De laatste van de laatste.

de foeragerende doortrekker, 25 augustus 2026
(Black-winged Stilt, Himantopus Himantopus)

Ik was er al vanuit gegaan dat de steltkluten vertrokken waren. De grote groep van ongeveer achttien steltkluten inclusief hun jongen uit de Eijerwaard zijn namelijk alweer een paar weken weg. De laatste paar keer dat ik daar in de buurt was, zag ik ze daar niet meer en ook in andere geschikte polders waren ze niet meer te vinden. Nu is dat ook normaal want vanaf juli tot in augustus vertrekken deze vogels uit ons land. Nu was ik vorige week dinsdag en woensdag in de Noordwaard in de Galeiwaard om precies te zijn toen ik daar een prachtige steltkluut zag foera-geren. Altijd een enorm genot om ze zo op hun lange poten in het ondiepe water te zien waden. 

de uitgestrekte slikken van de Noordwaard

De snavel werd continue links en rechts diep in de slikbodem geprikt op zoek naar voedsel. Door het lage water van de afgelopen tijd is het voor veel steltlopers een makkie om aan voedsel te komen en dat zie je dan ook aan de vele soorten steltlopers die het gebied aandoen. Ook de wat zeldzamere steltlopers die je eerder aan de kust zou verwachten doen in deze tijd de Noordwaard aan. Zo was de krombekstrandloper even in de Galeiwaard te zien. Toch een vogel die tijdens de trek vooral bij de Wadden, de Friese kust en Hollandse kust te zien is.  En ook de wat minder zeldzamere kanoet was hier aanwezig want hier was het nu eenmaal makkelijk foerageren.

een clubje steltkluten in de Eijerwaard

Deze ene steltkluut is waarschijnlijk op doortrek en was volgens mij geen "Biesbosch" vogel. Want in de tussenliggende tijd dat de Eijerwaardclub vertrok en nu werd de steltkluut hier niet meer gespot. Ik vermoed dat deze vogel inmiddels ook alweer doorgevlogen is en heeft hier even opge-vet en kan er nu weer even tegen tijdens de lange trektocht. Toch is dat elke keer weer leuk om een onverwachte vogel te treffen en dat hoeft wat mij betreft geen zeldzaamheid te zijn waar bijvoor-beeld half Nederland voor in de auto springt. 

Wil je meer weten van deze succesvolle nieuwkomer, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/steltkluut

Alle casarca's verzamelen.

een deel van de 142 casarca's, 25 augustus 2026
(Ruddy Shellduck, Tadorna Ferruginea)

Veel vogels verzamelen zich in grote groepen alvorens de lange reis naar de overwinter-gebieden wordt aangevangen. Dit is voor veel vogels de normale jaarlijkse gang van zaken. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de grutto´s die in augustus elkaar opzoeken en op een gegeven moment vanaf deze verzamelplaats massaal naar het zuiden vertrekken. 

Nog zo'n voorbeeld is de koereiger die nu met 120 vogels op de slaap-plaats samenkomen. Overdag zwerven ze rond in de regio en tegen de avond verzamelen ze zich op de slaapplaats. Over een paar weken ver-trekken die ook allemaal naar de overwinter-gebieden een enkele uitzondering daargelaten die hier probeert te overwinteren. En nog zo'n vogelsoort is de 

mooie adulte man met een zwart halsbandje

casarca die op dit moment alweer een weekje in de Hardenhoek in de Biesbosch verblijft. Onge-veer 140 vogels brengen hier de dag al lummelend door en veel activiteit is niet waar te nemen. Ze zitten verspreid op de drooggevallen slikplaten en soms zie ik ze even in het water ronddobberen. Wanneer ze precies foerageren is mij niet geheel duidelijk maar ze moeten in ieder geval voldoende vetreserves hebben opgebouwd om weg te trekken. 

De meeste vogels die nu hier te zien zijn komen uit het oosten van Europa en zijn op doortocht naar Zuid-Europa. Een deel blijft in Spanje hangen en anderen vliegen weer door naar Egypte. Maar er zijn ook Aziatische casarca's die naar India of verder naar Zuidoost-Azië trekken. Enorme afstanden worden soms afgelegd.

juveniele casarca in het midden

In het voorjaar komen ze terug en slechts enkele tientallen blijven hier om te broeden. Het is maar een hele kleine populatie die vermoedelijk ook banden heeft met dierentuinen, vogelparken en particuliere verzamelaars. Daar zullen best wel een vogels van ontsnappen en mengen met wilde exemplaren. Dus een helemaal zuivere wilde vogelsoort is dit niet en neigt zoals dat dan met een mooi woord heet naar een "escape". Zodra de vogel een kwekersring draagt is dat ook zo maar als die ontsnapte vogel weer met andere wilde vogels paart zijn hun ongeringde jongen zogenaamde wilde exemplaren. 

In de grote groep casarca's in de Hardenhoek zag ik ook diverse jonge vogels. Jonge casarca's hebben nog geen witte kop en die kleurt nu bruin tot oranjebruin. Ook de flanken zijn nog niet helemaal op kleur. Tijdens de eerstvolgende ruiperiode aan het eind van de zomer worden al die juveniele veren naar het volwassen kleed geruit en hebben de vogels komend voorjaar een geheel volwassen verenkleed. In de komende weken zullen de casarca's wel vertrekken en moeten we weer wachten tot het voorjaar als de eerste vogels weer terugkeren.

Wil je meer weten van deze bijna oranje eend, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/casarca

wespendieven vliegen over.

overvliegende wespendief, 13 augustus 2026
(European Honey Buzzard, Pernis Apivorus)

Rond deze tijd trekken de eerste wespendieven alweer weg. Het lijkt vroeg maar dat is niet zo, ze zijn zelfs al een paar weken aan het wegtrekken. Het gaat een beetje geruisloos en je moet het maar toevallig opmerken dat er een overvliegt. Al heel makkelijk wordt de wespendief verward met een overvliegende buizerd en schenk je er verder geen aandacht aan. Deze twee lijken namelijk op het eerste oog ook sterk op elkaar. Maar met een beetje oefening pik je ze er toch tussenuit. Met name de vrij lange rechte staart valt op en op de staart zijn drie zwarte dwarsstrepen te zien. Dat maakt samen met het kleine duifachtige kopje toch een heel andere vogel dan een buizerd.

Huis ter Heide, 20 aug 2022

De wespendieven zijn niet zo algemeen en het zijn er lang niet zoveel als dat hier buizerds rondvliegen. Een kleine 400 wespendieven broeden hier tegen een dikke 20.000 broedende buizerds om het verschil maar eens aan te geven. Ondanks het feit dat het niet zoveel wespendieven zijn die hier in de zomer broeden, zijn ze hier in vrijwel elk natuurgebied in de buurt wel te vinden. De Boswachterij Dorst, het Merkske, de Srijbeekse Hei en Huis ter Heide om maar een paar dichtbij gelegen natuurgebieden te noemen. 

Dit jaar heb ik de wespendieven in al deze gebieden gezien. Maar de meest bijzondere plek om wespen-dieven te zien is boven onze eigen tuin. Afgelopen jaar vlogen in het najaar negen wespendieven over. Het was een kwestie van geluk in combinatie met goed opletten. Afgelopen week vloog de eerste wegtrekkende wespen-

Boswachterij Dorst, 1 juli 2026

dief over ons huis. Je kunt slecht voorspellen wanneer ze overvliegen en ze hebben hier geen vast patroon voor. De juiste wind, de temperatuur en de tijd van de dag hebben allemaal invloed op dit gedrag en wat te denken welke route gekozen wordt? . Maar een ding staat vast, ze gaan alle-maal weg en dat gebeurt allemaal in de komende paar weken. De wespendief van afgelopen week zat heel laag en dat vond ik vreemd want weg-trekken naar Afrika doe je op de meest efficiënte manier. Zo weinig mogelijk inspanningen leveren, op thermiek hoogte zoeken en zweven waar en zo lang het kan. Niet zoals deze wespendief die met volop flappende vleugelslagen overtrok.

Wil je meer weten van deze insectenrover, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/wespendief

Door bramen sluipen, dat doen ze.

Braamsluiper in de duinen, 7 augustus 2026
(Lesser Whitethroat, Silvia Curruca)

Braamsluipers doen hun naam eer aan. De zangperiode aan het begin van het broedseizoen is uiterst kort te noemen en zijn ze al snel weer stil. En als de herkenbare zang verstomd is, komt het op zichtwaarnemingen aan. Dan is het in de struiken loeren geblazen want ze heten niet voor niets "sluipers". Ze sluipen namelijk door het struikgewas en zijn de zicht waarnemingen vooral toevalstreffers. Afgelopen week overkwam het mij weer eens een keer. Ik zag wat bewegen in een paar kleine boompjes maar kon zo snel niet zien wat het was. En de afstand was ook nog eens behoorlijk en dat werkte niet in mijn voordeel. Ik had al het idee dat het deze keer geen mees of vink was dus toch maar wat langer speuren. 

 

Grasmus is een "lookalike" die
hooguit wat bruiner van kleur is

En uiteindelijk kwam de vogel naar voren waar-door ik een redelijk zicht had op het beestje en de lichte keel en borst samen met de scherpe kop-tekening maakte het direct duidelijk. Dit was zo'n stiekeme braamsluiper. Even speelde bij mij de twijfel een rolletje omdat een grasmus op afstand met zijn lichte keeltje, grijs petje en de plek waar ze voorkomen ook op deze soort van toepassing kan zijn. Maar de bolle kop is echt onderschei-dend en neemt direct alle twijfel weg.

Waar de braamsluipers alleen in mei en begin juni zingen, kun je de grasmussen nog een paar maanden langer horen en dat helpt ook om de braamsluiper juist te determineren. Als de zomer op zijn eind loopt trekken alle braamsluipers weg en dit is misschien nog wel het meest bijzondere aan dit vogeltje. 

de iets blekere braamsluiper

Ze vliegen allemaal naar het zuidoosten over de Balkan en vandaaruit via Israël en Egypte naar Oost-Afrika. Zo hebben alle soorten hun eigen-aardigheden als ik dat zo mag noemen. De braamsluiper is daarom een van mijn favorieten ook al omdat het niet altijd even makkelijk is om er een te zien. 

Een paar jaar geleden maakte een braamsluiper het mij erg makkelijk door hier in de straat op de hoek in het perkje van de gemeente gaan zitten. Hij bleef een dag of vier en zong dat het een lieve lust was. Ik had even het idee dat het misschien weleens een broedgevalletje kon worden maar dat was jammer genoeg niet het geval.

Wil je meer weten van deze stiekemerd in het struikgewas, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/braamsluiper

Graszanger breidt gebied uit.

graszanger met zijn gestreepte kop
(Fan-tailed Warbler, Cisticola Juncidis)

Graszangers zijn zeg maar de nieuwe cetti's zang-ers. De cetti's is ook alweer dik veertig jaar geleden vanuit het zuiden van Europa naar Nederland ge-komen en is heel lang niet verder dan de Biesbosch gekomen. Dat was jarenlang de cetti's zanger basis van ons land en daarbuiten werden ze niet of nau-welijks gespot maar daar is langzaamaan verande-ring in gekomen. Dankzij de milde winters konden de cetti's zangers hier overleven en groeide de populatie de Biesbosch uit. Steeds verder weg van de Biesbosch werd de luide zang van de cetti's gehoord want een cetti's zien is een heel ander verhaal. Het is nu zo dat je in heel Nederland cetti's zangers tegen kunt komen. Ik kwam ze zelfs tegen bij het Lauwersmeer op de grens van Friesland en Groningen. In de Biesbosch, het cetti's zanger bolwerk van oudsher, leven tegenwoordig makkelijk 1600 broedparen.

Westkapelle, 27 september 2025

En met de graszanger lijkt hetzelfde concept gevolgd te worden. De graszangers leven alweer jaren in Zeeuws-Vlaanderen in het verdronken land van Saeftinghe om precies te zijn. Het was van oudsher een graszanger bolwerk en daar-buiten werden ze jarenlang niet of nauwelijks gezien. Pas na jaren werd ergens anders in Zeeuws-Vlaanderen incidenteel een graszanger gezien, bijvoorbeeld op de telpost in Breskens en weer wat jaren later zat er zelfs een in de Dordrechtse Biesbosch. Inmiddels kun je op steeds meer plekken van ons land graszangers aantreffen. 

Breskens, 28 maart 2024
op de telpost is zelfs een territorium

Afgelopen week liepen we een rondje door Noordervroon aan de kust en kwamen we zomaar vier graszangers tegen. We hoefden ze niet eens te zoeken, ze kwamen zomaar langs gevlogen. Het herkenbare roepje verraadde hun aanwe-zigheid. Een van de vier kwam naar ons toege-vlogen en landde in de rietkraag voor ons. We konden de vogel prima bekijken de gestreepte kop viel op. Zo duidelijk herkenbaar. Een van de opmerkelijkste eigenschappen van de graszanger is misschien wel dat ze in de winter niet naar Afrika trekken zoals de meeste zangvogels dat doen. Vandaar dat de aantallen erg kwetsbaar zijn in strenge winters. 

 

Wil je meer weten van deze relatieve nieuwkomer in ons land, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/graszanger

Een heel jaar door witgatjes.

overvliegend witgatje, 7 augustus 2026
(Green Sandpiper, Tringa Ochropus)

Een witgat kun je het hele jaar door wel ergens tegenkomen. Ik ontdek ze meestal door hun duidelijk herkenbare roep in de vlucht. De Bos-wachterij Dorst is zo'n bekende plek waar ik ze altijd wel een keer tegenkom. Je zou zeggen dat een bos een gekke plek is om steltlopers tegen te komen maar dat is in de Boswachterij Dorst juist heel normaal. In het bos liggen meerdere oude leemputten en die hebben allemaal van die mooie slikrandjes waar het goed foerageren is. 

Dus daarom is dit bos juist zo geliefd bij witgatjes en behalve witgatjes kom je daar om die reden ook oeverlopers en grote gele kwikstaarten tegen. Ik heb in de afgelopen jaren elke maand van het jaar wel ergens een keer een witgat gezien en de Boswachterij is misschien wel de beste plek om ze het hele jaar door te zien. 

een overwinterende witgat
Boswachterij Dorst, 22 december 2025

En hoewel deze vogels wel degelijk trekvogels zijn, zijn ze er altijd wel en dat is best bijzonder. Er zijn namelijk vogels die westwaarts trekken en hier terecht komen en er zijn ook witgatjes die naar het zuidwesten van Zuid-Europa vliegen tot in Afrika toe. Niet echt gestructureerd zoals bij-voorbeeld gierzwaluwen dat doen. Eind april komen die massaal hier aan en op een augustus zijn ze praktisch allemaal weer naar Afrika ver-trokken. Daar kunnen die witgatjes nog wel wat van leren.

Ze scharrelen hier in Dorst dus meestal langs de oevers van de oude leemputten en vliegen luid roepend op als ik ze nader. Het zijn wat dat betreft best wel schuwe vogels en hebben mij net iets te snel in de gaten. Ik ben elke keer net iets te laat om te fotograferen maar goed dat ze altijd luid roepend opvliegen waardoor ze hun aanwezigheid verraden. Doordat ze zo alge-meen zijn en ze met regelmaat te zien en te horen zijn worden ze onder andere door mij wat ondergewaardeerd. Onterecht natuurlijk want het zijn gewoon prachtige steltlopers. Je hoeft er eigenlijk geen moeite voor te doen en je neemt ze altijd vanzelf wel een keer waar.

Wil je meer weten van deze winterharde steltloper, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/witgat

Kleurrijke bijeneters op punt van vertrek.

een groepje bijeneters met helemaal rechts enkele juveniele vogels
(European Bee-eater, Merops Apiaster)

Van grauwe vliegenvangers van vorige week naar bijeneters deze week lijkt een kleine stap. Allebei vernoemd naar een insect maar wat zijn dat twee uitersten. De vliegenvanger is een vrij saaie grijsbruine vogels terwijl de bijeneter een explosie van kleur is. Een paar jaar geleden had ik al eens een bijeneter over zien vliegen maar had nog nooit een grote groep gezien. 

bijna te mooi om waar te zijn

Dat was afgelopen week wel het geval toen maar liefst 46 bijeneters overvlogen. Ik hoorde ze eerder dan dat ik ze zag. De bijeneters vliegen niet als postduiven of spreeuwen dicht bij elkaar maar eerder in een los verband. Ze vliegen wel allemaal de-zelfde kant uit maar ieder op zijn eigen manier. Zigzaggend met vrij veel tussen-ruimte en veelvuldig roepend naar elkaar alsof er toch een zeker overleg is over wat ze aan het doen zijn. Regelmatig doken ze naar beneden en ploften  in de struiken neer. Soms in paartjes

bijeneters zijn drukke baasjes

en daarbij vergezeld dor enkele jonge vogels. Het lijkt erop dat dit een fantastisch broedseizoen is geweest want er broeden vermoedelijk vijf of hooguit acht paartjes in het gebied. En stel dat ieder koppel ongeveer vier jongen krijgt dan kom je al aardig snel in de buurt van die 46 vogels. Ze leggen trouwens meestal wel wat meer eieren en dat kan zelfs tot tien eieren per legsel oplopen.

Het weer was vorige week fantastisch met een graadje of 23 en geen wind. Half bewolkt waar-door het licht uitstekend was en de bijeneters prima te zien waren. Ze vlogen regelmatig als groep op en maakten een rondje en dat deed mij denken aan de aanstaande vogelstrek. De bijen-eters doen daar namelijk ook aan mee en alvorens ze op pad gaan worden regelmatig als groep proefvluchten gemaakt. 

Dat zag ik bijvoorbeeld ook in de tweede helft van juli toen de gierzwaluwen elkaar ook opzochten om slechts enkele dagen later te vertrekken. En nog voor 1 augustus waren vrijwel alle giertjes weg.

Ik vermoed dat binnen een week ook de meeste bijeneters vertrokken zullen zijn. Die proefvlucht-en hoeven niet zo lang te duren om tot die be-slissing te komen. Ze vliegen naar Afrika en ik vind dat ze daar ook beter passen. In Afrika leven veel prachtige gekleurde vogelsoorten in een tropische omgeving.

Wil je meer weten van deze exotisch verschijning, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bijeneter

Grauwe vliegenvangers lusten wel een vliegje.

grauwe vliegenvanger op de uitkijk
(Spotted Flycatcher, Muscicapa Striata)

De grauwe vliegenvangers vangen volop vliegen. Tenminste daar leek het vanmorgen wel op. Ik zag zomaar drie grauwe vliegenvangers in de boomtoppen zitten. De kale takken hielpen om de vogels in de spotlights te zetten. Het kenmerk-ende gedrag is eigenlijk al genoeg om de soort te benoemen. Steeds een korte snelle uitval naar een voorbijvliegend insect en dan direct weer terug op de uitkijkpost en loeren naar het volg-ende slachtoffer. Ik vermoed dat ik een koppel vliegenvangers en een uitgevlogen jong samen heb gezien.

De drie vliegenvangers zaten samen in de kale boomtop en leken elkaar door en door te kennen.

voorbij vliegende insecten zijn niet veilig

Er werd geen vogel weggestuurd omdat hij toe-vallig in een bezet territorium zat. Ze tolereerden elkaar en waren bereid om de voorbij vliegende insecten te delen. De vermoedelijk jonge vogel was al zo zelfstandig dat hij zelf voor zijn eten kon zorgen en bedelde niet meer bij een van de ouders. En dat kan eigenlijk ook wel want we zitten inmiddels weer in augustus. Vanaf half mei begint het broedseizoen en dan zijn ze rond deze tijd wel klaar.

Het zou overigens nog wel zo kunnen zijn dat nog aan een tweede legsel wordt begonnen. Dat kan in deze tijd wel maar dan zou het mannetje zijn territoriale gedrag wel laten zien. Want dat zijn vliegenvangers wel, ze houden erg van privacy en dulden geen concurrenten in de buurt. 

links en rechts kijken

Grauwe vliegenvangers zijn best wel stiekeme beestjes, ze kennen geen luide herkenbare zang en zien er ook niet opvallend uit. Ze zijn behoorlijk schuw en kunnen heel anoniem in een gebied aanwezig zijn. Hun zachte lied of eigenlijk hun zachte roep valt niet op en je moet wel scherp zijn om zijn lied er tussen alle zangers uit te pikken.

Als niet tot aan een tweede leg wordt begonnen, kunnen de eerste vliegenvangers alweer op trek gaan. De trek van deze vogels loopt zo een aantal maanden door totdat ook de vogels die wel aan een tweede leg zijn begonnen ook vertrekken en dat kan zelfs tot eindoktober en begin november doorgaan.

Wil je meer weten van deze vrij anonieme insectenverdelger, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grauwe-vliegenvanger

Als de zangers zwijgen, piepen de jongen.

juveniele kleine karekiet, 1 augustus 2026
(Eurasian Reed Warbler, Acrocephalus Scirpaceus)

Zo gaat dat in de vogelwereld. In het begin van het broedseizoen hebben de mannetjes het hoogste woord en zingen om het hardst. Overal zingende vogels al vanaf het eerste ochtendlicht en soms zelfs nog vroeger. Bij sommige soorten gaat het zingen de hele dag door. Een enorme inspannende activiteit die veel van de vogels vraagt. De vrouwtjes zijn misschien zwijgzaam maar leveren net als de mannen een inspanning om u tegen te zeggen. En zo ziet het broed-seizoen er grofweg uit. Gedurende die periode wordt hard gewerkt om het nageslacht veilig groot te brengen.

adulte kleine kartekiet

De afgelopen tijd heb ik de zingende kleien karekieten in de Oranjepolder nauwlettend gevolgd en kon zo vaststellen dat in de rietkraag van Het Kromgat veertien bezette territoria waren. De aantallen liepen gestaag op tot veertien en dat werd ook gedurende een week of zes het vaste aantal zingende kleine karekieten. Een paar weken geleden merkte ik dat het aantal zingende zangers afnam en uiteindelijk houden ze nu alle-maal hun snavel. Dat betekent niet dat ze ook vertrokken zijn. Nee, sterker nog het aantal kleine karekieten is misschien meer dan verdubbeld. De jongen zijn inmiddels uitgebroed en vliegvlug. Het zachte piepgeluidje, de bedelroep klinkt nu overal in de rietkraag. Er zijn met zekerheid meer dan 4 succes-volle broedparen vast te stellen. Maar ik vermoed dat ik hiermee aan de zuinige kant ben.

ook leuk, een koppel grauwe klauwieren met
twee jongen, 31 juli 2026

Soms zie ik de kleine rietvogeltjes van stengel naar stengel hippen. En niet alleen kleine karekieten zijn uitgevlogen ook grauwe klauwieren en grauwe vliegenvangers zijn nu uitgevlogen. En zo kun je nog volop andere mooie vogelsoorten noemen die nu jongen hebben. Het is altijd weer spannend hoeveel van die kleintjes het overleven. Als we weer wat verder in het seizoen zijn vliegen ze naar Afrika en dan zullen veel van die kleintjes sneuvelen. Volgend voorjaar komen ze weer onder dezelfde gevaarlijke omstandigheden terug om hier te broeden.

Deze cyclus herhaalt zich jaarlijks en uiteindelijk neemt de populatie door allerlei omstandigheden jaarlijks met een paar procenten af. Een trieste constatering maar werkt het in de natuur tegenwoordig zo. 

Wil je meer weten van deze rietscharrelaars, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-karekiet