De Marker baardmannen.

baardman man, Noorderplaat mei 2023

De afgelopen (voor)jaren zag ik in de Biesbosch altijd wel wat baardmannetjes, Nooit veel, soms een stuk of acht en ooit een keer twaalf vogels maar meestal een stuk of twee tot vier. Je kunt ze in de Biesbosch met name in de oude rietpolders tegenkomen en in het voorjaar zijn ze daar extra actief dus die tijd biedt de beste kansen om ze te zien. Ze broeden bijvoorbeeld in de Noorderplaat en Vijfambachten, polders, die deel uitmaken van het Nationaal Park de Biesbosch en dus niet vrij toegankelijk zijn.

Meestal hoor ik ze daar eerder dan dat ik ze zie en vaak komen ze dan net boven het riet aanvliegen om net zo plotseling weer in het riet te verdwijnen. Tijdens de BMP tellingen zijn dat dan de krenten in de pap.

Marker Wadden

Maar afgelopen weekend was ik in het baardmannen walhalla, de Marker Wadden. Dit nieuwe natuurgebied is zich sinds een paar jaar aan het ontwikkelen en wordt steeds interessanter voor vogels. Baardmanetjes hebben het gebied al veroverd en voelen zich hier helemaal thuis. 

Ik heb nog nooit zoveel baardmannetjes tegelijk gezien en gehoord. Overal om je heen rinkelde het baardmannen belletje en vlogen de bijna oranje gekleurde vogeltjes met hun lange staarten steeds even kort voorbij. Jammer genoeg zorgde de stevige wind ervoor dat ze vrij laag bleven en vrijwel direct in de dichte vegetatie verdwenen. 

baardmannen walhalla

De Marker Wadden zijn naast de Oostvaardersplassen inmiddels misschien wel het baardmannen bolwerk van Nederland geworden en dan zie je pas wat een robuust stuk natuur doet. Rust en ruimte in een aantrekkelijk ingericht gebied kan een paradijsje worden en deze vrij zeldzame vogelsoort een zetje in de rug geven. 

Iets vergelijkbaars heb ik in de Noordwaard in de Biesbosch ook meegemaakt. Sinds de inrichting van dit gebied, waar regelmatig op de juiste tijden gemaaid en afgevoerd wordt, is een kruidenrijk grasland ontstaan waar met de name de veldleeuwerik zich helemaal thuis voelt. In slechts een paar jaar tijd is de veldleeuweriken stand hier uitgegroeid tot ruim 150 broedparen. En dat voor een soort die in Nederland door de intensieve landbouw in een vrije val is geraakt. 

In Noordwest Europa is Nederland de baardmannen hotspot. Hier leven in verhouding veel meer baardmannen dan elders in Europa en dat danken we aan onze uitgestrekte moeras- en rietvelden zoals de Biesbosch en de Marker Wadden. Met de baardmannen gaat het daarom de laatste jaren weer beter en dat danken we aan deze prachtige natuurgebieden die erbij zijn gekomen met zeker op de eerste plaats de Marker Wadden.

Wil je meer weten van deze schitterende baardmees, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/de-baardmannen

Steppekiekendief hier op bezoek.

de Vuchtpolder ´s-morgensvroeg

Hij komt van ver maar dan heb je ook wat. De steppekiekendief leeft hier ver vandaan en het dichtstbijzijnde broedgebied van een enkele steppekiekedief moet je in het Noorden van van ons land zoeken. Verder naar het Noorden van Europa, in Finland, leven ook enkele broedparen steppekienedieven  En dat ze daar broeden is ook nog eens noodgedwongen omdat hun oorspronkelijke broedgebieden sterk onder druk staan. 

Hooilanden en wat ruigere graslanden in bijvoorbeeld Rusland, verdwijnen in een rap tempo en zorgen voor een afname van de vogels met tientallen procenten. En dat is een hele droevige ontwikkeling die helaas, helaas ook voor veel andere vogelsoorten geldt.

steppekiekendief vanmorgen

Neemt niet weg dat de waarneming van een steppekiekendief hier om de hoek voor een juichmomentje zorgde. In de Vuchtpolder bij Teteringen, een prachtig stukje natuur dat door Staatsbosbeheer wordt beheerd, vloog deze week een eerste kalenderjaar steppekiek rond. De harde wind was wel een spelbreker want de vogel bleef daardoor laag en verdween tijdens zijn vliegbewegingen achter de rietkragen en maisvelden. Neemt niet weg dat de vogel op momenten met de kijker prima te volgen was. Prachtig gekleurd, snelle vlucht met soepele bewegingen maakten hem tot een ware luchtacrobaat.

Deze steppekiek is nog jong en vliegt in het eerste kalenderjaar kleed rond. Hij of zij(het is nog niet te zien of het om een vrouw of man gaat) houdt hier een kleine rustpauze want de lange tocht waar hij aan begonnen is, voert de kiek naar Afrika en zelfs verder. Knappe prestatie voor een jonge vogel die nu aan een volledig onbekende route en reis is begonnen.

Dat we deze vogel hier zien, is zeldzaam. Het is elk jaar weer een bijzondere waarneming en een ontmoeting is vaak een toevalstreffer, heel anders dan de vogeltrek van de stellopers of bijvoorbeeld houtduiven.

Wil je meer weten van deze bijzondere trekvogel, klik dan op de link:

https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/welkom-steppekiekendief

Paapjes en tapuiten.

paapje op een uitkijkpost

Zowel paapjes als tapuiten zijn massaal op doortrek. Ze trekken samen op want ik zie ze vaak in elkaars gezelschap. Afgelopen weekend tijdens de watervogeltelling in de Noordwaard van de Biesbosch zag ik ze op verschillende plekken samen. Niet in grote aantallen want zo verloopt de trek ook weer niet maar steeds twee of drie vogels samen. 

Slechts een klein deel van bijvoorbeeld de tapuiten kun je aan de grond zien want de bulk van deze vogelsoort trekt 's-nachts over ons land. Het gaat dan trouwens over hele andere cijfers. Het gaat bij tapuiten om enkele tienduizenden vogels terwijl het bij paapjes om enkele duizenden tot maximaal tienduizend vogels gaat. 

tapuit op een uitkijkpost

Paapjes hebben het best lastig en de aantallen nemen nog steeds af en het is bijna niet voor te stellen maar het paapje was in de zeventiger jaren nog een Brabantse broedvogel maar is vrij kort daarna hier verdwenen. Helaas geen jaarvogel maar een doortrekker, dus vooral in het voorjaar en najaar is het goed opletten geblazen. 

Afgelopen weekend zag ik de beide vogelsoorten hetzelfde gedrag vertonen. Vanaf een uitkijkpost, een weipaaltje, stronk of zandhoopje zag ik de vogels foerageervluchten uitvoeren. Korte vluchten om een insect te vangen en vrijwel direct daarna keerden ze terug naar de uitkijkpost om waaks de omgeving in de gaten te houden. 

vrouwtje tapuit

Het is belangrijk dat ze veel eten en flink opvetten want je gelooft het bijna niet maar ze vliegen straks in een keer over de Sahara naar het Zuiden. Dat is een enorme inspanning en prestatie. En dat doen ze dus twee keer per jaar want in het voorjaar komen ze ook weer terug.

Als je beide vogels zo op een paaltje ziet zitten is een vergissing zo gemaakt en worden ze door elkaar gehaald. Minder ervaren vogelaars die niet al te kritisch zijn, en dat zijn er nogal wat, maken die vergissing makkelijk. Bij volwassen vogels is het verschil goed te zien maar bij juveniele vogels is dat een ander verhaal. Het gaat dan om details en die moet je dan wel paraat hebben.

Wil je meer weten van deze mooie zangvogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/tapuit

Boertjes bijna op trek.

boertjes verzamelen zich

Nadat eerst de gierzwaluwen en daarna de oeverzwaluwen en een groot deel van de huiszwaluwen vertrokken zijn, maken ook de boerenzwaluwen aanstalten om te vertrekken. Tenminste de grootste groep gaat binnenkort vertrekken en een klein deel blijft wat langer hangen. Er is zelfs sprake van een klein aantal overwinterende boerenzwaluwen. Al heel voorzichtig proberen enkele eigenwijze boertjes de winter hier te blijven. En geef ze eens ongelijk? De winters van hier worden steeds minder koud en in de winter blijven altijd wel wat insecten rondvliegen en dan kun je gok best wel eens een keer wagen. 

Je neemt hier weliswaar een risico om te blijven maar hoe groot is het risico wel niet van een lange gevaarlijke tocht naar Afrika en in het voorjaar moet je ook weer helemaal terugvliegen. 

topfit en klaar voor de tocht

Dus als je gokje een beetje goed uitpakt heb je wel heel veel gewonnen. Jaren geleden, tijdens de slaapplaats telling van de ganzen en zwanen in november zagen we een keer vier boerenzwaluwen bij het gemaal van Het Gat van den Ham in Lage Zwaluwe. Dit waren dus de eerste pioniers die een poging waagden. Ik ben daar de jaren erna nog wel eens gaan kijken maar heb in die tijd van het jaar geen boertjes meer gezien.

Maar ik heb er alle vertrouwen in dat het ze een keer gaat lukken en dan hebben we er weer een nieuwe jaarvogel bij. Dat zijn vogels die een heel jaar hier verblijven en niet wegtrekken. Dat is niets nieuws want er zijn in de loop van de jaren maar genoeg vogels in de winter gebleven. De tjiftjaf is zo´n vogel, het zijn maar enkele vogels die hier blijven, maar toch.

De boerenzwaluwen die aanstalten maken om te vertrekken, slapen samen in de brede rietkragen van de Biesbosch en als je een beetje op tijd daar bent kun je ze wakker zien worden. Een mooi gezicht met opkomende zon in de rug dwarrelen ze nog een beetje van tak naar tak. 

Een flinke groep van makkelijk een paar honderd vogels zal die dag uitvliegen over de Noordwaard waar het momenteel krioelt van de muggen. Flink opvetten en dan met z´n allen op pad. Dit is een prachtig moment van het jaar. De najaarstrek komt op gang!

Wil je meer weten van deze kleine luchtacrobaat, klik dan op de link.

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/boerenzwaluw

Uitgeslapen koereigers.

de nieuwe slaapplaats

Bijna twee maanden geleden, streken 59 koereigers neer op hun nieuwe slaapplaats in de Nieuwe Dordtse Biesbosch en het leek erop dat ze daar zouden blijven totdat ze over niet al te lange tijd naar het Zuiden zouden gaan. Maar na een wilde nacht met veel herrie schoppende jongelui met zwaar vuurwerk, is de groep koereigers noodgedwongen uit de Dordtse Biesbosch vertrokken naar Brabant. Dit gebeurde afgelopen week en sindsdien zitten ze hier een stuk rustiger op hun nieuwe stek.

De groep is inmiddels gegroeid tot het indrukwekkende aantal van meer dan 70 exemplaren en dat zijn dan volgens mij alle koereigers die deze zomer in Nederland verbleven. Voor zover ik weet, is dit voorjaar een jonge koereiger geboren en die zag ik in de Noordwaard op 28 augustus. 

"Nederlandse" juveniele koereiger

De slaapplaats van de grote groep koereigers is groot en behelst zeker 50 dode bomen die in het ondiepe water van de polder Jantjesplaat staan. Je kunt aan de formatie van de bomen zien dat het daar jaren geleden heel anders uitzag. De bomen staan in een soort "U" en vroeger stond daarbinnen een schuur van Staatsbosbeheer. Sinds 2015/2016 is dit gebied onder water gezet en zijn de bomen doodgegaan. Het is nu nog een kwestie van tijd totdat alles weggerot en omgevallen is. 

net wakker 

Maar zover is het gelukkig nog niet en hebben de koereigers van Nederland deze prachtige plek uitgekozen en zijn ze daar prima te bewonderen. 

Dat we dit jaar zoveel koereigers zien, is eigenlijk niet iets om te juichen want deze vogels zijn min of meer gedwongen naar hier gekomen omdat hun oorspronkelijke broedgebieden in Zuid Frankrijk, Spanje en Portugal verdroogd waren. De extreme hitte aldaar zorgde ervoor dat ondiepe meertjes en stroompjes droog kwamen te staan en maar weinig voedsel beschikbaar was. 

Dat probleem zorgde er indirect ook voor dat deze koereigers niet tot broeden zijn gekomen. Een bijkomend niet te verwaarlozen neveneffect. Zeker op de lange termijn kan dat negatieve gevolgen hebben voor de hele populatie.

een echte koereiger

Vogels en dus ook koereigers kunnen zich wel aanpassen aan veranderende omstandigheden maar ik weet niet of ze dat ook snel genoeg kunnen. Als je kijkt dat dit jaar maar een jonge koereiger is geboren terwijl een aardig aantal koereigers alweer enkele jaren hier het voorjaar en zomer doorbrengt. Deze "overgangs" periode, als ik dat zo mag noemen, gaat de koereiger populatie nog heel wat kosten.

Wil je meer weten van de deze kleine reiger, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/koereiger

Zwarte ooi gezien!

zwarte ooievaar 9 aug 2012

Afgelopen weekend vloog laag over de snelweg bij Woensdrecht een zwarte ooievaar over. Dat was weer een hele tijd geleden dat ik die had gezien. Ik denk dat dit seizoen meer zwarte ooievaars over Nederland overtrekken dan anders. Het aantal meldingen van gespotte zwarte ooievaars is dit jaar groot. Elke dag weer flinke aantallen, zelfs vanuit de Biesbosch komen berichten van overvliegende vogels.

Deze schuwe ooievaar moet je normaal gesproken meer oostwaarts zoeken. Ik weet dat in de Grote Peel elk jaar in de zomer enkele zwarte ooien verblijven en dat is ook een betere biotoop dat de kale kleigronden in onze omgeving. Een tijdje geleden zag ik een bruine ooievaar en die bracht mij heel even aan het twijfelen. Ik dacht heel even dat het een zwarte ooievaar betrof die zich verdekt opgesteld had tussen dik honderdvijftig `gewone` ooievaars.

zwarte ooievaar 2 sept
foto Roland Koper

De zwarte ooievaar van afgelopen week was in die omgeving al meer gezien en ook gefotografeerd. Waarschijnlijk was dit ook een jonge vogel die op trek was en dan moet je niet denken dat honderden of duizenden vogels over ons land Zuidwaarts vliegen. Het aantal doortrekkers beperkt zich tot een kleine honderd vogels dus ol je het niet van een gelukstreffer af laten hangen dan moet je naar het Oosten gaan en dan is de beste plek de Grote Peel bij Asten een prima plek. Daar zag ik in 2011 mijn eerste zwarte ooievaar.

Daar overzomeren soms ook jonge zwarte ooievaars maar tot broeden komen ze niet. Dat is toch wel bijzonder want de plek beantwoord exact aan de biotoop eisen van een zwarte ooievaar. Ze leven in uitgestrekt natuurgebieden met bomen en meertjes of vennen en die vind je hier in Oost brabant.

Wil je meer weten van deze zwarte doortrekker, klik dan op de link,

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zwarte-ooievaar

Hé, eikel.

op zoek naar eikels

Zo aan het eind van de zomer verdwijnen de grote groepen roeken hier uit de polder. De 160 nesten van de roekenkolonie hier aan de rand van de polder is inmiddels alweer een tijdje verlaten en de roeken zijn met hun jongen gaan zwermen naar andere voedselrijke gebieden. Soms hoor ik nog wat krassende roeken overvliegen maar dat zijn er niet veel meer. 

Tegen de avondschemering komen ze hier nog wel samen met kauwen en kraaien. Bij elkaar vormen ze een zwerm van makkelijk duizend vogels die na wat gezamenlijke vluchten over de velden richting de Willemspolder vliegen om daar te gaan slapen. Altijd weer een spectaculair en vooral ook luidruchtig moment.

eikel om open te hakken

Roeken staan er om bekend dat ze vooral insecten zoals engerlingen en emelten eten en daar zouden de boeren blij mee moeten zijn. Ware het niet dat daarnaast het zaaigoed van de boer op het menu staat en daar worden de boeren niet blij van en proberen ze de vogels te verjagen. Dat gebeurt ook hier in de polder en regelmatig bungelt een dode roek of kraai een een touwtje of klinkt de knal van een gaskanon. Niet dat het helpt om ze zo te verjagen, want na een paar dagen zijn ze daar ook aan gewend en keren ze weer terug in de velden om onverstoorbaar insecten en zaden uit de  grond te peuteren.

foeragerende roeken in de polder

Vanmorgen zag ik dat de roeken nog een aanvulling op dat menu hadden gevonden en dat had ik ze nog nooit eerde zien doen, ze plukten namelijk de kleine eikels van de Amerikaanse eiken die aan de rand van de wijk staan. Ze hakken de eikels open om de nog jonge zachte zaadhelften op te peuzelen. Ik ben nu benieuwd of dit normaal gedrag is en dat de eikels altijd al op het menu hebben gestaan of dat het een nieuwe voedselbron is geworden omdat de insecten spectaculair in aantal afgenomen zijn? Dat zou dan wel een hele snelle menu aanpassing zijn op de gigantische insecten afname van de afgelopen jaren. 

Wil je meer weten van deze knapste kraaiachtige, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/roek

Purpertrek komt op gang.

op weg naar het Zuiden?

Deze laatste week van augustus, heeft ook dit jaar weer het startsein voor vertrekkende purperreigers geklonken. De afgelopen jaren was het iedere keer weer raak in de laatste augustusweek. De purperreigers van Nederland nemen afscheid van ons en vliegen in grote groepen naar het Zuiden. Vorig jaar op 27 augustus vlogen ongeveer 240 "purren" over de Biesbosch* en op 23 augustus 2021 waren dat 238 stuks. In 2020 waren dat zelfs 317 exemplaren. Altijd 's-avonds een uurtje voordat de schemer invalt. Ongeveer een kwart van de Nederlandse vogels trekt over de Biesbosch weg naar West-Afrika. Deze week zijn al 171 purpers over de Biesbosch gevlogen en dat worden er zeker nog wat meer.

Dat vertrekken van die purren is toch iets mysterieus en dan zou ik graag willen weten hoe dat mechanisme werkt. Want hoe weten de purpers nu wanneer ze moeten vertrekken. Nu weet ik eigenlijk wel zeker dat ze de ideale weersomstandigheden om een lange afstand vlotjes af te leggen, goed in kunnen schatten. Windrichting, temperatuur, luchtdruk, bewolking, neerslagverwachting etc. etc spelen absoluut een rol, Wat dat betreft doen ze niet onder voor een geoefende meteoroloog. 

opvetten in de Noordwaard(Biesbosch)

Naast de weersomstandigheden moet nog iets getriggerd worden om zo massaal te vertrekken. Want onderlinge communicatie bestaat niet. De purpers in de Zouwe Boezem of Nieuwkoopse Plassen hebben geen contact met de purpers uit de Wieden/Weerribben en toch vliegen de vogels uit alle natuurgebieden in Nederland vrijwel tegelijkertijd Zuidwaarts. En zo zit de hele vogeltrek als geheel wel in elkaar. "Iets" zorgt ervoor dat veel vogels ineens vertrekken. Dat zie je zowel in het najaar als in het voorjaar gebeuren. Genen, bioritme, daglengte, temperatuur, beschikbaarheid van voedsel etc. etc. De lijst is haast eindeloos en de optelsom is de sleutel.

Ik zou wel eens willen weten hoe dat zogenaamde "startschot" klinkt? En als ze dan eenmaal het luchtruim hebben gekozen dan zijn ze verder afhankelijk van de weergoden. De windrichting en windkracht helpen dan, nadat het startschot geklonken heeft, absoluut als je weet dat een purperreiger een vliegsnelheid van ongeveer 39 km/h kan halen. Tel daar dan de windkracht en richting bij op dan zou dat nog eens wat extra km/h opleveren. Bij een staartwind, kracht 4 levert dat misschien nog een voorwaartse snelheid van een kilometertje of 25 op waardoor de purper met zo'n 65 km/h naar zijn zomerverblijf vliegt. Tel dan maar eens uit hoeveel vlieguren uren nodig zijn om op bestemming te komen. Fascinerend om daar eens even bij stil te staan. 

* Hier heb ik het over de Biesbosch als geheel en niet alleen de telpost. Die laat andere aantallen zien.

Wil je meer weten van deze bijzondere wegtrekker, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/purperreiger

Onverschrokken zwarte specht.

sperwer in de aanslag

In de Boswachterij Dorst staan de roofvogels aan de top van de voedselpiramide. Daarnaast moeten ze nog een paar vossen, marters en dassen naast zich aan de top dulden. Maar over het algemeen zijn de roofvogels in de meerderheid en hebben de kleine zoogdieren en vogels wel wat van ze te vrezen. Ik zie regelmatig hoopjes veren liggen en dan kijk ik altijd even of ze afgebeten of uitgetrokken zijn. Een vos bijt de veren namelijk af en een roofvogel trekt ze eruit.

Maar vanmorgen werd ik even op het verkeerde been gezet, een zwarte specht had het aan de stok met twee sperwers. Dan denk je gelijk dat de twee sperwers de zwarte specht te pakken wilden nemen maar niets is minder waar. De zwarte specht die ook nog eens een slag groter is dan een sperwer, was ze makkelijk de baas. De sperwers deden uitval na uitval maar de specht verblikte of verbloosde niet eens en ging gewoon door met voedsel zoeken in de schors van een dode boom.

scherpe zwarte specht

Het was duidelijk dat de zwarte specht op een verkeerde plek was aangeland. Dat de zwarte specht was gaan zitten kon ik trouwens ook goed horen want de zitroep van een zwarte specht klinkt hard door het bos. Een langgerekt piiuuuuwww geeft aan dat de zwarte specht tegen een boom aanzit. Tijdens de vlucht maakt hij het kenmerkende kru-kru-kru-kru geluid. Heel makkelijk om dat te onthouden en je weet dan precies wat hij aan het doen is en kun je hem, als de zitroep klinkt, ook vrij gemakkelijk vinden.

De reden voor deze schermutseling was mij niet helemaal duidelijk want het zijn niet echt elkaars voedselconcurrenten. Ik kan eigenlijk maar een reden bedenken en dat is dat in de buurt van deze boom jonge sperwertjes zitten en dat deze sperwer ouders het gebied veilig willen houden voor de jongen en dan moet een zwarte specht maken dat hij wegkomt. 

volgegeten sperwer 

Een zwarte specht is een echte mierenliefhebber en geen bedreiging voor sperwers maar volgens mij is zijn aanwezigheid in een broedterritorium al bedreigend genoeg om alle alarmbellen af te laten gaan. De sperwers maakten, flink alarmerend, duikvlucht na duikvlucht maar de zwarte specht peuterde onverstoorbaar verder. Prachtig om te zien dat hij zich van al dat geweld helemaal niets aantrok, een echte baas.

Dus helemaal aan de top van de voedselpiramide hangt deze zwarte miereneter onverschrokken rond en gaat daar zijn eigen gang alsof hem daar helemaal niets kan gebeuren.

Wil je meer weten van deze grootste houthakker van het bos, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zwarte-specht

Er wordt weer getjiftjaft.

tjiftjaf

Je kunt merken dat de ruiperiode ook weer op zijn eind loopt. De meeste zangvogels zijn na de broedperiode van afgelopen voorjaar, overgegaan naar de ruiperiode want de veertjes moeten na deze intensieve periode vervangen worden door nieuwe sterke veren zodat de vogeltrek zo soepel mogelijk verloopt. Je kunt je als vogel niet permitteren om met een gehavend verenkleed duizenden kilometers te vliegen. Ten eerste vliegt dat niet soepel en dat is gevaarlijk en ten tweede kost dat veel teveel energie om de "overkant" levend en wel te halen. 

Er gaan tijdens de vogeltrek sowieso heel veel vogels sneuvelen want er liggen zoveel gevaren op hun weg dat van al dat werk tijdens het broedseizoen niet heel veel overblijft. Het aantal vogels blijft met wat geluk gelijk en bij sommige soorten worden het er iets meer en bij veel soorten worden het jaar na jaar minder.

tjiftjaf 21 aug 2023 in Dorst

Een soort die het redelijk goed doet is de tjiftjaf. Met name de tjiftjaf is zo'n vogeltje dat zich u weer enthousiast laat horen. Ongeveer vier tot zes weken zijn ze stil geweest maar nu zingen ze weer. Ook de fitis zong deze week weer voorzichtig maar die gaat nu al langzaamaan vertrekken en zijn dat geluid weer kwijt tot april volgend jaar. De tjiftjaf blijft wat langer en er zijn zelfs al enkele tjiftjafs die de hele winter hier blijven. 

Als de winters niet al te streng zijn, overleven ze en worden het op termijn zogenaamde standvogels. Dat zijn vogels die een heel jaar hier aanwezig zijn zoals bijvoorbeeld de grote bonte specht, een winterkoning.of zelfs de cetti's zanger. Ja, zelfs die blijft het hele jaar hier.

Wil je meer weten van dit kleine zangertje met het simpele liedje, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/tjiftjaf

Wintergast in de zomer?

sneeuwgans, 5 februari 2012

Hartje zomer en dan zit er ineens een sneeuwgans in de Biesbosch. In de Noordwaard zag ik deze bijzondere vogel in een grote groep grauwe ganzen zitten. Het was trouwens alweer 11 jaar geleden dat ik een sneeuwgans in de Biesbosch zag. De sneeuwgans die in de winter van 2012 in de Biesbosch zat, bleef ongeveer een half jaar en werd uiteindelijk bij de weg naar de veerpont doodgereden. 

De sneeuwgans die deze week in de Noordwaard zit, is ongeringd en waarschijnlijk een wilde vogel. Heel interessant voor vogelliefhebbers want die willen eigenlijk alleen maar wilde vogels spotten. In de Noordwaard zitten ook nog witkopeenden en een manengans maar dat zijn zogenaamde excapes. Vogels ontsnapt uit gevangenschap en die tellen niet echt mee.

sneeuwgans in de Noordwaard

Deze sneeuwgans komt oorspronkelijk uit Alaska en Canada en is daar net zo talrijk als de grauwe ganzen hier. In de winter zijn hier altijd wel een aantal sneeuwganzen te vinden. Meestal in het Noorden van ons land, Friesland is wel de beste plek om er een te zien. Dat deze sneeuwgans hier in de zomer zit, is op zijn zachtst gezegd, verdacht te noemen. Eigenlijk kan dat niet en mogelijk is dit een ongeringde collectievogel net als de witkopeenden waarvan de eigenaar zich niet bekend wil maken want exotische vogels kweken en ze niet ringen is gewoon strafbaar.

Deze sneeuwgans gedraagt zich exact hetzelfde als de ganzen in de grote groep wilde grauwe ganzen en is net zo alert en waakzaam. Hij vertoont in het geheel niet het gedrag van een volière vogel want dan zou de vogel wat makkelijker te benaderen zijn. Ik hoop dat het een echte wilde gans uit Noord Amerika is want dat blijft toch wel mooiste voor een vogelaar.

Wil je meer weten van deze bijzondere dwaalgast, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/sneeuwgans

Pinguïns op vakantie.

dwergpinguïn 's-avonds laat

Vakantiefoto's kijken is en blijft een superleuke bezigheid. Zeker als je dan in die oude fotoboeken foto's tegenkomt van bijzondere vogels uit hele verre oorden. In het fotoboek waar ik dit weekend in zat te bladeren, kwam ik foto's tegen van pinguïns. Wat zijn dat toch komische beestjes.

Op het strand van Dunedin in Nieuw Zeeland(de plaats waar de afgelopen weken het Nederlands vrouwen voetbalteam successen vierden), zagen we, 's-avonds als het donker begon te worden, de dwergpinguïns het strand opwaggelen. We stonden daar dan doodstil langs een uitgesleten paadje in de duinen te wachten totdat ze langs gelopen waren. 

Een prachtige ervaring was dat. We waren doodstil en met het geluid van de branding op de achtergrond hoorden we enkel het geritsel van de voorbij wandelende dwerg pinguïns. Enkele tientallen pinguïns kwamen na een hele dag vissen in de oceaan het strand op. Hun dag-nacht ritme is precies andersom. Ze leven in de nacht en maken dan ook veel geluid. Best wel vreemd als je weet dat ze overdag op zee zijn om te vissen, wanneer slapen ze dan?

jonge geeloog pinguïn
op het strand

Ze trokken zich niets van ons aan en liepen op centimeters van onze voeten voorbij. Als je het leuk had gevonden, kon je ze zelfs tussen je benen door laten lopen. Zij vonden het allemaal best zolang je maar geen plotselinge bewegingen maakte. De pinguïns sliepen in de dichte bossen die achter de eerste duinenrij stonden en daar hadden ze ook hun eieren en/of jongen in de nesten liggen. De dwergpinguïn, de naam zegt het al, is piepklein en is met zijn 30-40 cm de kleinste pinguïn van de 18 soorten pinguïns wereldwijd.

Het schiereiland bij Dunedin(Otega peninsula) was vlakbij en daar kwamen we later die vakantie ook nog geeloog(Hoiho) pinguïns tegen. Er stond zelfs een jonge geeloog op het strand en we konden het beestje goed bekijken en dat deed deze jonge vogel ook bij ons. Hij bekeek ons van boven tot onder en was in het geheel niet onder de indruk van ons bezoek. 

Dit is toch een heel andere pinguïn dan de dwerg. Deze vogel is bijna 70 cm groot en ziet er ook wat logger uit en komt alleen op het Zuider eiland van Nieuw Zeeland voor. En deze soort is ook veel zeldzamer en de aantallen vind ik wel erg laag. Met amper 2.000 broedparen kan het zomaar verkeerd aflopen. Denk maar eens wat de vogelgriep kan aanrichten. De dwergpinguïn kan wel tegen een beetje tegenslag want met meer dan 1.000.000 exemplaren kan de soort wel tegen een stootje. Het was in ieder geval weer eens leuk om die vakantiefoto's terug te zien.

Veerkrachtige grote stern?

kolonie grote sternen(9 apr 2016 Westkapelle)

De grote stern was voor mij altijd een vaste verschijning aan de kust. Liep ik de voorgaande jaren rond deze tijd langs het strand dan hoorde ik ze vrijwel altijd wel en zag ik ze ook plotseling de zee induiken om een visje te pakken. Vooral in de buurt bij Ouddorp en Oostkaplle kon je ze niet missen al had je het graag. Maar dat is dit jaar helemaal toch anders geworden.

Begin dit jaar sloeg de vogelgriep ook onder de grote sternen genadeloos toe. Twee grote kolonies grote sternen sneuvelden vrijwel helemaal. Duizenden dode grote sternen werden van de stranden geraapt en het was maar de vraag of dit jaar nog jonge grote sternen geboren zouden worden.

slechts 1 grote stern tussen visdieven(aug 2023)

Veel kuikens stierven en dan te bedenken dat een koppel grote sternen maar een jong in de twee jaar grootbrengt. Dat betekent dus ook dat de ouders van die gestorven jongen, volgend jaar geen ei leggen en de populatie nog zeker een jaar extra onder druk staat. Van deze prachtige vogel was dit jaar dus jammer genoeg weinig goed nieuws te verwachten. Behalve grote sternen, sneuvelden trouwens ook enorme aantallen kokmeeuwen, zwartkopmeeuwen, grote jagers en jan van genten.

Afgelopen week stond daarom de grote stern op het wensenlijstje van onze vogeldag. In een normaal vogeljaar zou deze grote stern niet hoog op dat lijstje staan, want je zag ze toen overal wel maar dat is dit jaar dus een ander geval.

jonge grote stern(31 aug 2021)

Maar wat ik nu niet verwacht had, was dat een hele dag langs de kust struinen, zeggen en schrijven slechts een grote stern op zou leveren. Een grote stern tussen enkele duizenden visdieven, meer was het niet. Gelukkig zijn de visdieven (nog)niet besmet geraakt.

Het zien van die ene stern bracht aan de ene kant vreugde want onze missie was dat betreft geslaagd maar aan de andere kant overstemde toch de teleurstelling dat de soort dit voorjaar zo'n enorm harde klap had gekregen. Ik twijfel oprecht of de populatie sterk en veerkrachtig genoeg is om te herstellen. Het zou mij verbazen als volgend jaar weer volop grote sternen te zien zouden zijn. Laten we dan maar hopen op de "veerkracht" van deze sierlijke zeevogel op de wat langere termijn.

Wil je meer weten van deze sierlijke vliegende visser, klik dan op de link;
https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/grote-stern

Holbewoner gezien.

tapuit vrouwtje, 4 aug 2023

Een tijdje geleden hoorde ik al dat het met de tapuiten weer wat beter gaat. Met de vogel ging het al een tijdje bergafwaarts en daar is nu door een aantal bijzondere maatregelen een kleine verbetering in gekomen. Zo zijn in de duinen zelfs extra konijnen uitgezet zodat er weer voldoende (verlaten) konijnenholen beschikbaar zijn voor de broedende tapuiten.

De tapuit is net als de bergeend een holenbroeder met een voorkeur voor konijnenholen. Doordat het slecht ging met de konijnen waren er te weinig konijnenholen beschikbaar en kwamen zo de tapuiten ook in het gedrang. Te weinig nestgelegenheid zorgt dus automatisch voor te weinig nageslacht.

22 aug 2022 Huis ter Heide

Hier in onze omgeving zie ik de tapuiten alleen in het voorjaar als ze uit Afrika terugkeren om hier te broeden en ik zie hier ook in het najaar als ze weer vertrekken naar de overwinteringsgebieden. Als ik ze daarbuiten wil zien moet ik naar de kust. 

Bij Oostkapelle vind je wel een wat tapuiten in het duingebied. De plek waar je ze ook tegen hoort te komen. Afgelopen week kwam ik een tapuit bij Kerkwerve tegen. Niet echt in het broedgebied en daarom viel zij, het was namelijk een vrouwtje, zo op. Was haar legsel al uitgevlogen en volledig zelfstandig of was het legsel mislukt en wat ook nog zou kunnen, ze heeft misschien geen mannetje aan de haak kunnen slaan. 

mannetje tapuit

Wie weet wat de reden was waarom deze vogel zover landinwaarts zat? Of zou deze vogel al een hele vroege trekker zijn en nu al richting haar winterverblijf gaan? In ieder geval een hele mooie soort om zo tegenaan te lopen. 

De "vroegste" tapuit in het najaar heb ik vorig jaar eind augustus gezien. Ook een vrouwtje wat al op weg was naar het Zuiden. De tapuit van afgelopen week was dus mijn vroegste "najaars"tapuit buiten de kustregio.

Wil je meer weten van deze holbewoner, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/tapuit

Kleine pionier.

kleine plevier(30 mrt 2020 Dorst)

Zodra ergens in het buitengebied een flink stuk onderhanden wordt genomen trekt dat pioniers aan. Dat zijn allerlei soorten dieren en zeker ook vogels. Met name de kleine plevier is een echte pionier. Ik weet nog goed toen de Noordwaard in 2013, ook alweer tien jaar geleden, op de schop ging, in het eerst voorjaar direct kleine plevieren in het gebied zaten. Ze blijven het eerste jaar en soms ook nog het tweede jaar en dan zijn ze foetsie. Ze houden van kale zanderige oevertjes en die zijn vaak na een of twee jaar begroeid. Het jaar daarna verschijnen ze elders in nieuw te ontwikkelen gebieden waar het weer een kale boel is.

Ze zijn dus zeker niet zo honkvast als sommige andere vogels zoals bijvoorbeeld gierzwaluwen en visarenden. Dit voorjaar werd de Eijerwaard in de Noordwaard onder water gezet met als doel het gebied op termijn geschikt te maken voor hele specifieke vogelsoorten zoals het porseleinhoen.

juv kleine plevier(22 apr 2021 Biesbosch)

Een hele mooie bijkomstigheid is dat in dit gebied al vrij snel de eerste pioniers opdoken waaronder de kleine plevier en de steltkluut. De geoorde fuut die ook graag in dit soort nieuwe voedselrijke gebieden leeft, was eigenlijk alweer vrij snel verdwenen. 

Ik ken slechts een plek hier inde buurt waar de kleine plevier een jaarlijks terugkerende verschijning is en dat is de Boswachterij Dorst. Dat klinkt gek maar de oevers van de oude leemputten en het oude zwembad blijven kaal en ook de begroeiing eromheen is laag en lijkt meer op kruidenrijk grasland. Ideaal voor deze kleine pionier.

Dorst 3 apr 2019

De kleine plevier is heel goed te verwarren met de bontbekplevier alleen is deze zoals de naam al doet vermoeden kleiner. Maar het makkelijkst is de soort te herkennen aan de knalgele oogring. De bontbek heeft die gele oogring niet en is iets forser, staat minder hoog op zijn pootjes en is wat compacter.

Ik weet zeker dat sommige vogelaars hier de fout mee ingaan. Vaak komt dat ook door de grote afstand waarop de vogel wordt waargenomen. Het is dus opletten geblazen.

Wil je meer weten van deze kleine oevverbewoner, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-plevier