Steeds meer zeearenden.

overvliegende zeearend 12 maart 2022

De herfst is nog maar net begonnen en de eerste wintergasten zijn al gearriveerd. Met name de enorme zeearenden die we elke winter in de Biesbosch zien, komen nu aan. Er is een mogelijk Poolse zeearend in de Biesbosch gezien en het wachten op de bevestiging van zijn afkomst. Die wordt snel duidelijk als zijn ringen zijn afgelezen. Daar zijn altijd wel een paar vogelaars druk mee en hebben met het aflezen van ringen een hobby in een hobby gevonden.

Afgelopen week, tijdens de maandelijkse inventarisatie rondes werden we meermaals "gestoord" door een overvliegende of jagende zeearend. Als zo'n zeearend overvliegt en dan hoeft hij niet eens moeite te doen om alles de lucht in te krijgen, is een telling flink verpest.

jonge zeearend 16 september 2022

Alles vliegt op en alle eenden, ganzen en steltlopers verspreidt zich in alle windrichtingen. Soms vliegen ze het gebied uit of gaan weer wat verderop zitten maar ook komen vogels uit andere opgejaagde gebieden naar het telgebied wat net onderhanden is. Dat is ook erg verwarrend als de vogels zomaar ergens tussen andere vogels gaan zitten in het deel wat je net geteld hebt. 

Afgelopen winter zaten in de Biesbosch tien tot twaalf zeearenden en daar is volop ruimte ruimte voor en zo ongelooflijk veel voedsel dat verhongeren niet in het woordenboek van een zeearend voorkomt. 

3 jonge zeearenden, 13 september 2021

De meeste overwinterende zeearenden zijn jonge beesten, te herkennen aan de bruine staartveren. 

Ze zijn dus meestal niet ouder dan een jaar of vier. Logisch dat ze naar hier komen, want behalve enorm veel vis verblijven hier in de winter tienduizenden eenden en ganzen in de Noordwaard. Een echt roofvogel eldorado, niet alleen voor ons dus maar prachtig maar zeker ook voor de zeearenden. 

Wil je meer weten van deze grootste roofvogel van Noordwest Europa, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zeearend

Eksterbouwsels.

Royaal eksternest met dakje

Op 6 januari van dit jaar schreef ik over de soms imposante eksternesten hier in de wijk. Een kleine vijfentwintig nesten in een straal van een kilometer, meer is het niet, zitten hoog in de bomen. Ze doen het goed in de bebouwde kom en kunnen goed leven in de nabijheid van mensen. Ik heb het hele jaar door de eksters vrijwel wekelijks een handje walnoten toegestopt. Hoe ze het doen weet ik niet maar na amper een kwartiertje hebben ze die walnoten gevonden en hakken ze die open of nemen ze de noten mee om ze ergens te verstoppen.

Bij ons voor op het plein zit hoog in de plataan een groot eksternest. Al jaren wordt het nest in het vroege voorjaar opgekalefaterd en in gebruik genomen. Volgens mij ook succesvol want ik zie in mei-juni altijd wel bedelende jonge eksters en die zijn volgens mij hier op het plein geboren.

even een nootje meepikken

Afgelopen week stapte ik 's-morgensvroeg buiten om de hond uit laten toen ik een hoop gekraak hoorde en een grote bos takken op onder de plataan zag neerstorten. Het eksternest was spontaan uit de boom gevallen. Er stond geen wind en ik denk dat de takken onder het gewicht van het nest waren bezweken.

Ik was toch wel benieuwd hoe dat nest er uitzag en dat was niet mis. Een eksternest is veel meer dan een grote bos takken. Het bouwwerk is zorgvuldig opgebouwd en bestaat uit meerdere bouwlagen. Eerst wordt de ruwbouw van takken gemaakt Handig in elkaar gestoken wordt het een grote sterke kom en onderin deze kom wordt modder aangebracht en die wordt zorgvuldig in een soort kom of schaal gevormd. 

van L naar R; takkennest, kleilaag,
kern en stoffering

De klei droogt uit en wordt zo een stevige aarden bak. Winddicht en veilig want er kan niets uitvallen of uitrollen. In de aarden bak wordt een nest gemaakt van hele dunne en fijne takjes die net als een merelnest fijntjes in elkaar wordt gezet. Zeg maar de stoffering van het nest. Zo ontstaat een perfect geïsoleerd, stevig en veilig nest. Als finishing touch wordt een afdak gemaakt om ongewenst bezoek buiten de deur te houden. 

Zo zie je maar dat vogels ook nadenken en een perfect bouwwerk weten te maken en ik wist al langer dat eksters meer werk maakten van hun nest maar dat het zo ingenieus is opgebouwd , was voor mij nieuw. Prachtig om te zien en ik kijk nu toch wel heel anders naar die enorme takkenbossen hoog in de bomen hier inde wijk.

Wil je meer weten van deze bouwmeesters, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/ekster

Boertjes op de wieken.

soms zitten ze even op een draad

Het is altijd jammer om de zwaluwen weg te zien trekken. Rond deze tijd gaat dat gebeuren en ik denk dat er al heel wat zwaluwen vertrokken zijn. Met name de oeverzwaluwen en ook huiszwaluwen zijn al begonnen en ook de eerste boerenzwaluwen gaan eerdaags vertrekken. Van alle zwaluwen blijft de boerenzwaluw het langst in ons land.

De gierzwaluw, die geen familie van de andere zwaluwen is, vertrekt als eerste en is zo rond 1 augustus vertrokken. Ik zag de laatste dit jaar op 5 augustus overvliegen bij Huis te Heide. Die gierzwaluw is hier trouwens maar een goede drie maanden om te broeden en dan is hij weer weg. Ook de oeverzwaluwen en huiszwaluwen zijn deze maand nog even te zien en dan zijn ook die vertrokken.

lekker in het zonnetje op de warme klei

De boerenzwaluw is hier het langst van alle zwaluwen. Mijn eerst zag ik eind maart in de Biesbosch. Die vloog bij het Gat van Paulus over de boot toen ik terug kwam van mijn inventarisatie rondje in de Noorderplaat. En de laatste die ik ooit in een najaar zag, was bij het Gat van den Ham bij Lage Zwaluwe, ook tijdens een telling, deze keer van de ganzen en zwanen en dat was op 21 november 2020. Met wat geluk kun je dus nog lang zien. Maar eind november was echt extreem laat. De boerenzwaluw is dus zo'n acht a negen maanden in ons land dat is dus bijna een half jaar langer dan de gierzwaluw.

Aangezien alle zwaluwen enorme hoeveelheden insecten naar binnen moeten werken om te blijven leven, is het toch bijzonder dat die boerenzwaluw dat in november voor elkaar krijgt? 

De zes  boerenzwaluwen bij het Gat van den Ham vlogen rondjes rond het gemaal en waren duidelijk insecten aan het vangen. Aansterken voor de volgende etappe. Ik vraag mij wel af of ze het gehaald hebben want de hele tocht lang moeten ze blijven eten.

Ik heb nu nog een ruime maand om boerenzwaluwen te zien maar dan moet ik wel opletten want de aantallen nemen nu per dag af. De boerenzwaluwen uit Scandinavië zijn ook vertrokken en die komen deels over ons land en die pikken we dan ook nog mee. Inmiddels zijn daar zo'n 16.000 boerenzwaluwen de telpost bij Falsterbo in Zweden gepasseerd. Ook op weg naar het Zuiden.

Wil je meer weten van deze kleine luchtacrobaat, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/boerenzwaluw

Casarca influx.

Casarca in de Biesbosch, polder Hardenhoek

Waar komen al die casarca's toch ineens vandaan? Elk jaar arriveren in de Biesbosch casarca's die op doorreis zijn en maken ze hier een korte tussenstop. Soms een paar dagen en soms ook een paar weken. Het ene jaar een enkeling en andere jaren een stuk of twintig maximaal dertig exemplaren. Dit jaar is anders en lopen de aantallen vanaf augustus langzaam maar zeker op met afgelopen week het absolute record van 123 exemplaren. Ik heb nog nooit zo'n groot aantal gezien.

Hoe lang ze hier blijven en of er nog meer bijkomen, is niet te voorspellen maar een feit is dat zo'n grote groep een prachtig zicht is. De warme oranje-bruine vogels met hun witte kop en zwarte ogen en snavel zien er prachtig uit. En dat is heel anders dan al die eenden die nu in hun eclips kleed een beetje anoniem bruin en onzichtbaar proberen te zijn. De rui periode is in volle gang maar dat lijkt niet te gelden voor deze casarca's. Wanneer ruien die of hebben ze al geruid voordat ze nu op pad gaan en komen ze hier alleen even rusten en opvetten?

Oranjepolder, nijlgans en casarca januari 2011

Deze eenden komen uit Midden Europa naar hier en zijn op weg naar Zuid Europa en Egypte. Hoewel de casarca's bij ons naar Zuid Europa trekken en andere vogels waarschijnlijk niet via hier rechtstreeks naar Egypte vliegen. 

In de vlucht hebben ze net als de nijlganzen een wit vlak op de vleugel en zijn ze ook vaak samen te zien. En dat kan soms best verwarrend zijn. Ik heb ze hier in de polder ook zo samen zien vliegen en dan lijken ze ook een beetje op elkaar.

Wil je meer weten van deze vliegende kaneelstok, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/casarca

Jonge wespendief uitgevlogen.

jonge wespendief in Dorst

Een kleine twee maanden geleden sprak ik nogal voorzichtig de hoop uit dat het wel eens zou kunnen dat de wespendieven van Dorst tot broeden zouden komen. En taa-taaaaa.... gisteren vloog zomaar een jonge wespendief samen met zijn of haar ouders, in de buurt van het oude zwembad, over mij heen. Niet eens zo hoog en volgens mij ook nog niet zo bewust van alle gevaren die zo'n lage vlucht met zich mee kan brengen. Dat moet deze vogel duidelijk nog leren. 

En dat is denk ik ook de reden dat zoveel jonge vogels in het eerste levensjaar sneuvelen. Kijk maar naar de vis- en zeearenden waarvan en nu in de afgelopen weken een paar van zijn gesneuveld. Ik denk dat dat ook een normale gang van zaken is, alleen valt het nu op omdat het "gezien" wordt. Behalve dan de manier waarop ze nu gesneuveld zijn maar dat kan ook toeval zijn. Als het niet hier gebeurt dan gebeurt het mogelijk wel ergens op de trektocht naar het Zuiden. Uiteindelijk blijft van alle jonge vogels van dit jaar, of het nu pimpelmezen of zeearenden zijn, maar bitter weinig over. Als elke vogel in zijn hele leven voor een nakomeling zorgt die ook weer voor een nakomeling zorgt, dan blijft de soort bestaan. Maar dit terzijde.

wespendief, man bij Huis te Heide

De wespendieven in Dorst, maar ook die bij Huis ter Heide en Het Merkske lieten zich dit jaar opvallend vaak horen en zien. Ook zag ik met grote regelmaat die koppels luid roepend overvliegen, langzaam schroevend hoog boven de bomen. Hun veelvuldig roepen, verried hun aanwezigheid en ik hoorde ze zo al van ver aankomen. Ik vraag mij af of er dit nu meer zitten of dat ik ze nu beter in de gaten heb gehad?

In ieder geval is in Dorst minimaal een jonge wespendief(kunnen er maximaal twee per legsel zijn), uitgevlogen en dat willen de ouders weten ook. De hele ochtend waren ze wel ergens te spotten of te horen. Het begon al toen ik de auto bij de Ketenbaan had geparkeerd. De eerste vogel riep al en ik zocht hem boven het huis van de Boswachter want daar kwam het geluid vandaan, En ik denk dat in die hoek ook is genesteld. Opvallend vaak kwam de roep van de wespendief uit die hoek.

Wil je meer weten van deze vliegende insecteneter, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/wespendief

Krombekken zoeken.

wolken van steltlopers

Niet alleen de Waddenzee is een belangrijke pleisterplaats voor trekvogels, ook de Delta en de Biesbosch spelen daar een niet geringe rol in. Vanaf eind augustus vallen de eerste steltlopers op doorreis hier binnen en dat gaat zo een paar weken door. En zeker nu want door de lage waterstand vallen veel slikplaten droog en worden die in bijvoorbeeld de Biesbosch door het zoetwatertij nog maar net onder water gezet. Ideaal voor de steltlopers die zo relatief eenvoudig bij de wormen, larven en andere waterdiertjes kunnen komen. Want opvetten is het devies, de grootste afstand naar het Zuiden ligt nog voor ze.

krombekstrandlopers en kemphaan

Ik zag in de modder kleine waterfonteintjes en dan bedoel ik echt klein. Hooguit een paar centimeter spoot wat water omhoog en dat doen dus die wormen en andere modderbewoners als ze gangen in de modder maken en ook op hun beurt zo aan het eten zijn. Het viel op hoeveel dat er waren dus dat betekent dat die slikplaten wel heel voedselrijk zijn. Dat die steltlopers hier van profiteren is maar even, veel tijd hebben ze niet en over een week of wat zijn ze allemaal weer weg. Dus dit is wel de tijd om ze op te zoeken.

Met name de Delta is een grote verzamelplaats van steltlopers. 

overwinteraars

Bij Zierikzee, Plan Tureluur zitten wel de meeste vogels. Grote groepen vallen daar bij hoog water binnen want met laag water zitten ze buiten op de grote zandbanken en rusten en foerageren ze daar tot het hoog water wordt. 

In de winter blijven enkele soorten hier en die zie je dan in wat kleinere aantallen de hele winter door. Het zijn dan de steenlopers, drieteenstrandlopers, rosse grutto's en wat plevierensoorten. Het is dan altijd een sport om tussen al die vogels iets speciaals te vinden. 

Dat is nog niet zo makkelijk en ik was dan ook erg blij met mijn krombekstrandlopers en kleine strandlopers. Die zijn nooit zo massaal aanwezig of je moet naar de Wadden gaan, dat is echt een ander verhaal. 

Gemaskerde gele kwikstaart.

noordse kwik(foto is iets onscherp)

Het lijkt wel of we overspoelt worden door kwikstaarten. Langs de waterkant en op de akkers in het buitengebied zie je alle, als je tenminste goed oplet, soorten kwikstaarten zitten.Tijdens de laatste inventarisatie ronde in de Biesbosch telden we bijvoorbeeld meer dan vijftig witte kwikstaarten en meer dan dertig gele kwikstaarten. 

Het is echt opletten geblazen welke soorten er tussen zitten want het zit 'm vaak in de kleinste details. Een grijs of geel petje, een zwarte nek en rug of een afgetekend zwart petje met een grijze nek en rug of,en dan heb ik het nog niet over een echte zeldzaamheid, de kwikstaart met de zwarte oogvlek. Die laatste zagen we deze week in Zeeland in een akker zitten. Het was een noordse kwikstaart, een soort die zoals de naam al doet vermoeden, uit het Noorden van Scandinavië komt en zelfs van nog verder weg kan komen.

links, 2e van onder de noordse kwik

De noordse kwikstaart wordt niet heel vaak gezien en je kijkt er soms gewoon overheen. Meestal zitten ze ver weg en op basis van de gele kleur ga ik er soms gemakshalve maar vanuit dat het een gewone gele kwikstaart is. Een nadere inspectie levert dan wel eens een mooie nieuwe soort op. De noordse kwik is vooral in september als doortrekker in het Oosten van ons land te zien en dat maakt deze waarneming in Zeeland toch wel speciaal. In het voorjaar is de kans dat je ze aan de kust ziet wel wat groter.

"gewone" gele kwikstaart

In diezelfde akker zaten ook nog gewone witte en gewone gele kwikstaarten en niet te vergeten, er zat ook nog een engelse kwikstaart tussen. Deze grote gemengde groep zat achter de insecten aan die boven deze akker vlogen. Ik ken die gemengde groepen ook wel van mezen, die kunnen soms ook in grote groepen samengesteld uit verschillende mezensoorten rondtrekken. Ook een gedrag dat je vooral ziet in de trektijd maar dan meestal in het bos.

Ik vermoed dat ik deze noordse gele kwikstaart wel een eerder ergens gezien heb maar mij er toen niet zo van bewust van was dat hier meerdere soorten gele kwikstaarten voorkwamen. Zal ook wel iets met gemakzucht te maken hebben.

Wil je meer weten van deze kwikstaart met boevenmaskertje, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/noordse-kwikstaart

Kleine karekiet in het riet.

een zwijgzame karekiet

Van de rietvogels is de kleine karekiet op een na de laatste die naar hier komt om te broeden. De laatste is de bosrietzanger en die arriveert een maandje later. Ongeveer vanaf 20 april arriveren de karekieten en die beginnen dan ook gelijk te kare-kare-kare-kieten. Ineens zitten de rietkragen er vol mee. Wel fijn dat ze wat later aankomen dan de rietzangers want dan verwar je die twee liedjes niet met elkaar. Je kunt dan even wennen aan de zang. Want dat wil in het begin van het seizoen nog weleens misgaan.

Ik hoorde afgelopen week nog een karekiet zingen en dat is laat. Eind augustus zijn ze vrijwel klaar met broeden en de jongen zijn al niet meer te onderscheiden van de oudervogels. Over niet al te lange tijd vertrekken ze weer en zitten we een half jaartje zonder. Ze zijn nu dus nog volop aanwezig alleen moet je ze nu op "zicht" zoeken en kun je niet meer op het geluid afgaan. Ze zitten nog steeds in de rietkragen en zijn best druk. Altijd klimmen en overspringen naar een volgende stengel en maar zoeken naar spinnetjes en insectjes. 

kleine karekiet in het riet

Gisterenochtend liep ik om de Zonzeelse polder heen en heb tijdens het lopen de rietkraag geen moment uit het oog verloren. En telkens als er wat rietpluimen heen en weer bewogen, keek ik even snel met mijn kijker wie dat deed. Van de tien keer dat een rietpluim stond te wuiven was het acht keer een scharrelende kleine karekiet en de twee andere vogels waren een vrouwtjes rietgors en een rietzanger. 

Het zou trouwens best wel een kunnen dat tussen al die karekieten ook nog een bosrietzanger heeft gezeten. Het uiterlijk van die twee verschilt vrijwel niet en om dat verschil vast te kunnen stellen, moeten ze wel even zingen en die tijd is dus voorbij. Het enige piepkleine verschil is de lengte van de snavel. Die is van de bosrietzanger iets langer. 

bosrietzanger met een iets langere snavel

Langs de rietkraag staan flink wat bosjes grauwe wilg en af en toe een vlier en braam. Dat is precies de biotoop voor een bosrietzanger en een karekiet zit daar ook in de rietstengels die erbij staan. 

Hier in de wijk zaten verschillende kleine karekieten en vrijwel elke vijver langs de Oostpolderweg had zijn eigen karekiet maar die zie ik al een hele tijd niet meer. Of ze hebben geen vrouwtje kunnen vinden en zijn naar elders gegaan of ze zijn al even geleden stilletjes vertrokken naar het winterverblijf.

Wil je meer weten van deze gezellige rietbewoner, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-karekiet

Visarenden zijn er klaar voor.

de drie van het Boomgatnest(18 aug 2022)

De Nederlandse visarendenpopulatie blijft maar groeien en tot vorig jaar kon ik nog zeggen dat die hele broedende visarendenpopulatie in de Biesbosch zat maar dat is vanaf dit jaar anders. In het Noorden van de Veluwe broedt het eerste paar visarenden buiten de Biesbosch en dat is natuurlijk een prachtige ontwikkeling. 

Zo verspreiden ze zich vanuit de Biesbosch over heel Nederland. Wat nu gebeurt, is al eerder gebeurt met de Cetti's zanger die ook vanuit de Biesbosch heel Nederland heeft veroverd.

een trotse ouder kijkt toe.

De jonge visarenden in de Biesbosch zijn bijna zover en gaan dan op weg naar Afrika. Een pittige tocht met onderweg veel gevaren. Een aantal vogels is geringd en wie weet horen we nog wat van deze vogels en met wat geluk zien we ze volgend jaar terug. Behalve A77 dan, die is vorige deze week verongelukt en doet niet meer mee.

Met de rest gaat het goed en ze zien er prachtig uit. Afgelopen weekend zag ik de drie van het Boomgatnest op het nest zitten. Prachtige volgroeide vogels die zelfverzekerd de wereld inkijken.

TG7 met een lekker visje

Waar zouden die vogels volgend jaar terechtkomen? In de Biesbosch zitten visarenden uit alle windrichtingen. S2 uit Engeland, BD61, AH93 en 7TG uit Duitsland en dit zijn dus onze broedvogels geworden. Hun nakomelingen gaan weer ergens anders voor nakomelingen zorgen en hoe komen we dat ooit te weten? Dan is ringen toch wel een een uitkomst.

Dit jaar zijn drie vogels uit een nest geringd waarvan er nu dus een is verongelukt, de andere jongen uit de twee andere nesten zijn niet geringd dus van die vogels weten we eigenlijk nu al zeker dat we daar nooit meer iets van terug zullen horen. 

Wil je meer weten van deze relatief nieuwe Nederlandse broedvogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/visarend

Zangertjes op trek.

paapje, op trek

De vogeltrek is alweer een paar weken bezig en dat gaat vrij onopvallend. Veel zangertjes zoals grasmussen, braamsluipers, fitissen, koekoeken, bosrietzangers en spotvogels zie amper nog. Ik hoor ook minder vogels zingen maar dat komt doordat het broedseizoen is afgelopen. Al deze vogels vertrekken dus letterlijk in alle stilte naar het Zuiden. Je hebt het dus eigenlijk niet zo in de gaten maar er is nu al volop beweging in de vogelwereld gaande.

Ik word door de aankomst van andere trekvogels gewezen op deze beweging want de paapjes en tapuiten zijn nu hier te zien, terwijl die hier niet broeden. Ze broeden wel in Nederland maar niet bij ons in Brabant. Dit is zeg maar de eerste golf trekvogels uit het "Noorden". De volgende reeks trekvogels komt weer van wat verder weg en zo volgen de soorten die op trek zijn elkaar op.

tapuit, ook op trek

Volgende maand vliegen de kraanvogels voorbij en over een dikke maand komen bijvoorbeeld de kramsvogels en koperwieken naar hier. Eind oktober arriveren de sijzen en kepen. Weer wat later vliegen de kleine zwanen en wilde zwanen deze kant uit en zo gaat dat maar door totdat het winter wordt. Dan is alles opgeschoven en hebben we een heel andere soortenrijkdom in onze omgeving. 

Veel vliegbewegingen gebeuren buiten ons gezichtsveld. Flink wat vogels vliegen namelijk 's-nachts en daar merk je niets van behalve de korte contactroepjes die ik dan 's-avonds laat in de polder hoor. 

roodborsttapuit & paapje

Vooral lijsters laten zich dan horen. Begin oktober vertrekken bijvoorbeeld de graspiepers massaal en die kun je dan wel overdag zien. In de Willemspolder zagen wij een keer honderden graspiepers in een grasveld binnenvallen. Even rusten en door.

Veel vogelaars vinden deze tijd een stille tijd. Als ze het dan over de vogelzang hebben, hebben ze gelijk maar ze bedoelen dan vaak dat er weinig te doen is op vogelgebied en dat is dus absoluut niet waar. Je moet in deze tijd alleen anders naar vogels kijken want er is juist heel veel te beleven. Het is alleen net even anders dan de voorbije vijf maanden.

Een boswulp.

9 augustus, een wulp in Dorst

Twee weken geleden, op 9 augustus, zag ik 's-morgensvroeg in de Boswachterij Dorst een wulp langs het oude zwembad lopen. Bijzonder dacht ik nog en ik kreeg zo'n zelfde reactie van een andere vogelaar. Die reageerde ook verbaasd dat een wulp in het bos zat. Een wulp is bij ons namelijk het meest bekend als weidevogel die in het agrarische gebied leeft en in het najaar en winter vooral aan de kust zit.

Vanmorgen dacht ik weer terug aan die wulp en bedacht mij ineens dat die waarneming helemaal niet zo bijzonder is. Die is hooguit bijzonder in deze tijd, de eenentwintigste eeuw. 

een beetje hei, is dat herstel?

Want in de vorige eeuw toen we zo'n beetje vanaf de zeventiger jaren te maken kregen met de verzuring van de natuur, veranderde de azijnzure regen de natuur compleet. In die tijd was het effect op de natuur dramatisch. 

Ook de heide kreeg het zwaar te verduren en moest plaats maken voor grassen. En dat was voor de wulp de druppel die de emmer deed overlopen. Het oorspronkelijke leefgebied van de wulp was namelijk het bos- en heidegebied. Wulpen broedden destijds op de heidevelden en helemaal niet in het agrarische gebied zoals dat nu doen. Je hebt nog wel echte wulpenbolwerken in het Oosten van ons land en dan met name op de overgebleven heidegebieden. Maar deze wulp kwam dus poolshoogte nemen in het leefgebied van zijn bet-bet-overgrootouders. 

wulpen in de wei

Een nostalgisch tripje naar vroeger en daar zag deze wulp op 9 augustus jl, dat na vijftig jaar het oorspronkelijke broedgebied nog geen streep verbeterd is. Onbewoonbaar verklaard voor en door wulpen. Ik hoop werkelijk niet dat het gebied voor altijd ongeschikt blijft en de Boswachterij weer net als vroeger zijn heidevelden en stuifzanden terugkrijgt. Ik kan het mij niet herinneren, maar in de "goeie oude tijd" kwamen wij in de zomer vaak in Dorst om te zwemmen en toen moet het bos nog in orde zijn geweest, de grote open vlakte was stuifzand en de wat hoger gelegen velden waren geheel begroeid met heide. Jammer dat ik daar geen actieve herinnering meer aan heb, maar daar hebben meer mensen last van.

Wil je meer weten van deze grootste stelloper van Europa, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/wulp

Voedselcrisis?

wegtrekkers?

Het valt op dat veel vogels al naar het Zuiden wegtrekken en dat is vroeg. Of ze ook daadwerkelijk vroeger vertrekken dan andere jaren kan ik niet met zekerheid zeggen. Het valt mij maar ook anderen op dat sommige soorten die je normaal gesproken in deze tijd nog kunt tegenkomen, nu al weg zijn of nog maar sporadisch gezien worden. Grauwe klauwieren, gierzwaluwen, spotvogels zijn van die soorten die je in deze tijd nog tegen moet kunnen komen. Weliswaar in kleinere aantallen dan vorige maand maar toch, ze moeten er nog zijn.

De mensen die ik spreek, zeggen vrijwel allemaal dat deze vroege trek mede veroorzaakt wordt door de gigantische afname van insecten. Afgelopen jaar was dat ook al in het nieuws, toen werd gemeld dat 75% van alle insecten verdwenen was. 

gisteren dansende insecten boven een berk

Weinig voedsel kan dus een mogelijke oorzaak zijn. Met dat verhaal in het achterhoofd loop ik nu alweer een week door de natuur en regelmatig denk ik hieraan. Inderdaad, 's-avonds weinig insecten rond de buitenlamp in de tuin, vrijwel geen insecten op de voorruit van mijn auto en ik ben amper door muggen gestoken ook al staat het slaapkamerraam wijd open en zouden de muggen ongestoord hun gang kunnen gaan. Naast het vroege vertrek, vertrekken nu dus vogels die nog niet sterk genoeg zijn en het is de vraag nog maar of ze hun eindbestemming halen.

spotvogel, putter, tjiftjaf en grasmus
vlak bij elkaar in een struik

Afgelopen week in Huis ter Heide zag ik bij een grote braamstruik een wolk insecten, uit de wind, aan de schaduwkant van de braam vliegen. In die braam barstte het van de vogeltjes, putters, grasmussen, spotvogels, roodborsttapuiten en tjiftjafs. De ene uitval na de andere uitval werd naar deze dansende insecten gedaan door steeds een of twee van de eerder genoemde soorten. Hmmmm, ze waren toch weg dacht ik eerder nog? 

Gisterenochtend zag ik een herhaling van dit tafereel maar nu in de Boswachterij Dorst. De wolk insecten was groot en is dus zeg maar een soort "vliegend buffet" voor vogels. Ook hier lagen de vogels op de loer en pikten hun graantje mee. Boompiepers, verschillende mezen, tjiftjaf, grauwe vliegenvanger en bonte vliegenvanger profiteerden volop van dit ruime aanbod. Volgens mij geen reden om eerder te vertrekken.

een boompieper lust ook
muggen

Het dramatische verhaal van de achteruitgang van insecten en het om die reden vroege vertrek van veel vogels naar het Zuiden geloof ik zeker maar er zijn ook, weliswaar hele kleine, lichtpuntjes als je maar oplet. 

Ik hoop werkelijk dat het aantal insecten en ook het aantal soorten insecten langzaamaan weer herstelt zodat de vogels wat langer hier blijven en goed doorvoed de verre tocht kunnen maken. Des te groter is de kans dat ze volgend jaar weer naar hier terugkeren. Leve de klimaatmaatregelen???

Roofvogels zweven liever.

twee zwevende wespendieven

Gisterenochtend was weer zo'n ochtend dat de roofvogels echt zin hadden om te vliegen. Ik weet niet waar dat aan ligt maar je hebt van die ochtenden die niet veel anders zijn dan gisterenochtend en dan vliegt geen enkele roofvogel. Op deze dagen als de temperatuur snel stijgt, ontstaat ook al vroeg thermiek en daar houden ze van. Zonder een enkele vleugelslag omhoog schroeven en dan lekker zweven. Ze vliegen nergens naartoe genieten van het uitzicht en doden de tijd daar hoog in de lucht. Lijkt mij ook wel wat.

Gisteren dreven de buizerds, volop miauwend op grote hoogte over. Die twee waren duidelijk met elkaar in gesprek, roepen en antwoorden, daar leek het op. 

loerende slechtvalk

Wat later op de ochtend hoorde ik van ver een wespendief aankomen. Het bleken ook nu weer twee vogels te zijn die volop gebruik maakten van de thermiek. Waarom de ene ochtend anders dan andere ochtend is, terwijl de weersomstandigheden in mijn ogen gelijk zijn, kan ik dus niet beredeneren. 

En het waren die ochtend niet alleen de grote zwevers die het luchtruim kozen. Een torenvalk werd wat verderop achterna gezeten door een stelletje kraaien, op de een of andere manier liggen deze twee elkaar niet want dit zie ik wel vaker gebeuren. Weer wat verderop zat een slechtvalk op een hoogspanningsmast de buurt nauwlettend in de gaten te houden. Ik zag hem tot twee keer toe tevergeefs een uitval doen. Wat een spektakel deze ochtend en weer eens iets anders dan die kleine zangertjes of watervogels.

Met het warme weer van de komende dagen zullen de roofvogels wel wat vroeger op de wieken gaan en gebruik maken van de thermiek. Ik kijk alweer naar boven want die weet wat voor moois over zweeft.

In de Boswachterij Dorst

een van de leemputten

Elke wandeling in de Boswachterij levert wel iets bijzonders op. De afgelopen paar weken verbaasde ik mij steeds over de voor mij  "nieuwe" bossoorten. Een paar weken geleden zag ik een grote gele kwikstaart bij de leemputten, een week daarna een witgat, grote zilverreiger, wespendief, oeverloper en vandaag een wulp. Deze laatste maakte dat ik voor dit jaar op 100 soorten in Dorst uitkom. Dat is elk jaar wel zo maar niet eerder zo vroeg in het jaar en niet eerder met zulke voor het bos bijzondere soorten.

alles behalve een bosvogel

Vorig jaar hoorde ik voor het eerst een wielewaal uitbundig zingen en daar had ik dit jaar ook op gehoopt maar dat is jammer genoeg niet gebeurd. Die wielewaal was wel heel erg bijzonder want dit was de eerste sinds 1992 die hier werd waargenomen. En dan moet je weten dat in zeventiger jaren van de vorige eeuw in de Boswachterij maar liefst 24 wielewaal territoria werden vastgesteld. Er is zeg maar gerust, in de tussenliggende tijd, heel wat veranderd.

het prachtige beukenbos

Dat die veranderingen niet allemaal negatief zijn moet ook gezegd worden. In het verleden werd heel anders naar dit bos gekeken. Staatsbosbeheer zag dit als een productiebos waar met grote regelmaat hout geoogst werd. Omgevallen bomen werden netjes opgeruimd en recreatie was ook een van de hoofddoelstellingen met het natuurzwembad Surae voorop. Ik kwam hier als klein jongetje vaak met mijn ouders en zus. Hele vakanties brachten we hier door.

en die hoort er ook bij

Later zorgde zure regen voor ingrijpende veranderingen en gingen vooral veel naaldbomen dood. Daarna trad de grote verandering van het bos op. Er werd niet meer zo intensief gekapt, het zwembad verdween en niet alle omgevallen bomen werden opgeruimd. En sinds kort mag je er niet meer met honden en fietsen in. Het bos wordt steeds meer een bos wat met name aantrekkelijk is voor vogels. Waar vind je vijf spechtensoorten, wespendieven, raven, uilen, kruisbekken en in de winter honderden sijzen en kepen? 

Nee, niet alle veranderingen zijn verbeteringen maar hier kun je dat met een gerust hart wel zeggen. De natuur ontwikkelt nog steeds en de soortenrijkdom neemt nog steeds toe. 100 soorten in iets meer dan een half jaar zegt best veel over de kwaliteit van dit bos.

Ooievaar als vuinisman.

De Spinder vanmorgen

Vuilnisbelten ken ik vooral van vroeger. Hier in Oosterhout had je er een aan de kanaaldijk bij de Korenbocht en later verhuisde die naar de Hillen. Niet letterlijk want het vuil aan de Korenbocht ligt er nog steeds en wordt straks een mooi park. Die aan de Hillen is ook al weg en is inmiddels een composteerbedrijf geworden. 

Maar die grote vuilnisbelt bij Tilburg bij de Spinder is nog steeds volop in gebruik. Dat ik het over een vuilnisbelt heb, komt omdat die plek een enorme aantrekkingskracht op vogels heeft. 

aan de rand van de vuilnisbelt

Een vuilnisbelt is een enorme gedekte tafel met ongelofelijk veel voedsel en het is daar lekker makkelijk foerageren. Enorme aantallen meeuwen, in alle soorten en maten, kraaien en roeken vliegen daar rond. En vanmorgen verbaasde ik mij over de gigantische groep ooievaars. Ze zitten er daar altijd wel maar nooit in de aantallen zoals ik die vanmorgen zag. Aan de rand van de belt zaten tussen de 150 en 175 ooievaars. Ik denk dat ze hier in deze tijd ook verzamelen voor de grote tocht naar Afrika. Nog even makkelijk opvetten en dan straks met z'n allen op weg maar het Zuiden.

marabou(familie van de ooievaar)

In de winter blijven hier altijd wel een paar ooievaars achter, niet veel maar een paar vinden het zo wel best. Waarom zo ver vliegen als je hier ook eten kunt vinden en met de kou valt het ook wel mee. In Afrika is voedsel zoeken een stuk makkelijker dan hier. Dat zou je zo een, twee, drie niet verwachten maar de vuilnis ligt daar in enorme hopen, open en bloot. Niks afvalverwerking of groenafval composteren, nee daar blijft alles gewoon liggen stinken en rotten. 

Onze ooievaars ontmoeten hier hun Afrikaanse collega's zoals maraboes, nimmerzatten, zadelbekooievaars en hamerkoppen. Prachtige beesten in een verschrikkelijk vieze omgeving. Jaren geleden nam een gids in Tanzania mij een keer mee naar een plek waar ik veel prachtige vogels zou kunnen zien. Uiteindelijk stond ik aan de rand van een enorme stortplaats waar het vreselijk stonk. Wel veel prachtige vogels, dat wel. Ik moest er vanmorgen weer even aan terugdenken toen ik al die ooievaars bij de vuilnisbelt van Tilburg zag staan.