeft een licht opgewipte snavel wat de Hollandse grutto niet heeft en ook de poten zijn minder lang en dat is nog het best in de vlucht te zien want de poten steken niet voorbij de staart. Bij de "gewone" grutto steken die ruim voorbij de staart. Twee opvallende kenmerken om ze uit elkaar te houden. 

honderden rosse grutto's, 22 okt 2024
samen met zilverplevieren en strandlopertjes

Maar we worden in deze tijd ook wel geholpen want de grutto zit in Zuid-Europa of in Afrika en die zien we in maart pas weer terugkeren dus je kunt je nu niet vergissen.. Straks is dat wel een ander verhaal want vanaf maar tot in mei kun je de beide soorten in hetzelfde gebied tegenkomen. Daarbij kun je de ondersoort de ijslandse grutto ook nog tegenkomen.

Je moet dan echt wel wat vogelkennis hebben om de soorten uit elkaar te houden. Voorlopig is dat nog niet aan de orde en is  het vooral zaak om grijze rosse grutto tussen al die duizenden andere grijze steltlopers te ontdekken. Vooral de enorme groepen zilverplevieren en bonte strandlopers kunnen voor verwarring zorgen.

Wil je meer weten van deze winterse grutto, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/rosse-grutto

Wegtrekkers bijna weg.

geringde strandplevier, 29 november 2025

Rond deze tijd zijn vrijwel al onze trekvogels vertrokken en zijn de wintertrekvogels gearriveerd. De meeste zangvogels zijn al geruime tijd weg en ook de meeste andere trekkers zoals sternen, purperreigers, zomertalingen etc. etc. zijn ook weg. Daarom werd ik afgelopen week zo verrast toen ik, én een noordse stern én een strandplevier zag. 

Strandplevieren trekken vanaf augustus weg en er kan af en toe een enkeling achterblijven maar als je nu een strandplevier ziet, is dat heel bijzonder. 

hele late noordse stern

Het zijn ook echte kustvogels en af en toe kun je ze in de trektijd zo'n beestje elders zien. Begin dit jaar zaten twee strand-plevieren even in de Biesbosch. Het was april en dat is de tijd dat de pleviertjes op trek zijn en net terugkeren. Ze namen in de Biesbosch even de tijd om te rusten en aan te sterken. De strandplevier van vorige week was geringd en deed dus mee aan een onderzoeksprogramma. Jammer genoeg was de ring niet af te lezen anders had ik wat meer over dit individu te weten gekomen. 

Ook de meeste noordse sternen zijn alweer even vertrokken en noordse sternen overwinteren zelfs helemaal niet in ons land dus deze vogel is denk ik de allerlaatste die nog moet vertrekken. Heel bijzonder om hem zo enthousiast vissend te zien. Het leek er ook helemaal niet op dat hij al van plan was om te vertrekken. Als deze achter-blijver uiteindelijk weg is moet ik tot april wachten om ze weer te zien. 

strandplevier in de Biesbosch, 14 apr 2025

Vorig jaar zat in april, de trektijd van deze sternen, ook een exemplaar in de Biesbosch. Een dag rusten en foerageren om daarna regelrecht door te vliegen naar de broedgebieden. Het was toen een echte bijzonderheid want het zijn echte kustvogels en ook in de Delta moet je goed zoeken om ze te vinden. Broeden kunnen ze ook lekker anoniem doen in een visdieven kolonie. Nederland is het meest zuidelijke deel van het broedgebied wat tot in het arctische gebied in het hoge noorden doorloopt.

Dus om deze twee wegtrekkers op zo'n laat moment in het jaar te zien was verrassend. Daarbij vond ik het ook erg toevallig dat ik deze twee kustvogels dit jaar ook allebei in de Biesbosch had gezien. 

Wil je meer weten van de langste lange afstandstrekker, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/noordse-stern

En wil je meer weten van de zeldzaamste plevier van ons land, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/strandplevier