Zomers nonnetje?

Half juni, het is bijna zomer en dan verwacht je geen wintergasten meer te zien. Maar dat kan heel onverwacht wel eens anders lopen. Afgelopen week, tijdens een weidevogel-inventarisatie in de Biesbosch zagen we een koppel nonnetjes zwemmen. Het zijn zogenaamde overzomeraars in plaats van overwinteraars want broeden doen ze hier niet. Wat de reden van hun verblijf hier is, weet ik niet.

Ik had al vaker gehoord dat er een vrouwtje nonnetje bij de polder Maltha rondzwom en dat doet ze ook alweer een paar jaar. Dit koppel zwom in de Muggenwaard, wel wat verder weg maar door de telescoop prima te bekijken.

het Biesbosch koppeltje van afgelopen week

Nu ik er zo over nadenk, kan ik mij goed herinneren dat afgelopen winter redelijk wat nonnetjes in onze telgebieden rondzwommen, meer dan andere jaren. Het kan ermee te maken hebben dat het voedselaanbod of weers-gesteldheid in hun broedgebieden ervoor zorgde dat ze massaal naar het zuiden getrokken waren of er zijn gewoon meer nonnetjes en gaat het goed met deze eend uit de zaagbekken familie. Hij wordt trouwens ook wel eens de kleine zaagbek genoemd.

Je zou het zo niet zeggen maar samen met de brilduiker, ook zo'n wintereendje zijn ze beiden familie van de zaagbekken. In ons land komen acht zaagbek familieleden voor en ook de eider, ijseend, grote en zwarte zee eend zijn familie van de grote en middelste zaagbek. De meeste soorten komen dus op zee voor.

Wil je meer weten van deze overzomeraars. klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/nonnetje

Geheimzinnige purperreigers.

laag overvliegende purperreiger in de Zouweboezem.

Van alle reigers die bij ons in Nederland voorkomen is de purperreiger de meest schuwe en meest lastigste reiger om te zien. Ze zitten meestal in een kolonie op een paar plekken in Nederland. De voor mij meest bekende kolonie is die in de Zouweboezem bij Lexmond. Een hele kleine kolonie hier in de buurt is de kolonie van slechts 9 nesten in het Aert Eloyenbosch in de Sliedrechtse Biesbosch.
Deze kolonie heb ik de afgelopen jaren een paar keer mogen bezoeken met als doel de nesten te tellen. Het zoeken van de nesten in het zeer dicht begroeide en modderige gebied van dit stukje Biesbosch is een ware "survival of the fittest" onderneming.

purperreiger op zoek naar prooi

Hier staan polsdikke wilgenstruiken zeer dicht op elkaar met op ooghoogte de purperreigernesten. Je kunt net in de nesten kijken of er eieren of jonge reigers inzitten. Al worstelend en klimmend beweeg je je voort, goed oplettend of je tussen de dichte begroeiing een nest kunt vinden. Het zicht in dit natte oerwoud is slechts enkele meters. Helaas kon ik er dit jaar niet bijzijn en dat spijt mij wel want het is zeker een unieke beleving.

purperreigernest

De kolonie hier heeft het zwaar en het zal mij benieuwen of die zal blijven bestaan. De echte grote kolonies bestaan uit 100 tot 200 nesten en die kunnen wat meer hebben. Zo'n grote groep bij elkaar versterkt alleen maar.

In de afgelopen veertig jaar blijft het aantal purperreigers in ons land met zo'n 850 broedparen wel stabiel. In de tussenliggende tijd is de populatie wel gedaald naar 200 broedparen maar heeft zich in de loop der jaren goed hersteld. Dat toont de veerkracht maar weer eens aan van deze soort, de dip die tot een dieptepunt van ongeveer 200 nesten leidde, is momenteel weer helemaal goedgemaakt.

Wil je meer weten van deze uitgesproken zomergast, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/purperreiger

De bende van 17 eksters.

het trainingsveld als ontbijttafel

Eksters zijn altijd heel vroeg met broeden, ze beginnen al in februari en zijn in de maand ervoor al druk met het bouwen van het enorme nest want dat kunnen ze. Grote nesten, hoog in de top van een boom met een dak erboven en vaak ook nog een reserve nest dicht in de buurt. Je weet maar nooit waar dat goed voor kan zijn. Dat betekent ook dat de jongen al vroeg in het voorjaar uitvliegen en dat kun je zo rond deze tijd ook goed zien. Die jongen zoeken elkaar op en verblijven de komende tijd in elkaars gezelschap.

Zo'n plek, waar je elk jaar een grote groep jongelingen bij elkaar kunt zien, is het trainingsveld van voetbalclub SCO. Aan de rand van de polder, omzoomd door elzen, essen en bramenstruiken. Dit jaar is de groep wat groter dan afgelopen jaar toen waren het 14 eksters en nu is de groep 17 exemplaren groot.

overal, verspreid op het veld, etende eksters

Met veel herrie en heen en weer vliegen trekken ze ongewild de aandacht. Ze doen mij altijd denken aan een bende boefjes, kwajongens. Een beetje knokken, wat schelden en elkaar achterna zitten. In de loop van de dag verspreid de groep zich door de buurt en zitten ze ook bij ons in de straat, op het dak en in de boom voor ons huis. Maar 's-morgens zitten ze allemaal samen, samen ontbijten op het voetbalveld.

Jonge eksters die nog geen partner hebben en nog geen eigen territorium of nest, blijven het eerste jaar en soms ook wel het jaar daarna samen. Pas na deze periode als ze geslachtsrijp zijn gaan ze uit elkaar en begint het echte leven. Dan breken serieuze tijden aan en is er weinig tijd om te spelen, dan wordt er echt geknokt om te overleven en kraaien weg te jagen

Wil je meer weten van deze bendeleden, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/ekster

Kwartels gearriveerd.

om 5.45 uur ontwaakt de Lage Vuchtpolder met roepende kwartels.

In de Lage Vuchtpolder, tussen Teteringen, Den Hout en Breda, is een mooi natuurgebied ontstaan. Natte natuur, waar met name de weidevogels erg van houden en daar heb ik deze week volop van genoten. Op een vroege ochtend vlogen de grutto's, scholeksters, kieviten en zelfs tureluurs alarmerend over mij heen. De kans dat ze mij daar weg wilden hebben omdat de jongen daar ergens rondliepen, was erg groot. Het was windstil en helemaal onbewolkt en dat zijn de ideale omstandigheden om vogels te spotten. Ook vielen de vele graspiepers op, ze zaten op paaltjes, op het weggetje en ik zag er ook met voedsel in de bek. Die hebben dus ook ergens jongen zitten.

verborgen levende kwartel in beeld

Maar de grootste verrassing was toch wel het roepen en dus de aanwezigheid van kwartels. En niet zomaar een kwartel, nee ik hoorde op verschillende plekken bij elkaar wel zes kwartels roepen. Zien is een ander verhaal want ze leven nogal verborgen en dat is in deze polder geen kunst.

Geen weides met raaigras maar kruidige weides die niet gemaaid worden en maar door kleine groepjes runderen begraasd worden. Volop schuil mogelijkheden voor de kwartel.



zo zien we ze niet graag.

Dit familielid van de fazant is maar een paar maanden in ons land. Hij komt hier om te broeden en is eind augustus alweer naar Afrika weggetrokken. En dat maakt de vogel zo kwetsbaar en zeldzaam want tijdens de trek sneuvelen nogal wat kwartels door de jacht die in het zuiden op ze gemaakt wordt. Veel kwartels eindigen op een bedje van beetgare groenten, krielaardappeltjes en worden de boutjes gegarneerd met een paar witte druifjes.

Met de ontwikkeling van de Lage Vuchtpolder is een broedkamer voor kwartels ontstaan. Hier zullen ongetwijfeld een flink aantal kwartels uitvliegen alleen ik hoop niet dat ze eind augustus rechtstreeks naar een keuken op Sardinië vliegen. Dat zou eeuwig zonde zijn van al die inspanningen om de natuur hier een handje te helpen. Nee wat mij betreft mag de kwartelstand elk jaar toe blijven nemen. Het geluid van de kwartelslag vergeet je niet snel en daar ga je erg snel aan wennen en van houden.

Wil je meer weten van dit verborgen levende familielid van de fazant, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kwartel

Flatgebouw voor oeverzwaluw.

oeverzwaluw in volle vlucht

Vorig jaar werden de werkzaamheden bij mineraalverwerker Sibelco in Geertruidenberg stilgelegd omdat oeverzwaluwen in een berg grond op het bedrijfsterrein hun nesten hadden gebouwd. Niet veel later werd besloten om de oeverzwaluw een handje te helpen door een grote oeverzwaluwwand op het bedrijfsterrein te bouwen. Achteraan op het terrein op de oever bij de splitsing van de oude Dongetak en de het Wilhelminakanaal verscheen een enorm betonnen bouwwerk, met zo'n honderd gaten die de oeverzwaluwen zelf verder moeten uitgraven om er een geschikte nestholte van te maken.


de net geplaatste oeverzwaluwwand

Een heel mooi initiatief waarvan je altijd maar moet afwachten of het iets gaat worden. Nou in dit geval hoef je daar niet lang over te twijfelen want de wand is vrijwel direct in gebruik genomen en grote aantallen oever-zwaluwen vliegen nu constant af en aan met voedsel voor de jongen die in de gangen van de wand in alle rust, beschermd op kunnen groeien.

ze ziet de bewoonde wand er nu uit

Want dat opgroeien ging in het verleden nogal eens mis omdat grondverzetbedrijven of aannemers het werk niet graag stilleggen en de zandhopen met bewoonde nesten en al op de schop de namen. Weg zwaluwen en weg legsels was het dan nogal eens.

Maar daar is nu een mooie veilige nestplaats voor teruggekomen en wat is het toch bijzonder dat vogels dat ook gelijk vinden en niet onbelangrijk, ook geschikt vinden. Je moet het maar willen, zo'n grijze saaie flat met allemaal dezelfde voordeurtjes? Voor de honderd koppels oeverzwaluwen maakt het dus niet veel uit als ze maar een nestgelegenheid hebben

Voor mij is het trouwens ook wel fijn, want nu kan ik op wandelafstand de oeverzwaluw zien, iets verderop zitten de huiszwaluwen onder een dakrand van een huis, gierzwaluwen gieren hoog boven onze wijk en in de polder zie ik regelmatig de boerenzwaluw achter insectjes aanjagen. Nee, wat zwaluwen spotten betreft heb ik niet te klagen.

Kauwenappartement bezet.

de jongen zijn net weer gevoerd.

Op het plein voor ons huis scharrelen elke dag eens stuk of zes kauwen rond. Ze zoeken naar voedsel en blijven meestal in elkaars buurt. Je kunt wel zien dat het koppels zijn. Ze blijven een heel leven bij elkaar en de koppels leven in een los kolonieverband bij elkaar in de buurt.

Maar wat ik nog niet eerder had gezien en dat ligt vooral aan mij, is dat ze ook bij elkaar in de buurt broeden. Ik heb daar eerlijk gezegd nog nooit eerder aandacht aan besteed. Ik ontdekte wel eens een nest in een schoorsteen van een huis in de wijk of bijvoorbeeld in de nestkast in de spouw van het gebouwtje van het IVN in de Oranjepolder. Daar werd dan de nestkast van de holenduiven tot aan de nok toe volgepropt met takken en de duiven werden fanatiek buiten de deur gehouden.

de kauwenflat zit vol

Langs de geluidswal van de A27 staat een lange rij populieren die jaren geleden flink gesnoeid zijn en een aantal van die bomen hebben deze drastische snoeibeurt niet overleefd en zijn afgestorven. Ze staan er nog en zijn flink onderhanden genomen door spechten en in die holtes huizen nu dus kauwen.

Vlak bij elkaar zitten een aantal nesten die de kauwen nu bewonen. Zo dicht bij elkaar dat ze al broedend een beetje stil moeten zijn om de buren niet te wekken. De tussenwandjes zijn maar dun en dan hoor je alles van elkaar.
De kauwen moeten soms echt moeite doen om de nestholte te betreden, ze zijn daarin opvallend behendig. Dus ze foerageren niet alleen als groep, ze broeden ook nog eens dicht bij elkaar en vertonen geen territoriaal gedrag.

Dat zie je vaak wel bij andere vogels en die dulden dan ook geen soortgenoten in hun nabijheid. Kijk maar eens naar merels en roodborstjes, die vechten er dan fanatiek op los, net zolang de indringer verdwenen is. Dat doen die kauwen dus niet, nee, kauwen zijn echte kolonievogels die niet alleen gezamenlijk foerageren maar ook samen broeden.

Wil je meer weten van deze sociale flatbewoner, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kauw

Koekoek betrapt of niet?

koekoeken el dorado, De Donge met zijn brede rietkragen en rust

Deze periode, van begin mei tot half juni is de toptijd om een koekoek te horen en zien. Veel koekoeken vertrekken zodra de eieren in andermans nesten gelegd zijn en dat gebeurt dus in deze weken. Het viel mij de afgelopen weken op, dat elke keer als ik langs De Donge liep, er minstens twee koekoeken zaten te roepen.

jonge koekoek langs Het kromgat in de Oranjepolder

Langs De Donge staat een stevige rietkraag en daarin leven zeker acht kleine karekieten-koppels. Ik vermoed dat deze koekoeken de kleine karekiet als waardvogel hebben. Vorig jaar zag ik op deze plek nog dat een koekoek achterna gezeten werd door twee kleine karekieten. Zij was dus waarschijnlijk op heterdaad betrapt toen ze haar ei in het kleine karekietennestje wilde leggen.

Koekoeken kiezen de waardvogelsoort niet uit, maar zijn zelf ook door karekieten uitgebroed en opgevoed. De waardvogelsoort zit, zeg maar in de genen ingebakken. Er zijn koekoeken die hun eieren in nesten van heggenmussen, kleine karekieten, graspieper of kwikstaart leggen en ik verdenk deze koekoeken langs De Donge ervan hun eieren bij de kleine karekiet in het nest te leggen.

vrouwtjes koekoek

Afgelopen zaterdag zag ik op een heel andere plek, de duinen van Goeree, een koppel koekoeken. Het grijze mannetje en het mooi kastanjebruine vrouwtje. Ze hadden het druk met elkaar of kenden geen angst en naderden ons op een metertje of twintig, bleven rustig in een struik zitten en vlogen pas na enige tijd op. Niet eerder dan uitgebreid door ons bekeken te zijn.

Een zeldzame waarneming want de vrouwtjes koekoek is geen alledaagse verschijning. De kans dat je een mannetje ziet is een stuk groter want al roepend trekt hij de aandacht. En maar heel af en toe hoor je het vrouwtje "hinniken".

Wil je meer weten van deze geheimzinnige weidevogel, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/koekoek

Weer eens wat anders.

De Noorderplaat in oude glorie hersteld

Langzaamaan merk je de veranderingen in het van oudsher zoetwater getijdegebied, De Biesbosch. Ik kom hierop omdat ik een artikel las met alle geboekte "successen" van de afgelopen paar jaar. De belangrijkste verandering die tot grote successen heeft geleid, is wel het verhogen van het waterpeil in de oude rietpolders. Daarnaast zijn deze gebieden ook weer door drastisch snoei- en maaiwerk volledig "gerestaureerd", 

De geheel aan veranderingen is zo langzaam gegaan dat het voor mij bijna ongemerkt is gebeurd en vielen ze mij door de samenvatting in dat artikel ineens op. "Ja, verrek, dat is de afgelopen jaren inderdaad allemaal bereikt".

Denk dan bijvoorbeeld maar eens aan de Noordwaard die van agrarisch gebied getransformeerd is naar een "semi" natuurgebied waar ruimte voor de rivier de prioriteit heeft. Maar toch, dit inmiddels buitendijkse gebied heeft een enorme aantrekkingskracht op vogels en maakt de Biesbosch nog gevarieerder en vooral ook groter.

Voor mij springen een paar van die successen er echt uit en dat zijn de waarnemingen van een paar echt zeldzame vogels tijdens de broedvogelinventarisaties van dit voorjaar. Er worden in De Biesbosch met grote regelmaat zeer bijzondere vogels waargenomen, dwaalgasten, doortrekkers of vrij algemeen maar bijzonder voor de Biesbosch. Daar gaat het mij dus niet om, het gaat mij juist om de zeer zeldzame broedvogels die zich hier nu voor het eerst of opnieuw gevestigd hebben en van plan zijn hier te blijven.

kleinst waterhoen, niet gezien
alleen nog maar gehoord

Inmiddels kennen we allemaal de kranten- en televisieberichten van de succesvol broedende visarend en zeearend in de Biesbosch. Minder bekend en minder aantrekkelijk voor de media maar zeker niet minder belangrijk voor de Biesbosch, zijn de super verborgen levende rallen zoals het kleinst waterhoen en porseleinhoen. Deze twee zeldzaamheden, samen met een aantal teruggekeerde roerdompen, maken het restauratiewerk van de oude rietpolders compleet en tot een groot succes.

Heel eerlijk, zijn deze twee rallensoorten mij meer waard dan al die mooie waarnemingen van dwaalgasten, doortrekkers en al die andere bijzonderheden samen. Een grotere beloning, door de definitieve vestiging van deze vogels, is haast ondenkbaar.

Vliegende deur

zeearend, 2e kalenderjaar vlakbij het visarend nest.

Er is veel over te doen want iedereen wil wel eens een zeearend van dichtbij zien. Gelukkig hebben de zeearenden in de Biesbosch een nieuw nest gebouwd wat je, nu er weer veel blad aan de bomen zit, onmogelijk kunt zien. Bij het oude nest waren in de broedtijd altijd wel mensen te vinden die de plaat van hun leven probeerden te schieten. Dat is nu niet meer mogelijk.

Het was wel even schrikken toen in het AD een interview over de zeearenden in De Biesbosch, deed voorkomen dat het makkelijk was om vlak bij het nest te komen. De zeearenden hebben nu een goede keuze gemaakt en kunnen in alle rust hun jongen opvoeden.

Met wat geluk zien we over enige tijd de jongen door De Biesbosch zeilen en worden ze door hun ouders met een malse nijlgans gevoerd. Zo hebben wij dat een paar jaar geleden een paar keer mogen zien. De zeearend plukte toen vrij makkelijk een nijlgans uit de lucht en gaf die in de lucht aan het vrouwtje over die op haar beurt de prooi aan een jonge zeearend voerde.

Bij ons is de zeearend nog een relatief nieuwe soort maar dat is in andere landen wel anders. Duitsland en nog verder oost- en noordwaarts is de zeearend een oude bekende en gaat het ook goed met ze. Zo goed dat ze zich steeds verder westwaarts verspreiden. Een gelukje voor ons.

zeearend in Valdez

In noord Amerika is de soort zelfs algemeen en ook de nationale vogel van de USA. Tijdens onze vakanties in Britisch Columbia en Alaska zagen we de Amerikaanse zeearend regelmatig en ook nog eens van dichtbij. In de jachthaven van Seward, Alaska zat de zeearend op de mast van een zeilbootje, of in Valdez, op een meerpaal bij de ingang van de haven. Niemand kijkt hier van op, behalve wij dan.

Met wat geluk wordt de Europese zeearend net zo algemeen als zijn Amerikaanse neef en zien we de zeearend in de jachthaven van Drimmelen op de mast van een zeilbootje zitten. Het zou zomaar kunnen.

Wil je meer weten van deze vliegende reus, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zeearend

Spotvogel gespot.

spotvogelbosje

Eind mei 2017 ontdekte ik aan de rand van de Gecombineerde Willemspolder, in het bosje langs De Donge, vlak bij de Groenendijk een spotvogel. Elke keer als ik daar in alle vroegte voorbij kwam, hoorde ik de spotvogel luid en duidelijk zingen. Dat was overigens maar een week of twee en daarna heb ik hem daar niet meer gehoord. In totaal verblijft de spotvogel maar een maand of drie in ons land en gaat na de broedtijd alweer snel terug naar Afrika.

spotvogel

Vanmorgen liep ik door het buitengebied van 's-Gravenmoer naar Oosterhout en terug en zou ik tweemaal het bosje van de spotvogel van afgelopen jaar passeren. Ik was hoopvol gestemd want waarom zou deze vogel daar niet terugkeren? De omgeving beantwoord immers aan alle spotvogel eisen zoals "struwelen, dichte bosschages, bosranden grenzend aan agrarisch gebied op de kleigronden", zo staat dat namelijk in de boeken beschreven.

spotvogel mooi op kleur

Op de heenweg, geen spotvogel, op de terugweg toch maar eens het gebiedje ingelopen en wat tijd in geconcentreerd luisteren gestoken. Op verschillende plaatsen aan de rand tussen de begroeiing en akkers met de ogen dicht geluisterd. Steeds wat verder door het gebied speuren, leverde toch weer succes op. De spotvogel zat goed verborgen op een metertje of twintig van mij vandaan en hoe ik ook mijn best deed, ik kreeg hem niet te zien.

Ik heb nog geprobeerd om de vogel uit zijn "tent" te lokken door het geluid af te spelen op mijn telefoon maar ik ben daar geen voorstander van. Je verstoort en frustreert de vogel omdat je met dat geluid doet voorkomen of er een indringer in zijn gebied zit. Een vogel die sterk territoriaal is ingesteld, wil nog wel eens de confrontatie met de indringer aangaan en naar de bron van het geluid komen. Maar deze vogel was daar niet gevoelig voor. Niet erg, de beloning van zijn gezang was meer dan genoeg.

Wil je meer weten van deze imitator die wel 42 andere vogels kan nadoen, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/spotvogel

Vogels waar je ze niet verwacht..

biotoop; een leefomgeving waar vogels zich thuis voelen.

Vogels verblijven in een omgeving waar ze zich het beste thuis voelen, voedselaanbod, beschutting of bescherming, nestmogelijk-heden of klimatologische omstandigheden bepalen dat, De samenstelling van al die factoren maken dat een vogel zich in zo'n biotoop thuis voelt en zich ook gaat voort-planten. Maar die biotoop voorkeur wordt voor veel vogelsoorten twee keer per jaar losgelaten en dat is tijdens de voor- en najaarstrek.

Dan overbruggen de meeste vogels enorme afstanden om van en naar de broedgebieden te vliegen en dan gebeurt het meest wonderlijke. Je ziet dan vogels op plekken waar je ze niet zou verwachten en dat maakte ik deze week weer eens mee.

een velduil in het veld zoals het hoort

Laag over zee, voor de kust van Oostkapelle zag ik een velduil noordwaarts vliegen. Dat was wel de laatste plaats waar je een velduil kon verwachten. De naam zegt het al, velduil, een uil die in het veld leeft en dat doet deze uil ook. Dus om hem nu boven zee te zien vliegen was wel heel bijzonder. Deze vogel was hoogstwaarschijnlijk op weg naar zijn of haar broedgebied noordelijk van ons.

Maar dat was nog niet alles, vandaag kwam daar een vrouwtjes ijseend bij. Een ijseend in mei zien is zeer bijzonder want deze eenden soort vertrekt al in maart naar het arctische toendra's en er overwinteren sowieso maar weinig ijseenden voor de Nederlandse kust. En dat was nog niet alles, deze vrouwtjes ijseend zat niet op volle zee maar op een grote plas binnendijks bij Westkapelle.

vrouwtje ijseend

Het leek mij een volledig gezonde vogel die in alle rust haar verenkleed zat te poetsen, dus waarom deze eend hier zat, was mij in het geheel niet duidelijk. Een oude eend die niet meer broeds is en de lange tocht niet meer wil maken, of een jonge eend van vorig jaar die nog niet aan broeden toe is. Het kan allemaal. Geen idee wat de reden van haar verblijf hier is maar ik genoot ervan.

Deze bijzondere waarnemingen maken deze tijd uiterst interessant, maar je moet je ogen wel openhouden.

Wielewaal, een grote kanarie.

De Doolhof ontwaakt maar langzaam.

Heel vroeg in de ochtend in De Doolhof ook wel het Binnenkooigat genoemd, klonk op het eerste gehoor merelgezang maar dat was het niet. Het was dezelfde ronde warme klank die een merel ook heeft. Het warme geluid, klonk keer op keer exact hetzelfde en toen viel het kwartje al snel. Dit is de wielewaal.

De wielewaal is nog maar net terug uit Afrika en is een vaste gast in de Biesbosch, echter, dit is de eerste keer dat ik deze schuchtere vogel hoor en zie in De Doolhof. De wielewaal vloog al zingend van boomtop naar boomtop en volgens mij had hij ons in de gaten waardoor een goed zicht op zijn knalgele lijf uitbleef.

We keken tegen het licht in en daardoor zagen we vooral zijn silhouet. Geen probleem voor mij want het geluid van de wielewaal is al een mooie bonus.

wielewaal man

De Doolhof is een nat bos in De Biesbosch, waar bomen om mogen vallen en door schimmels en torretjes tot compost worden verwerkt, en erg rijk is aan vogels. Ideaal voor wielewalen.

Geen wonder dat daar alweer meer dan dertig jaar de broedvogels worden geteld. En elk jaar tijdens deze BMP tellingen ontdekken weer een nieuwe soort. Het was ook in dit gebied waar een jaar of vijf geleden de boomklever definitief voet aan de grond in de Biesbosch kreeg, vorig jaar zagen en hoorden we hier de grauwe vliegenvanger en dit jaar namen we in alle vroegte de wielewaal waar.

Je gelooft het niet maar er zijn wereldwijd wel dertig soorten wielewalen en slechts een soort komt bij ons voor en dan ook nog eens heel verborgen, hoog in de boomtoppen. Schuw als hij is laat hij zijn warme lied uit volle borst klinken, echt genieten!

Wil je meer weten van de king size kanarie, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/wielewaal

Porseleinhoentje in de Biesbosch.

de buitenrand van de rietpolder De Vijfambachten

Vanmorgen ging de wekker om 3.30 uur en was het tijd om op te staan. Vandaag stond de BMP (broedvogel) inventarisatie in de Biesbosch op het programma. Een uur voor zonsopkomst zingt al een deel van de zang- en rietvogels en hoor je ook nog enkele nacht-vogels zoals roerdomp, bosuil en rallen. De moeite waard om daar wat nachtrust voor op te geven.

Tijdens de laatste inventarisatie die ik in de rietpolder, De Vijfambachten had, ongeveer een maand geleden, hoorde ik daar voor het eerst een porseleinhoen roepen.

Het geluid dat een beetje doet denken aan een zweepslag, viel mij gelijk op en deze ochtend was ik hoopvol gestemd om het porseleinhoen opnieuw te horen. De polder is naar mijn idee niet een uitgesproken biotoop voor een porseleinhoen maar laat dat de vooral de vogel zelf bepalen

porseleinhoen

Die vogel houdt volgens mij meer van slikranden en natte ondiepe watertjes met veel riet of een moerasachtige omgeving. En in de rietpolder De Vijfambachten is de laatste jaren het waterpeil flink verhoogd en eigenlijk iets te diep voor deze zeldzame nachtvogel. Maar, nogmaals de vogel zelf denkt daar dus anders over.

Vandaag was de beloning zelfs nog groter toen we maar liefst twee porseleinhoenen hoorden. Niet heel ver van elkaar en tegelijkertijd zaten ze te roepen. Met deze waarneming kunnen we heel blij zijn want deze waarneming geeft dus ook aan dat de eerste waarneming geen incident was en werd vandaag voor mij de definitieve vestiging van deze vogel in De Vijfambachten bevestigd.

En het geeft dus ook aan dat de eerste waarneming geen trekvogel betrof, want dat is deze hoen wel. Over een paar weken nog maar eens gaan luisteren want tot juli blijven ze actief roepen en moet ik er nog een keer van kunnen genieten.

Wil je meer weten van deze zeer zeldzame moerasbewoner, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/porseleinhoen

Kleine kare-karekiet.

kleine karekiet

Normaal gesproken hoor ik de kleine karekiet al in april uitbundig zingen. Maar dit voorjaar moest ik lang wachten om het opgewekte liedje van deze druktemaker te horen. Het lijkt alsof alle zangertjes wat later op gang komen maar deze kleine karekiet is ruim drie, bijna vier weken later dan mijn vroegste waarneming.
Het kan natuurlijk ook aan de onderhoudswerkzaamheden van het waterschap Brabantse Delta liggen. De Brabantse Delta onderhoud de waterloop Het Kromgat en daar hoort ook het maaien van de rietkragen bij. Afgelopen herfst is alles met de maaiboot wegge-maaid en dat zorgt er natuurlijk voor dat de rietzangers even geen stengels kunnen vinden waar ze zich aan vast kunnen houden.


zingende rietzanger

Nu de rietkragen weer flink beginnen uit te lopen, is er voor rietvogels weer houvast te vinden en worden de zangposten bemand. Op twee plekken heeft de kleine karekiet een territorium gekozen en ook de rietzanger is hier weer langs de oevers te horen.

Deze rietzanger is echt een vroege vogel, hij zingt al in het vroege ochtendgloren, het is dan zelfs nog een beetje donker. Daarbij is deze rietvogel ook al veel eerder terug uit het zuiden. Mijn vroegste waarneming van een rietzanger dateert van eind maart 2015, maar dat was dan ook een hele vroege en vanaf begin april zijn er alweer genoeg in de Biesbosch te vinden.

De kleine karekiet warmt zich dan nog aan het warme Afrikaanse zonnetje en poets daar zijn veren nog eens extra op om aan de lange terugreis te beginnen. De ergste kou is bij zijn aankomst al uit de lucht en kan wat hem betreft het voorjaar beginnen.

Wil je meer weten van de kleine karekiet, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-karekiet

De krassende grasmussen.

de grasmus zat in de struiken langs Het Kromgat.

De zomergasten arriveren keurig op volgorde, soms wat eerder dan gewoonlijk maar er zit nog steeds een herkenbare volgorde in. Zo waren de grasmussen alweer een week of twee terug en zagen we de gierzwaluw op 21 april en de koekoek hoorden we op 22 april. De een wat vroeger dan de ander maar redelijk binnen de bekende en de te verwachten data.

De grasmussen die in geen velden of wegen op de andere mussen zoals de huis- of ringmus en zeker ook niet op de heggenmus lijken, hebben hun vaste plekjes langs Het Kromgat reeds ingenomen. Ik tel vrijwel dagelijks de vier vaste territoria en ik denk dat het daar ook wel bij zal blijven.

2015 is voor de Oranjepolder een grasmussen topjaar te noemen met acht bezette territoria en was het een drukke boel in de polder. Dat er nu maar vier territoria te vinden zijn, wil zeker niet zeggen dat het minder goed gaat met de grasmus, integendeel.

De elzen en essensingels langs Het Kromgat

Jaarlijks neemt landelijk het aantal grasmussen nog steeds toe alleen geven ze waarschijnlijk de voorkeur aan een andere mogelijk betere leefomgeving elders. Men schat dat 150.000 broedparen in Nederland zijn en dat is een serieus aantal.

Waarom deze grasmussen het zo goed doen in onze snel veranderende wereld weet ik niet. Ik zie een mogelijke verklaring niet terug in artikelen van SOVON en de Vogelbescherming. De enige mogelijke verklaring is dat de stijging alleen maar te maken heeft met herstel van een hele slechte periode in het verleden. Mooi die veerkracht !

Wil je meer weten van deze krasse krasser, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grasmus