maandag 26 oktober 2026

Voorbij trekkende rode wouw.

laag overvliegende rode wouw, 16 oktober 2026
(Red Kite, Milvus Milvus)
Dit is de beste tijd om doortrekkende rode wouwen te spotten. Met een gunstige wind uit het oosten of zuidoosten worden de doortrekkende rode wouwen naar het westen gedrukt. En met een beetje geluk kun je ze dan bijvoorbeeld in de Biesbosch, de Noordwaard treffen. Afgelopen week vloog een rode wouw heel laag over en cirkelde ontspannen boven het uitgestrekte hooi-land van de Noordwaard. Daar is de afgelopen tijd veel kruidenrijk grasland gemaaid en ook afgevoerd waardoor et voor zo´n overvliegende roofvogel lekker overzichtelijk is. Mocht er ergens aas liggen of kleine zoogdieren rondlopen dan is hij er snel bij. Hij gaf niet de indruk dat hij driftig op trek was en snel door wilde vliegen naar het zuiden. 
rode wouw met zijn diep gevorkte staart.
De Kroon, 16 oktober 2026
Ik dacht nog wel dat hij uiteindelijk wel wat vaart zou gaan maken want hij heeft nog een aardig stukje te gaan. Zoals alle roofvogels trekken ze overdag want zonder thermiek wordt het toch een hele klus. Moge-lijk komt deze wouw uit Scandinavië en heeft er al heel wat uurtjes vliegen opzitten. De eindbestem-ming ligt niet zo heel ver hiervandaan, maar toch! De eindbestemming kan Zuid-Spanje zijn maar ook wel wat verder naar Noord-Afrika. Het aantal doortrek-kers zal in de toekomst niet veel groter worden want de noodzaak om weg te trekken neemt steeds verder af. En je kunt wel raden waarom. De klimaat-verandering heeft ook op deze vogels invloed net zoals op vrijwel alle andere vogels. Soms hebben ze hier profijt van maar voor de meeste meeste vogels zijn de effecten van de klimaatverandering negatief. Het aantal rode wouwen dat ons land in hun vliegroute heeft opgenomen is niet zo groot en dan heb ik het over een kleine honderd exemplaren. 
polder De Kroon, 16 oktober 2026
Dus de oosten-zuidoostenwind moet moet ons een handje helpen want anders vliegen ze toch meer over het oosten van Nederland en vooral Limburg ligt dan op de route. Ik zag dat de laatste dagen daar het gros van de waarnemingen van-pdaan komt dus deze wouw van afgelopen vrijdag was een mooie toevalstreffer. Inmiddels heb ik dit jaar alleen al in de Noordwaard ruim vijf exem-plaren gezien. En dat ligt dan ook in de lijn van de verwachtingen. De toename van de soort in ons land wordt daardoor alleen maar bevestigd en daar treur in niet om. Het is een schitterende roofvogel waar ik enorm van kan genieten.

Wil je meer weten van deze vliegende zeiler, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/rode-wouw

donderdag 22 oktober 2026

Witoogeend met donkere ogen.

mannetje witoogeend, 7 februari 2022
(Ferruginous Duck, Aythya Nyroca)
Een witoogeend is geen alledaagse verschijning en sterker nog het is zelfs de zeldzaamste duik-eend van Europa. En Nederland ligt voor deze zeldzaamheid in een uithoek van Europa en is hier maar zelden te zien. Afgelopen week zat een vrouwtje witoogeend in de Noordwaard en liet zich daar goed zien. Het grappige is dat een vrouwtje witoogeend geen wit oog heeft maar gewoon een donker oog. Alleen een mannetje heeft een wit oog. Zo af en toe zie ik deze zeld-zaamheid en nu was het alweer een paar jaar geleden dat ik dat genoegen had. De eerste wit-oogeend die ik zag was in 2012 alweer veertien jaar geleden in Den Dungen. Deze eend zat daar destijds op een grote plas vlakbij een kasteeltje en was makkelijk te zien. In de tussenliggende jaren heb ik een keer of 5 een witoogeend gezien. 

vrouwtje witoogeend, 17 oktober 2026
Noordwaard, polder De Zalm
Dat deze zeldzaamheid ernstig bedreigd wordt wist ik niet. Het gaat helemaal niet goed met deze soort in Europa en het is maar de vraag hoelang we deze eend hier nog kunnen tegenkomen? Witoogeenden leven over een groot deel van de wereld tot in China toe. Een vrouwtje kuifeend lijkt trouwens sterk op een vrouwtje witoogeend en dat kan wel eens verwarrend zijn. De kans dat je de witoog dan over het hoofd ziet is groot. Als deze eend uit het water komt wordt het gelijk een stuk makkelijker want ze hebben een bijna witte buik die bij het mannetje scherp begrensd is. Bij een vrouwtje is de overgang naar het bruine kleed wat geleidelijker maar nog steeds kenmerkend.
de witte buik is zo goed zichtbaar
19 oktober 2026 polder De Zalm
De witoogeend in de Noordwaard duikt veelvuldig naar voedsel en heeft zelfs een belangrijke functie ingenomen in de bestrijding van de invasieve rivierkreeft. Meermaals lukte het de eend om een rivierkreeft te vangen en op te eten. Bijzonder dat deze eend voor dit dieet kiest want normaalgesproken eten deze eenden water-planten, stengels en wortels. Ook wel amfibieën en visjes maar rivierkreeften is toch wel even iets anders. Het formaat van zo'n kreeftje is verge-leken bij deze eend fors te noemen maar het lukt haar toch elke keer weer om er een te vangen en te verorberen. Deze kreeften zijn volgens mij een onuitputtelijke voedselbron maar alle beetjes helpen om deze invasieve soort te bestrijden. Ik vermoed dat deze eend eerdaags op de wieken gaat en een ander plekje gaat zoeken. Meestal zijn het geen blijvertjes. Ik hoop dat het met deze zeldzame eend goed gaat en nog eens een keer terugkomt.

Wil je meer weten van deze zeldzame Biesbosch bezoeker, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/witoogeend

maandag 19 oktober 2026

Het is nog lang niet klaar!

een van de 4 late boomvalken, 15 oktober 2026
(Euresian Hobby, Falco Subbuteo)

En de trek gaat maar door dacht ik vanmorgen nog. Ik liep hier in de Oranjepolder en hoorde de hele wandeling door het tjupp-en van de over-vliegende vinken en ook het langgerekte psriiihhh, psriiihhh van de koperwieken. Het is nog lang niet voorbij en de komende weken komen nog een heleboel vogels voorbij. Ook arriveren nog veel vogels zoals kramsvogels en sijzen. Die laatste heb ik al redelijk wat gezien en gehoord maar dat zijn ze nog lang niet allemaal. De kramsvogels arriveren vanaf nu tot half november. En dat heeft dan met name te maken met het weer in Scandinavië. Als het daar koud wordt en zou sneeuwen dan zijn ze zo hier. De zangertjes die hier afgelopen zijn geweest en hebben gebroed zijn alweer enige tijd geleden vertrokken en dat maakt het in deze tijd toch wat stiller en is het geduldig wachten tot de noordelingen de boel weer hebben aangevuld.
en nog een met een kapotte veer
op de rechter vleugel. 15 oktober 2026
Het leuke van die trek is wel dat er allerlei onver-wachte dingen gebeuren. Zoals die notenkraker van afgelopen week in Chaam. En vandaag kwam daar ook weer wat leuks bij. Ik hoorde donderdagmiddag hoog in de lucht een boomvalk roepen en probeerde hem in de strakblauwe lucht te vinden. De zon stond vervelend laag en hinderde het zicht. Uiteindelijk kreeg ik hem in beeld en daar bleef het niet bij. Hij riep natuurlijk niet voor niets want er moet iets gaande zijn en jawel hoor een tweede en een derde en zelfs een vierde boomvalk dook op. Ze cirkelden hoog over en al draaiend en kerend op de thermiek schoven ze zuidwaarts op. Na verloop van tijd waren de vliegende sikkels uit het zicht verdwenen. 

nummer drie in die kenmerkende en
spectaculaire duikvlucht.
Het was bijzonder om de boomvalken zo laat in het seizoen nog te zien want ik weet niet beter dan dat de boomvalken van augustus tot in september wegtrekken. En vandaag, precies half oktober is toch wel aan de late kant. Het uitzonderlijke mooie weer kan daar best weleens de oorzaak van zijn. Hoge temperaturen maakte dit tot een hele mooie nazomer want van een herfst kun je nu nog niet spreken. Er zal ongetwijfeld volop voedsel beschikbaar zijn geweest en dan voel je de noodzaak niet zo om te vertrekken. De biologische klok zal nu wel aan de bel hebben getrokken en het vertreksein hebben gegeven
Wil je meer weten van deze
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/boomvalk

donderdag 15 oktober 2026

Vogeltrek op volle toeren.

de Eurobirdwatch locatie op de Tongplaat in de Dordtse Biesbosch, 3 oktober 2026

Elk jaar worden in oktober tijdens de Eurobirdwatch in heel Europa alle overtrekkende of liever gezegd alle wegtrekkende en arriverende vogels geteld. En dat zijn er nogal wat kan ik zeggen. Het moest die ochtend nog licht worden en het krieken van de dag alleen al was een spectaculair evenement en meer dan de moeite waard om de wekker op 6.00 uur te zetten en op tijd te zijn.

een groep van bijna zestig overtrekkende
watersnippen op 3 oktober 2026
Elke telpost heeft zo zijn eigen soortenlijst want de trekvogels hebben allemaal hun eigen voor-keuren als het om de gekozen route gaat. Zang-vogels kunnen in een breed front over het land trekken, anderen volgen de kustlijn of vliegen alleen 's nachts. Op de telpost in de Biesbosch vliegen veel zangvogels van noordoost naar zuidwest, richting Het Hollands Diep. Ze volgen daarmee een natuurlijk geografisch patroon van rivieren die uiteindelijk in de monding van de Delta de zee instromen. Aan het eind van deze tocht slaan ze linksaf naar het zuiden en volgen ze de kustlijn als het volgende geografische herkenningspunt. Deze dagtrekkers hebben zo hun manieren om uiteindelijk ergens in Afrika neer te strijken.

een deel van de waargenomen vogels
op 3 oktober 2026

Op de telpost vlogen die ochtend veel vogels over maar door het prachtige weer met weinig wind konden de vogels heel hoog overvliegen en waren daardoor niet makkelijk zichtbaar. Heel waarschijnlijk lag het aantal overtrekkende vogels veel hoger. Ik vond het die ochtend met al die vogels al heel indrukwekkend. Jaren geleden toen ook ik op de telpost was vlogen met de juiste wind ruim 2.700 zanglijsters over. Dat was van een heel andere orde en ook toen hebben we vogels gemist en lag het aantal nog een stuk hoger. Het was toen wel en dag record voor zanglijsters. En ook nu werd een nieuw dag record gevestigd door de wegtrekkende toren-valken. Nog niet eerder werden daar 35 wegtrek-kende torenvalken op een dag gezien.

overtrekkende koperwiek, 13 oktober 2026
Het was trouwens sowieso een topdag voor wegtrekkende roofvogels met 55 buizerds, 11 sperwers en 17 bruine kiekendieven. En daarbij vlogen ook nog eens een zeldzame steppe-kiekendief en 3 smellekens over. De trek vindt niet alleen tijdens de Eurobirdwatch plaats gaat nu ook nog door. Op 13 oktober, tien dagen later vlogen honderden koperwieken, vinken en graspiepers over. En het is nog niet voorbij, er moeten nog heel veel vogels vertrekken en ook de bulk van kraanvogels staan op het punt om uit Noord-Duitsland te vertrekken.

 

maandag 12 oktober 2026

Ze gaan weer als een speer.

duikende adulte jan van gent op de Noordzee
(Northern Gannet, Morus Bassanus) 
Wat een spektakel als zo'n spierwitte pijl als een baksteen uit de lucht naar beneden komt vallen en het wateroppervlak klieft. Net voor de plons roepen ze zo´n drie keer als teken dat het gaat gebeuren. De jan van gent kan dat net zoals de Olympische schoonspringster Dafne Jongejans dat in 1986 deed, het wateroppervlak zonder onnodig gespetter medaillewaardig doorklieven en soepeltjes onder-water verdwijnen. Wat dat betreft evenaart een jan van gent de kwaliteiten van Dafne maar eigenlijk moet ik zeggen dat Dafne een meer dan geslaagde poging deed om de kwaliteiten van een duikende jan van gent te evenaren. Want de schoonheid van een duikende jan van gent kent zijn weerga niet en dat doe je niet zomaar na. Daar moet je aardig wat trainingsuren instoppen en de jan heeft dat gewoon van nature meegekregen. Dankzij deze kwaliteit is deze gent in staat meters diep achter een vis aan te duiken die trouwens maar amper beseft wat er is gebeurd als hij seconden later boven de zee meevliegt en doorgeslikt wordt. En dat kan dus net zo makkelijk ook een makreel van 25 cm lang zijn die op een metertje of 25 diep gegrepen is. 
derde of vierde kalenderjaar, 4 oktober 2026
ver op zee ten noorden van de Zandmotor
Vorige week zondag doken jan van genten in ver-schillende jaarkleden de Noordzee in. Een eindje voor de kust van Scheveningen lieten ze hun kunsten op een nagenoeg windstille en rimpelloze zee zien. Ze kunnen ondanks hun flinke formaat vrij plotseling en onopvallend in een groep meeuwen opduiken en jagen de meeuwen weg. De gelaatsuitdrukking is allesbehalve vriendelijk te noemen zeg maar gerust dat ze je zeer streng aankijken en dan maak je vanzelf wel plaats. De laatste jaren nemen de aantallen weer wat toe en is de vogelgriep epidemie bijna vergeten. In 2021-2022 is door deze ziekte bijna tweederde van de genten gestorven door dit dodelijke virus.
eerste kalenderjaar jan van gent, 4 oktober 2026
Noordzee ter hoogte van Katwijk
Maar ook deze soort laat zijn "veerkracht" zien en is goed aan het herstellen. Het gaat langzaam en de populatie groeit met minder dan vijf procent per jaar maar alles is beter dan een teruggang van de soort. De laatste jaren waren het aantal gespotte genten voor onze kust maar laag en moest ik moeite doen om ze een keer te zien. Nu gaat dat weer wat makkelijker en vanaf een voormalig vissersschip is dat een flink stuk uit onze kust goed te doen. Gedurende de dag passeerden alle kalenderjaren en soms bleven ze even hangen en een enkele jan dook achter de stukken vis aan.

Wil je meer weten van deze sierlijke pijl van de zee. klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/jan-van-gent

donderdag 8 oktober 2026

Een harde noot om te kraken.

Notenkraker in Chaam, 5 oktober 2026
(Spotted Nutcracker, Nucifraga Caryocatactes)
Hij stond al heel wat jaren op mijn wensenlijst, weliswaar op de achterzijde daarvan met het idee dat ik hem ooit weleens een keer zou tegen-komen. Maar de notenkraker spotten bleek een harde noot om te kraken want ze kwamen de laatste jaren maar niet vanuit Scandinavië naar ons toe. De winters waren of te mild of het voedselaanbod was daar zo groot dat de nood-zaak ontbrak om die lange tocht naar onze notenvoorraden te maken. Jaren geleden bivakkeerde een notenkraker in de buurt bij Nijmegen en die was behoorlijk standvastig en hield stug vast aan de tuin waar hij toen in de late herfst was gearriveerd.

De kraker heeft daar wekenlang gezeten en ik heb al die weken zo'n vaag gevoel gehouden om de kans een keer te pakken als die zich voordeed om hem op te zoeken. Maar zoals zo vaak ontbrak het mij net iets teveel aan motivatie om die rit te maken. En toen hij weg was, kreeg ik spijt dat ik niet was gegaan. Mijn kans was verkeken en nu was het maar afwachten of die tweede kans zich nog een keer zou aandienen?

Afgelopen weekend kwamen de berichten uit het noorden dat flinke groepen notenkrakers de oversteek bij Falsterbro in Zweden over de Sont en Oostzee hadden gemaakt. Ze waren onderweg en al snel werd gezegd dat ze ook Nederland weleens aan zouden kunnen doen. Drenthe was een van de eerste landingsplekken en al snel volgden meer locaties. 
Via de groepsapp "Brabantzeldzaamheden" kwam de eerste melding dat een notenkraker in Chaam was neergestreken. Ik had in eerste instantie mijn twijfels omdat er geen bewijsplaatje was bijgevoegd en ik de betreffende vogelaar ook niet kende. Je weet maar nooit hoe iemand tot zo'n melding komt? Ik heb de afgelopen tijd al heel wat "gekke" meldingen voorbij zien komen van vogelaars met geringe kennis. De dag daarna kwam de bevestiging met bewijs en het was er wel degelijk een. Lastig want ik zat die dag op zee en had natuurlijk geen mogelijkheid om te gaan. De dag daarna zou wel kunnen alleen was nu de vraag, zit die vogel er nog? Toen dat zeker was, moest ik deze kans wel aangrijpen om hem toch een keer te zien en af te strepen van de wensenlijst. Zo zijn daar de laatste paar jaar de scharrelaar, korhoen, oehoe en bijeneter deze notenkraker voorgegaan. 

Wil je meer weten van deze uit de kluiten gewassen kraker, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/notenkraker

maandag 5 oktober 2026

Grote sternen laten ons links liggen.

grote stern aan de kust, 9 september 2026
(Sandwich Tern, Sterna Sandvicensis)
Ver op zee richting de horizon vlogen ze. Grote groepen grote sternen die ons land verlieten op weg naar de overwintergebieden. Normaal zie je ze vrij dicht onder de kust vlakbij de branding surfen. Dansend door de lucht, gedragen door de wind en plotse windvlagen. Af en toe krijsend van plezier want als je zo speels door de lucht kunt dwarrelen wordt je vanzelf wel vrolijk. Dan weer een plotse duik in een net omkrullende golf en soms met een trefzekere duik om een sprot of spiering te pakken. Het is altijd een genot om deze speelse sternen te zien en dat gedrag ken ik in het binnenland ook van onder andere visdieven en zwarte sternen. Het is allemaal wel ergens familie van elkaar en dat verklaart ook dat unieke gedrag. Ook visdieven en zwarte sternen kunnen op deze losjes en speelse manier boven het water scharrelen. Maar boven zee geeft dat gedrag altijd weer net iets speciaals en soms ook spectaculairs.


op weg naar een sprot of spiering
De grote sternen hadden die dag afgesproken om samen te vertrekken en de lange reis in elkaars gezelschap te maken. Ik weet niet of ze tijdens zo´n lange reis iets aan elkaar hebben en het toeval is dat ze nu gezien de weersomstandigheden allemaal vonden dat het tijd was. Het was een fascinerend gezicht om te zien dat de speelsheid uit de vlucht was verdwenen. Het was een vastberaden vlucht voorwaarts met een duidelijk doel voor ogen. Enkele honderden sternen passeerden die ochtend van rechts naar links, oftewel, regelrecht zuidwaarts op enige afstand van de kust. De kust als richtlijn, links gelegen was een gekende navigatie methode want in het najaar migreren ze al jaren zo en misschien doen ze dat wel eeuwen op deze manier. En in het voorjaar laten ze kustlijn weer rechts liggen en arriveren ze hier zo rond april.

De aantallen liggen tegenwoordig wel wat lager want ook voor deze soort geldt dat de soort het lastig heeft en jaarlijks met enkele procenten afneemt. De vogelgriep heeft onder deze sternen trouwens genadeloos toegeslagen en hele kolonies lieten het leven. Ik weet nog dat een paar jaar geleden een flinke kolonie op Texel compleet uitgeroeid is door deze vreselijke ziekte. Maar het goed nieuws is wel dat die kolonie weer enigszins hersteld is en dit jaar weer een mooi aantal sternen daar gebroed heeft. De hoop is nu dat deze ziekte wegblijft en de soort weer wat kan herstellen. 

De grote sternen aan onze kust vertrekken vrijwel allemaal maar een heel klein aantal durft het aan om in de winter hier te blijven en de vogels trotseren onze milde winters. Zolang die mild blijven is er niets aan de hand maar en strenge winter kan wel eens het einde betekenen van deze pioniers. 

Wil je meer weten van deze danser boven de branding, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grote-stern

donderdag 1 oktober 2026

Bladkoningen weer even in het land.

de drukke bladkoning, 25 september 2026
(Yellow-Browed Warbler, Phylloscopus Inornatus)
Elk jaar komt hij wel een keer voorbij, de bladkoning. Meestal als ik aan de kust ben of zoals een paar jaar geleden toen een bladkoning vlakbij de telpost in de Biesbosch zat te roepen. De bladkoning komt in ons land alleen als door-trekker voor en is niet heel algemeen. Ze komen niet in grote groepen over ons land gevlogen maar het zijn steeds eenlingen die met name de kustlijn volgen. Af en toe zie je ze ook wel verder landinwaarts maar dat zijn de zeldzaamheden die dat doen. Vorige week hoorde ik een bladkoning luid roepen maar het beestje zien was een ander verhaal. Hij zat zelfs in een wat dunne iep te roepen waardoor de droogte van afgelopen zomer al redelijk wat blad uit was gevallen. 
lastig om te volgen 
Het was zoals het hoort, dichtbij de kust en de zee was op een steenworp afstand te vinden. Deze bladkoning was een drukke jongen want hij zat geen moment stil en hipte van het ene takje naar het andere en hij vloog ook geregeld naar een ander boompje. Het was dan ook lastig om hem goed te bekijken laat staan om hem een beetje fatsoenlijk op de foto te zetten.

Wat ik dan weer apart aan dit vogeltje vind, is dat ze tussen de 1000 en 2400 meter hoogte broeden. Dat doen ze dan ook nog een een eind hiervandaan. In de Oeral en dat is dan op de grens tussen Europa en Azië, daar ligt hun leefgebied en dat is toch een kleine 3500 kilometer hiervandaan. Ik sta er elke keer weer van te kijken hoever deze vogels moeten vliegen om aan die koude Russische winters te ontkomen. 
Eindbestemming van deze vogels is Zuidwest-Europa en vooral Spanje heeft de voorkeur en dat snap ik dan ook wel. Deze westelijke route wordt ook wel de omgekeerde migratie genoemd want ze horen eigenlijk naar Zuidoost-Azië of Zuid-Azië te vliegen. De bladkoningen die hierlangs komen zijn eigenlijk uit koers geraakt. Leuk voor ons en ik weet niet of het ook zo leuk is voor de blako's. Ik weet niet of ze in het voorjaar de weg terug nog wel kunnen vinden?

In ieder geval is het ook dit jaar weer een bonus om de bladkoning weer te zien. De komende paar weken is de kans aanwezig om nog een bladkoning te zien. Zou toch leuk zijn.

Wil je meer weten van de "blako", klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bladkoning