April graspieper maand

een van de twee ouders, 21 april 2023

April is niet alleen de grasmus maand maar ook de graspieper maand. Maar er zit een enorm verschil in waarop de beide vogels waarvan hun naam met gras begint, de grasmaand april beginnen. Daar waar de grasmus nog maar net is gearriveerd, is de graspieper al veel verder in het broedseizoen. 

Ik zag afgelopen week de eerste graspiepers al met voedsel slepen en dat betekent dat de jongen uit het ei zijn gekomen en schreeuwen om eten.

mannetje of vrouwtje met voedsel

Het weer zit graspieper ouders echter niet echt mee. De insecten vliegen niet veel met dit koude regenachtige weer dus moeten de graspiepers hard werken om voldoende voedsel voor de jongen te vinden. Als de jongen nu al uit zijn betekent dat de leg begin deze maand is begonnen in een tijd dat de grasmussen nog onderweg waren van Afrika naar hier. Op de foto's het mannetje en het vrouwtje met voedsel. Ze zaten vlak voor mij te alarmeren wat betekent dat ik dicht in de buurt van het nest stond.

graspiepernestje 9 mei 2020 Goeree
(waarschijnlijk de 2e leg)

De grasmussen arriveren vanaf half april en de graspiepers komen een maand eerder al aan en starten eind maart al met broeden. En die laatste zit dus nu al met jongen in het nest, terwijl de mannetjes grasmussen hun territorium nog moeten innemen en nestjes moeten bouwen.

De graspieper nesten worden trouwens op de grond gemaakt meestal tegen een flinke graspol aan zodat het overhangende gras een natuurlijke schuilplaats oplevert. Ik vond een paar jaar geleden zo'n nestje omdat het vrouwtje op het allerlaatste moment pas opvloog en ik bijna over het nestje struikelde. In het nestje lagen vijf eitjes en dat is geloof ik ook het maximum. De grasmus maakt de nestjes niet op de grond maar in de dichte begroeiing van bijvoorbeeld bramenstruiken.

Wil je meer weten van deze mooie grondbroeder, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/graspieper

April grasmus maand.

net gearriveerde grasmus op 22 april

April is niet alleen de grasmaand maar ook de grasmus maand. Vanaf half april kun je ze verwachten dan arriveren ze hier na een pittige tocht uit Afrika. Afgelopen donderdag de eerste in Ouddorp en afgelopen zaterdag de ene grasmus na de andere grasmus op mijn wandeling door de Bleeke Heide. 

Ik zag een paar mannen flink knokken om een struikje dat tussen de bramenhaag stond. Een prachtige zangpost met volop dichtbegroeide nestgelegenheid er omheen. Een vrouwtje zou direct voor de man kiezen die hier de scepter zwaait. De mannen zongen allebei tussen de knokpartijtjes door en zaten elkaar continu achterna.

wat verderop, ook op 22 april

En dat waren niet de enige grasmussen op deze vroege wandeltocht, ik schat dat er minimaal vijf grasmussen een plekje aan het zoeken waren en ik vermoed dat die grasmussen zelfs die nacht gearriveerd waren. Je kon goed zien dat ze nog geen vast territorium ingenomen hadden en zoekend waren. 

Ze vlogen flinke stukken heen en weer en zongen vrijwel direct op de plek waar ze even gingen zitten. Ik heb dit schouwspel een tijdje gadegeslagen en ik kon duidelijk vaststellen dat ze nog vast territorium hadden ingenomen. Volgens mij een erg stressvolle periode vlak nadat je vele duizenden kilometers hebben gevlogen. We moeten dit niet onderschatten. 

Er zat zelfs een grasmus bij, die zoals het even leek, met mij meevloog. Steeds een struikje vooruit vliegen, in een struikje gaan zitten en direct weer zingen en dat patroon herhaalde zich een tijdje. 

Als je nu een week later daar gaat kijken zijn ze veel minder beweeglijk en zitten dan vooral in het kleine boompje of struikje te zingen dat net wat boven de bramenstruiken uitsteekt. Ze blijven heel deze periode op hun stekje en als je eind juli, begin augustus bij deze plekken gaat kijken, kun je makkelijk drie, vier, vijf bedelende jonge grasmussen zien. Je hoort dan veel alarmroepjes en ziet de jongen heen en weer fladderen. Een mooie tijd en aanrader.

Wil je meer weten van deze mus die geen familie is van de huismus, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grasmus

Actieve buurtsperwer.

de heerser van de buurt

Wekelijks en soms ook wel vaker zie ik de buurtsperwer boven de wijk patrouilleren. Hij vliegt dan over de rand van de wijk en de polder. Regelmatig liggen her en der in de wijk hoopjes veren en soms ook een dode vogel. Het is vrijwel zeker het werk van de sperwer die hier in de wijk met harde hand regeert. Soms scheert hij laag over de tuin heen en jaagt alle vogels schrik aan. Het is ook al verschillende keren gebeurd dat er hoopjes veren in de tuin liggen en ik herken er dan een mees of mus in. 

Gisteren gebeurde het weer alleen nu bleef de heerser van de wijk op het grasveld zitten en demonteerde vakkundig de gevangen mus. Hij was onverschrokken bezig en liet zich niet door mij van zijn gevangen trofee verjagen. 

plaats delict

Na verloop van tijd toen toch wel de meeste veren uit het beestje waren getrokken vloog hij op met zijn vers geplukte maaltje. Die gaat hij vast ergens op een rustige plek oppeuzelen dacht ik nog.

Wat verderop in de wijk meer richting de sportvelden zie ik ook wel eens een havik jagen en die houdt er een soort vergelijkbare methode op na. De grens woonwijk/polder/sportvelden zijn dus erg aantrekkelijk voor deze snelle roofvogels. 

als je nog een plukker zoekt?

Als deze vogels laag over de wijk scheren is het soms lastig te zien wie van de twee soorten het betreft. De sperwer met zijn lange rechte staart of de havik met zijn afgeronde staart? Een vrouwtje havik of mannetje sperwer is dan nog wel het makkelijkst want de havik vrouw is echt een reuzin vergeleken bij de mannetjes sperwer maar daar tussenin, mannetje havik of vrouwtje sperwer is lastiger. Die laatste twee zijn bijna even groot en dan komt het aan op de details. 

Wat verderop in de wijk, zo net tegen de sportvelden en polder aan vind ik nogal eens geslagen houtduiven en dan is het wel duidelijk dat het de havik is geweest die dat gedaan heeft. Een houtduif is te groot voor een sperwer, die houdt het bij mezen, mussen en hooguit een spreeuw. Terwijl de havik makkelijk een duif of zelfs een eend te grazen kan nemen.

Wil je meer weten van deze snelle tuinvogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/sperwer

tafeleend nu op zijn mooist.

tafeleend, kan het nog mooier?

Het broedseizoen is ook voor veel eenden al begonnen. Het is zelfs zo, dat de wilde eenden al jongen hebben. Sommige eenden moeten nog beginnen en als ze dat niet van plan zijn kun je ze nog lang zien. De slobeenden zijn nu op doortrek en slechts een klein deel broedt hier. Ze houden van een nat agrarisch gebied en wordt dan ook tot de weidevogels gerekend. In de meeste delen van de Biesbosch zijn dan ook als broedvogel niet te vinden. 

De tafeleend is weer een ander verhaal. Ze broeden juist in biotopen zoals je die kunt vinden in de Biesbosch. De rietpolders zijn prima geschikt voor deze prachtige eend. 

Het is een van de lastigste eenden om te zien maar is ook een van de mooiste watervogels die je tegen kunt komen. In de Ruwen Hennip, een oude rietpolder in de Biesbosch, heeft een perfect leefgebied voor de tafeleend. Afgelopen week zaten in deze polder weer twee paar en een extra "reserve" man. 

Ik vind ze zo prachtige mooi en ze zijn misschien iets minder spectaculair dan bijvoorbeeld een slobeend of pijlstaart maar de kleurencombinatie en dat rode oog maken hem toch wel heel speciaal.

In de komende twee maanden kom ik nog regelmatig in deze oude rietpolder en kan niet wachten om een tafeleend met jongen te zien. Iets wat ik nog nooit eerder gezien heb. Alle tekenen zijn er om een mogelijk broedgeval vast te stellen denk ik dan.

Wil je meer weten van deze toch wel hele mooie eend ie mooi is door zijn eenvoud. klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/tafeleend

Engelse- en rouwkwikstaart.

rouwkwikstaart, 13 apr 2023

In deze tijd waar veel vogels naar de broedgebieden vliegen maken ze nog wel eens tussenstop bij ons. En dan bedoel ik dat ze hier in Nederland ergens een tussenstop maken. Even wat eten en uitrusten en weer door. Op naar de broedgebieden die soms wel heel erg ver hier vandaan zijn. Noord Scandinavië en nog verder naar Rusland en Siberië is voor sommige zangvogels geen uitzondering. Deze twee kwikstaarten kunnen soms ook in ons land broeden.

Het is dan ook opletten geblazen om tussen al die vogels zo'n doortrekker te vinden. Tussen de witte kwikstaarten kan zomaar een rouwkwikstaart zitten en tussen de gele kwikstaarten kan zomaar een engelse kwikstaart zitten. Het zijn minuscule details die het verschil maken. De rouwkwikstaart is donkerder op de rug dan de gewone witte kwikstaart en als het een vrouwtje betreft is het kleurverschil minimaal te noemen. Dan moet je wel een kenner zijn om die details te te zien.

engelse kwikstaart, 6 apr 2023

Met de engelse kwikstaart is het niet anders. Sprekend een gele kwikstaart alleen is het grijze petje dan geel/groen en het lastige bij deze soort is dat hij in de trektijd in groepen gewone gele kwikstaarten verblijft. Ze trekken samen op en dan is het erg lastig om hem er uit te vissen. Temeer ook omdat gele en witte kwikstaarten erg beweeglijk zijn en vrijwel nooit langdurig stil zitten. Je moet snel de groep scannen en goed op de hoogte zijn de details.

Afgelopen week heb ik beide soorten gezien en de engelse kwikstaart met enige hulp kunnen determineren. Die kan wel eens wat dichterbij blijven want er zijn wel wat broedgevallen in Nederland bekend. Met wat geluk kun je ze in het Noorden de komende maanden nog wel eens tegenkomen. Hier bij ons roeden, is in ieder geval uitgesloten. De rouwkwik zou nog wel kunnen maar ik heb ze nog nooit buiten de trektijd ergens bij ons in de buurt gezien maar dat zegt natuurlijk niets. 

Als je een van deze zeldzamere varianten wil wil zien, maak je de meeste kans aan de kust.

Er wordt al volop gebroed.

steenuil houdt de wacht(4 april 2023)

Voor heel veel vogels staat het broedseizoen op het punt van beginnen. En voor een flink aantal vogels is dat pas over een paar weken aan de orde want die vogels zijn nog onderweg van Afrika naar hier of ze moeten nog van hieruit vertrekken naar het hoge Noorden. Veel pas gearriveerde vogels zijn nog volop aan het zingen en baltsen en proberen de vrouwtjes het territorium in te lokken. Voor hen begint het de komende weken pas goed.

Maar een aantal vogels is inmiddels al begonnen en zitten zelfs al op eieren. Met name blauw reigers, aalscholvers en uilen zijn nu al bezig met broeden. De blauwe reigers en aalscholvers zijn koloniebroeders en zitten vlakbij elkaar op grote nesten en zijn niet te missen in het landschap.

13 uitgevlogen wilde eenden(2 april 2023)

De uilen zijn nu bezig en met wat geluk hoor je de bos-, kerk- en steenuilen 's-avonds en/of 's-nachts roepen. Bosuilen zijn iets vroeger dan de meeste andere uilensoorten en die hebben mogelijk al jongen in de nestholte liggen. 

De kerkuilen roepen nu flink en zitten nu nog op eieren. Die komen binnenkort uit en dan wordt het ook voor hen spannend. Zijn er genoeg muizen te vangen want het nest is als het goed is, gevuld met 5 tot soms wel 7 eieren. En als die uitkomen moeten al die hongerige snaveltjes wel gevoed worden. 

kerkuil, wildcam 6 april 2023

Steenuilen broeden nu ook en met wat geluk zie je die nu ook al overdag bij de nestkast zitten. Het mannetje zit buiten braaf de wacht te houden en is er klaar voor.

Sommige vroege ganzen en eenden zijn ook alweer klaar en daarvan zwemmen de jongen al rond. en in de Biesbosch zaten op 17 maart de grauwe ganzen al op volle nesten met eieren. EN dan heb ik het niet over 1 nest met eieren maar minstens 7 of 8 bezette nesten. Die zijn inmiddels allemaal al uitgevlogen en zijn deels opgegeten want zo gaat dat in de vogelwereld. 

Steeds meer pontische meeuwen.

2e kalenderjaar pontische meeuw

Voor veel mensen zijn meeuwen gewoon meeuwen, niets meer en niets minder. Je er verder in verdiepen is een onbegonnen zaak. Niet echt interessant en het kost veel teveel tijd om je al die details eigen te maken. Zelfs met de uitstekende gids, "meeuwen in Nederland" blijft het een klus om de soorten en jaarkleden te onderscheiden. Het klinkt niet echt bemoedigend als ik dit zo beschrijf maar zo is het in het begin wel. Na verloop van tijd, met veel volharding of noem het eigenwijsheid kan er zo af en toe een stapje gezet worden in de kennis van de meeuwenwereld. Geloof niet dat je dat "even" in een of twee jaar doet, het kost gewoon meer tijd.

adulte pontische meeuw

Als je dan weer eens een klein stapje in je meeuwenkennis gezet hebt, voelt dat een grote overwinning. Afgelopen maandag zette ik weer een klein stapje in de herkenning van pontische meeuwen en de daarbij behorende jaarkleden. De meeuwen werden vergezeld door kleine- en grote mantelmeeuwen in verschillende kleden(adult en 4e kalenderjaar), adulte zwartkopmeeuwen, 3e kalenderjaar zilvermeeuwen en heel veel kokmeeuwen. Een mooi assortimentje meeuwen zogezegd.

1e kalenderjaar pontische meeuw

Ik hoopte nog dat ook een geelpootmeeuw van de partij zou zijn maar dat was helaas niet zo. Ze zitten overigens wel in de Hardenhoek. Daarbuiten kun je het eigenlijk wel vergeten want verder dan daar komen ze niet. Meldingen van daarbuiten bekijk ik dan ook met veel argwaan. Vaak wordt op basis een of hooguit twee kenmerken bepaald dat het een geelpoot is, terwijl alles moet kloppen. Dus meestal zijn het missers.

De pontische meeuw is goed te herkennen aan het lange lichaam, hoog op de poten, lange snavel zonder "gonyshoek"(het bultje aan de ondersnavel), een enigszins afgeplatte voorhoofd en donkere oog.

Wil je meer weten van deze bijzondere meeuw, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/pontische-meeuw

Zo gewoon en toch bijzonder.

24 mrt 2023 mogelijk Scandinavische vogel

Graspiepers zijn er bijna het hele jaar wel. In de winter flink minder want onze graspiepers zijn dan weg. Toch blijven hier onder andere Scandinavische graspiepers overwinteren en dat gaat ze volgens mij goed af. Nu zijn de winters ook niet zo streng dus de overlevingskansen zijn dan ook goed. 

In de winter vallen ze niet zo op en moet je toch goed de akkerrandjes of de waterkant afspeuren om ze te zien. Begin oktober trekt de grote hoop graspiepers vrijwel tegelijkertijd weg en heb ik ze massaal weg zien trekken. Ploeterend tegen een sterke Zuidenwind vlogen ze op nog geen twee meter hoog voorbij om regelmatig neer te vallen in het hoge gras. Steeds kleine stukken vliegen en dan waar even rusten. Zo kom je er ook wel alleen duurt het wat langer. 

22 sep 2022 "onze" graspieper

In deze tijd lossen onze graspiepers de wegtrekkende Scandinavische graspiepers en waterpiepers af en nemen ze opengevallen stekken weer over. En wat is er dan mooier om de eerste baltsende graspiepers te horen en te zien? Samen met de veldleeuweriken zorgen ze, ondanks het frisse en natte weer voor het voorjaarsgevoel. De graspiepers zijn terug en dat willen ze laten weten ook. In de kleine natuurgenbieden bij ons in de buurt zoals de Vughtpolder, Zonzeel, Bleeke Heide zitten nog flinke populaties en zorgen ze samen met de veldleeuweriken voor de muzikale omlijsting van de prachtige gebieden.

De graspieper is samen met de rietzanger, heggenmus en kleine karekiet een waardvogel voor de koekoek. Je kunt er dan ook niet genoeg van hebben want die koekoeken zetten de stand van de waardvogels flink onder druk. 

Wil je meer weten van deze zingende parachutist, klik dan op de \link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/graspieper

7

Twee achtergebleven kraanvogels.

De tijd dat kraanvogels naar het Noorden vliegen is eigenlijk al voorbij. Enkele weken geleden vlogen tienduizenden vogels over onze Oost grens naar het Noorden. Dat gebeurt elk jaar zo rond deze tijd. met een gunstige wind zijn ze in een paar dage voorbij en heel soms wordt zo'n groepje wat verder Westwaarts geblazen. Begin van deze maand ploften op een avond 62 kraanvogels in de Noordwaard neer om daar de nacht door te brengen. Het was zelfs even groot nieuws op het journaal en in de lokale kranten. 

Rond deze tijd is die trek alweer voorbij en heb je hooguit te maken met wat achterblijvers die lui, ziek, zwak of misselijk zijn. En ik kwam aan de kust zo'n duo achterblijvers tegen. In alle vroegte liep ik door de duinen van Goeree toen ik in de duinvallei twee grote grijze vogels zag staan. Even dacht ik aan blauwe reigers maar een snelle blik door de kijker toonde twee volwassen kraanvogels. Wat een geluk was dat.

juveniele vogel, 5 mrt 2019

Een gekke plek ook omdat de wind niet uit het Oosten of Zuidoosten kwam, waardoor ze juist naar het Westen worden gedrukt. Er stond zelfs een matige Zuidwesten wind een richting die dit soort zwevers op thermiek juist verder naar het Oosten stuurt. Opvallend maar wel gunstig voor mij want ik was ze dit jaar nog niet tegengekomen. Het blijven altijd hele bijzondere waarnemingen die je maar een of twee keer per jaar meemaakt. Jaarlijks trekken maar een paar honderd kraanvogels over Nederland en de meesten vliegen net over de grens, over Duitsland naar het Noorden.

de duinen van Goeree op 28 mrt jl.

Alweer vier jaar geleden was een jonge kraanvogel in de Noordwaard neergestreken en die is daar toen een paar maanden blijven hangen. Kijk, voor een jonge vogel maakt het niet uit of hij hier blijft of doorvliegt naar de broedgebieden. Daar had deze jongeling nog geen voortplantingswerk te doen en hier vond hij voldoende voedsel. Genoeg tijd om wat later terug te vliegen en waarschijnlijk is hij daar voldoende aangesterkt aangekomen. Fit genoeg om volwassen te worden.

De kraanvogels hebben de winter in Zuid Europa doorgebracht en starten vanaf komende week het broedseizoen dus deze twee hebben het nog aardig druk. In het Noorden, in Drenthe en Groningen broeden een kleine 40 paar vogels en dat aantal neemt heel langzaam toe mede door het grote broedsucces in Duitsland. De populatie kan zich daardoor verder Westwaarts uitbreiden en daar hebben we in Nederland ook profijt van. 

Wil je meer weten van deze deftige vogels, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kraanvogel

Zalmroze waterpieper.

24 maart, waterpieper in zomerkleed

Officieel zijn ze vrijwel allemaal al naar de bergen vertrokken. Waterpiepers zijn hier alleen in de winter te vinden, hooguit tot het hele vroege voorjaar, zeg maar einde van de winter. Daarna trekken ze allemaal weg naar de broedgebieden in de bergen. Je ziet wel dat door sommige vogelaars nog steeds waterpiepers gemeld worden maar dat zijn vrijwel allemaal graspiepers. Een vergissing is zo gemaakt en veel vogelaars willen in deze tijd maar al te graag een waterpieper zien. Staat ook leuk op je (fantasie)lijst zeg maar.

Ik verkies meestal voor een melding met bewijsplaatje al is dat niet altijd mogelijk. Verkeerd licht, een opvliegende vogel en te laat reageren overkomt mij nog weleens. Maar afgelopen vrijdag lukte het toch om een waterpieper te zien en te fotograferen. 

een veel bruinere graspieper

En dan zie je pas dat die die vergissingen eigenlijk niet  gemaakt kunnen worden want de waterpiepers van vandaag zien er heel anders uit dan de waterpiepers van een paar weken geleden. Ze verkleuren namelijk naar hun zomerkleed en dan is het opeens een hele andere vogel.

Zie je een waterpieper in zomerkleed, weet je direct dat het geen graspieper kan zijn want die zijn nu veel bruiner met lichte gestreepte tekening en zeker een stevige tekening op de rug. 

Bij een waterpieper in winterkleed zie je een egaal bruine rug en hij is ook ietsje groter. Maar deze waterpieper in zomerkleed heeft een grijze kop, scherpe en lichte oogstreep en de borst en buik verkleuren al naar zalmroze tint. 

14 jan 2017,waterpieper in winterkleed

De waterpiepers trekken dus nu naar de bergen en broeden zelfs boven de boomgrens en dan snap ik ook waarom ze in de winter naar lager gelegen delen van Europa trekken. Boven de boomgrens ligt voor een groot deel van de winter sneeuw en dan is daar geen voedsel te vinden. Je ziet ze in de winter veelal langs de waterkant scharrelen en zeker in de Noordwaard zijn veel plekken met mooie glooiende oevers waar veel eetbaars aanspoelt en leeft.

De laatste waterpiepers van dit seizoen zijn dan best te vinden in de Biesbosch. Door het getij en de soms snelle doorstroming van water, ontstaat het ideale foerageergebied van deze vogels. Ik denk dat het gebied met stromend water dan veel wegheeft van het broedgebied en dat ze daarom juist naar hier trekken.

Wil je meer weten van deze steeds mooier wordende waterpieper, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/waterpieper

Aflossing van de wacht.

De dagen tikken weg waarop ik nog een achtergebleven kramsvogel of koperwiek kan zien. Gisteren zat nog een handvol van ieder in de Noordwaard. Ze maken aanstalten om te vertrekken om pas in oktober-november terug te komen. Deze periode is dan ook eigenlijk, de "aflossing van de wacht". Wat Nederland voor blauwborsten, rietzangers, kleine karekieten is, is Scandinavië voor kramsvogels, koperwieken en kepen. 

De wereld is in deze periode een soort schuifplaatje voor vogels. Alles komt in beweging en verkast. Alleen al over Nederland vliegen in deze weken meer dan 200 miljoen vogels van Zuid naar Noord. 

een deel van de wegtrekkende kolganzen

De meeste vogels passeren ons land in de nacht en krijgen wij er maar weinig van mee. Best jammer want het is waarschijnlijk een spectaculair gezicht, al die vogels die eenzelfde richting uitvliegen.

Afgelopen zondag zag ik heel hoog in de lucht een groep van ruim 300 kolganzen naar het Noordoosten vliegen. De hoogte waarop ze vlogen gaf duidelijk aan dat dit trekvogels waren. Normaal vliegen ze een heel stuk lager en zijn het vooral vluchten die de slaapplaats verlaten en op weg zijn naar de foerageergebieden. Die kunnen alle kanten uitvliegen en die groepen zijn dan ook een stuk kleiner. je ziet dan tussen de 20 en 40 vogels met af en toe een uitschieter naar boven vliegen.

Er is wel een kleine groep kramsvogels die hier blijft en zelfs broedt in Nederland maar dat zijn maar weinig vogels, niet meer dan 20 broedparen en die moet je dan in het Zuiden en Oosten van ons land zoeken. Koperwieken broeden in het geheel niet in Nederland, die trekken allemaal weg. Dus dit zijn echt de laatste van dit voorjaar. Enkele jaren geleden heb ik in begin april nog wel eens een koperwiek gezien maar dat zit er dit jaar niet in want de aantallen overwinteraars lag wel heel erg laag. De koperwiek is dus vergeleken met de kramsvogel de enige echte wintergast.

Wil je meer weten van de koperwiek, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/koperwiek

Voorjaarsbode gezien en gehoord.

mannetje blauwborst

Afgelopen vrijdag was het zover, de eerste blauwborsten arriveerden in de Biesbosch. Ik zag hem vrijdag 17 maart in de rietpolder Noorderplaat en daarmee was het voor mij de vroegste blauwborst. Vorig jaar lag die vroegste waarneming nog een dag later. Altijd speciaal zo'n eerste waarneming van het seizoen en dan ook nog de eerste voor de Brabantse Biesbosch van dit seizoen.

De blauwborsten hebben een lange reis achter de rug en komen hier om te broeden en dan is er maar weinig tijd te verliezen. De mannetjes beginnen zelfs op de dag van aankomst al te zingen. Nog niet heel uitbundig maar de aanzet wordt gemaakt. Ze zijn nog vermoeid en vermagerd en hebben al hun tijd nodig om voldoende in conditie te komen. Dat kan nog wel een paar dagen gaan duren en in die tussenliggende tijd weten zo ook nog eens flink wat tijd te steken in hun uitbundige balts en zang. 

29 juli 2021 juveniele blauwborst

Doordat de blauwborsten zo vroeg terug zijn, kunnen ze over enige tijd zelfs aan een tweede leg denken. 

Als de eerste karekieten terug zijn, hebben de blauwborsten al eitjes of misschien zelfs wel jongen in de nesten liggen en tegen de tijd dat de kleine karekieten zover zijn, hoor je geen enkele blauwborst nog zingen. Het duurt dan een paar weken als ze dan aan de tweede leg beginnen. En als die achter de rug is, wordt het een uitdaging om nog een blauwborst te zien.

Vorig jaar, eind augustus zag ik nog een enkele blauwborst en dat is vrij uitzonderlijk. Zo algemeen ze de komende weken zijn, zo zeldzaam zijn ze in augustus en september. 

27 augustus 2020, een van de laatste

Dat komt deels doordat veel  vogels alweer naar de overwintergebieden zijn getrokken en het komt ook deels door de rui. 

Tijdens de rui is het veiliger om niet zo op te vallen en leven ze redelijk verborgen. Zingen heeft geen nut meer want de vrouwtjes gaan echt niet voor een derde leg. Na de rui zijn de meeste veren vervangen en gaat het vliegen een stuk soepeler en dat is wel nodig ook. De lange reis naar Afrika staat voor de deur en dan moet alles kloppen, veren tip top in orde, voldoende vetreserves, sommige organen krimpen zelfs om plaats te maken voor extra vet en de juiste weersomstandigheden.

Wil je meer weten van deze voorjaarsbode, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/blauwborst

Genieten van een BMP rondje.

in de vroege ochtend op weg
naar de Noorderplaat

Vorige week is het BMP(Broedvogel Monitoring Project) seizoen weer begonnen. Altijd weer een hoogtepunt in het nieuwe vogeljaar. Meestal is de start van dit telseizoen ook het moment dat de eerste broedvogels uit het Zuiden arriveren. Vorige week was het nog erg stil en waren de rietvogels nog niet terug in de oude rietpolders van de Biesbosch.

Vanmorgen was dat een compleet ander verhaal en zagen en hoorden we maar liefst 47 zingende rietgorzen tegen 4 exemplaren een week eerder. Ook waren de eerste blauwborsten, doortrekkende roodborsttapuiten te zien. De vroege rietvogels zoals rietgors en blauwborst zijn een voorbode van wat de komende weken gaat gebeuren. Rietzangers, kleine karekieten en nog meer blauwborsten zijn nu onderweg naar hier en de aantallen lopen dan snel op naar enkele honderden rietzangers in deze rietpolder alleen al.

paapje, een doortrekker op de dijk

De roerdompen, de vaste bewoners van de oude rietpolders in de Biesbosch, riepen de hele ochtend en ook dat moeten er nog meer worden. Van drie vogels deze ochtend kan dat aantal oplopen tot een stuk of zes. Vorige week bleef het beperkt tot slechts een opvliegende gealarmeerde roerdomp. Zo zie je maar wat in een week tijd allemaal kan veranderen.

Behalve de rietvogels, lieten ook de tjiftjaffen en witte kwikstaarten zich nadrukkelijk horen. De roodborsttapuiten en paapjes die op de dijk van de Noorderplaat rondscharrelden, zijn echte doortrekkers. Die hebben in de rietpolders weinig te zoeken. Ze zijn hier nu om even uit te rusten en op te vetten, alvorens ze weer verder trekken richting de broedgebieden. Dat kan ook gewoon in Nederland zijn maar ook veel verder weg. Het aantal broedende paapjes in Nederland ligt erg laag en beperkt zich tot een kleine tweehonderd in Noordoost Nederland. 

De Noorderplaat vanmorgen

Inmiddels zijn we zo'n 80% van alle paapjes kwijt geraakt. De daling is min of meer gestopt en blijft hangen op het huidige aantal. Gelukkig maar want het blijven prachtvogeltjes die je elk jaar toch wel een paar keer gezien wilt hebben.

Al met al is zo'n eerste "echte" BMP ronde weer een onvergetelijke ochtend. Al die vogels die toch een lange en gevaarlijke tocht achter de rug hebben en nu weer andere belangrijke zaken aan hun hoofd hebben. Volgende week ziet het er allemaal weer heel anders uit en neemt het gezang alleen maar toe. Er ontstaat zeg maar een "wall of Sound". En dat bedoel ik ook letterlijk. Als je dan de dijk van de Noorderplaat opkomt, loop je tegen een muur van geluid op. Een pittige klus om iedere individuele zanger vast te stellen. 

Meerkoeten gaan 's-nachts gewoon door.

dit stelletje zag ik ook 's-nachts

Het is de afgelopen weken best koud geweest en je zou dan denken dat de natuur even pas op de plaats maakt. Ik zie het wel bij de bloembollen, de knoppen gaan nog niet open. Heel af en toe vliegt een hommel door de tuin op zoek naar voedsel. Hazelaars en gele kornoelje staan met hun bloemetjes ook even stil maar bij vogels werkt dat toch iets anders. De vogels die hier de hele winter blijven, trekken zich niets aan van de weersomstandigheden. Bij hun bepaalt de hoeveelheid zonuren en de biologische klok wat er gebeurt.

Ik zie de wilde eenden druk baltsen, de koolmezen zingen volop en vliegen de broedkooitjes in en uit. En de meerkoeten spannen eigenlijk nog de kroon wat activiteit betreft. In de afgelopen week was ik ook 's-nachts wel eens buiten en dan waren de meerkoeten volop bezig om andere meerkoet indringers uit het territorium te verjagen. Ze roepen volop en vliegen en verjagen de hele nacht door andere meerkoeten. Ze vormen nu paartjes en trekken de hele dag en nacht gezamenlijk op.

Ik sta er soms van te kijken hoe agressief ze soms naar elkaar kunnen zijn. Het is dan ook niet gek dat een meerkoet tijdens deze schermutselingen soms een flinke verwonding oploopt. Dat kan zelfs een gebroken poot of gebroken vleugel opleveren. Maar ook in het buitengebied gaat het ondanks het koude weer gewoon door want ook het eerste kievitsei is al gevonden. En daar heeft dus de buitentemperatuur geen enkele rol in gespeeld. Nee, het gaat dus duidelijk om het aantal uren daglicht en pas op de tweede plaats speelt de buitentemperatuur een rol van betekenis.

Voor de Afrika gangers is dat soms een lastig verhaal want die komen deze kant uit zonder te weten wat de weersomstandigheden hier zijn. Die hebben geen buienradar en moeten op goed geluk de tocht maken. Nu gebeurt het weleens dat vogels bij slechte weersomstandigheden in bijvoorbeeld Frankrijk blijven wachten op beter weer alvorens ze verder doorvliegen. Maar voor die vogels is dat een stuk moeilijker dan onze standvogels. Die zijn inmiddels ook wel wat gewend.

Komende weken gaat het gebeuren en arriveren de eerste Afrikagangers. Ik kan niet wachten want dan wordt het toch wel een flink stuk vrolijker als ze massaal gaan zingen.

Bruine kieken komen eraan.

overwinterende bruine kiek(v)

Steeds vaker blijven bruine kiekendieven in de winter in ons land en dus ook in de Biesbosch. Elke winter zijn er wel een paar te zien terwijl de meeste bruine kieken toch echt wel wegtrekken. Met name de mannetjes vertrekken en die zie je de hele winter niet. Die zitten in het Zuiden en komen pas terug als het er echt toe doet en dat is dan de paartijd. In elke oude rietpolder van de Biesbosch wordt wel door een of zelfs twee bruine kiekendieven koppels gebroed.

In deze oude rietpolders overnachten nu juist de blauwe kiekendieven. Die blauwe kiekendieven komen vanuit het Noorden en Noordoosten naar hier om te overwinteren en nemen dan de plekken ven de bruine kiekendieven is. Op de Noorderplaat, een oude rietpolder in de Biesbosch is zo'n slaapplaats van blauwe kiekendieven en daar kunnen soms wel 18 blauwe kiekendieven de nacht doorbrengen. 

Deze blauwe kiekendieven zwermen in de ochtend alle richtingen uit en jagen of foerageren in de regio en dat kan soms best wel eens een stukje van de Biesbosch vandaan zijn. In de Zonzeelse polder

aan de rand van de slaapplaats 

jaagt regelmatig een blauwe kiekendief die vrijwel zeker in de Biesbosch slaapt. En ik ga er vanuit dat het mannetje blauwe kiekendief dat in de Willemspolder jaagt, ook overnacht op de Noorderplaat. 

Maar de bruine kiekendieven laten dus een heel ander overwinteringspatroon zien, Alle mannen trekken weg en een deel van de vrouwen blijft juist hier. En in heel Nederland zijn in de winter maar amper honderd bruine kiekendieven te vinden en de meeste daarvan zijn ook nog een in het Zuidwesten van ons land te vinden. 

bruine kiekendief man

Ik verwacht dat de mannetjes deze week of zeker volgende week arriveren uit het Zuiden. De baltsperiode gaat dan zo langzamerhand beginnen en het weer is dan van ondergeschikt belang. Het is nu misschien wel fris maar de biologische klok tikt gewoon door.

De balts is spectaculair als mannetje en vrouwtje buitelend door de lucht gaan. Elkaars poten vastpakken en dreigen neer te storten, net op tijd loslaten en ieder een kant uitzweven. Ik zag een keer een mannetje boven de Noorderplaat een spectaculaire duikvlucht maken om vlak boven moerasriet aan de rem te trekken en net niet neer te storten. Dit moet het vrouwtje toch prachtig hebben gevonden want hij doet het uitsluitend voor haar.

Wil je meer weten van deze luchtacrobaten, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bruine-kiekendief