Wintertijd - zeearendentijd.

jonge zeearend

Elk najaar arriveren jonge zeearenden in de Biesbosch en blijven daar de hele winterperiode hangen. Niet gek als je ziet wat het voedselaanbod is. Tienduizenden ganzen en eenden overwinteren in de Noordwaard. Het is een flink gebied, maar ook weer niet zo groot dat de vele vogels ver verspreid zitten. Het is wat dat betreft voor de zeearend lekker overzichtelijk en relatief makkelijk jagen. 

De jonge vogels, soms ook vogels van dit jaar, zwerven door Europa en met name Duitse en Poolse vogels weten de weg naar de Biesbosch goed te vinden. Er zijn winters geweest dat wel twaalf, voornamelijk jonge zeearenden in de Noordwaard verbleven.

zeearend op de loer

Vorige week zag ik nog zo'n jonge zeearend vliegen en volgens mij was dat een eerste jaars vogel en dat idee baseer ik op de manier waarop hij een het jagen was. Nog beetje onhandig en onervaren kwam het over. De vogel joeg in de Muggenwaard, een grote waterplas met duizenden vogels, alles de lucht in en toen alles vloog, versnelde hij zijn vlucht. En dan verbaas je je hoe hard zo'n vogel dan kan vliegen. Maar na de versnelling wist hij geen vogel van de groep te isoleren en te verschalken. Deze zeearend vloog eigenlijk een beetje onbeholpen en knullig verder.

zeearend wordt gepest

Het smijten met energie is voor deze grote, enigszins lompe vogels, niet erg handig. Ik weet nog van een paar jaar geleden dat deze jachtmethode elke keer succesvol was. Eerst de meute opjagen en als alles op de wieken is een snelle keuze maken en gas geven. Een gans op volle snelheid haalt maar de helft van de snelheid van een zeearend op volle snelheid. De gans is kansloos als zo'n enorme vogel op snelheid is en zo zag ik verschillende keren dat op deze manier een nijlgans uit de lucht werd geplukt. 

De zeearend is de alleenheerser van de Noordwaard en heeft weinig te duchten van ons. Mensen laten de vogels met rust en zeearenden hebben hier hooguit last van de kauwen en de kraaien die ze maar vervelend vinden.

Wil je meer weten van deze enorme wintergast, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zeearend

Slaapplaats telling najaar 2023.

slapplaats aalscholvers Spieringpolder

Afgelopen zaterdag vond de eerste slaapplaats telling van het seizoen plaats. Vanaf oktober tot en met januari worden regelmatig in en rond de Biesbosch slaapplaats tellingen gehouden. Bij elke telling telling worden verschillende vogelsoorten geteld. Het gaat dan altijd om vogels die in groepen bij elkaar slapen zoals ganzen, zwanen, aalscholvers en reigers. De telling van afgelopen weekend  betrof een telling van aalscholvers en zilverreigers(grote en kleine). Alweer voor het achtste jaar op rij ga ik tegen de schemer naar Drimmelen om vanaf de Amerdijk de aalscholvers en zilverreigers te tellen die aan de overkant bij De Onderplaat gaan slapen.

slaapplaats De Onderplaat

In 2015 was de groep aalscholvers een stuk groter dan tegenwoordig. In de eerste jaren kwam ik gemiddeld op vijftig aalscholvers uit maar dat aantal is tegenwoordig wel gehalveerd. De aantallen aalscholvers in de Biesbosch nemen langzaam maar zeker af terwijl de landelijke trend meer een stabiel aantal laat zien. Het kan zijn dat de gebieden waar we nu tellen minder interessant zijn of ze hebben veel interessantere en ook rustigere slaapplaatsen gevonden. Want zeg nou eerlijk, recht tegenover een enorme jachthaven en grote kolencentrale is het toch nooit rustig? 

begroten van een gearriveerde soortgenoot

Ik kan mij goed voorstellen dat een plekje, zo'n vier kilometer westelijk van de slaapplaats, bij het Krekenstelsel West het veel rustiger is en de slaapplaatsbomen zijn daar ook prima. Ze worden in het voorjaar ook gebruikt door blauwe reigers die daar hun broedkolonie hebben. Blauwe reigers en aalscholvers kunnen het over het algemeen goed met elkaar vinden en zoeken elkaar ook op om te broeden.

Als een aalscholver op een slaapplaats arriveert, laten de andere aalscholvers weten dat hij gezien is en welkom is om te komen slapen. Op basis van de gekras, dat klinkt als "rraaahhh", "rraaahhh", weet je ook dat er een nieuwe slaperige aalscholver is aangekomen. De vogels begroeten elkaar en dat laat ook zien dat het een hele sociale vogel is die graag in de nabijheid van zijn soortgenoten verblijft.

Wil je meer weten van deze sociale schollevaar, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/aalscholver

Echte dwaalgasten.

geelbrauwgors, Bunne 22 oktober 2022

Twee zeldzame vogels die ik in het afgelopen jaar heb gezien, de geelbrauwgors en de siberische waterpieper, zijn door de CDNA(Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna) geaccepteerd. Dat deze vogels zijn geaccepteerd betekent dat de vogels op eigen gelegenheid in ons land zijn beland en geland. 

De commissie onderzoekt met name de soort en of een vogel hier op eigen gelegenheid is gearriveerd. Ze mogen dus niet geringd zijn want dan zou het om een "ontsnapte"gekweekte vogel kunnen gaan. Er worden ook vogels voor wetenschappelijk onderzoek geringd en als zo'n vogel hier zou arriveren dan wordt die natuurlijk wel geaccepteerd.

siberische waterpieper 8 februari 2023

Bij beide vogels was ik toevallig in de buurt toen ze werden ontdekt. De geelbrauwgors werd in Drenthe gevonden, net in de week toen wij daar op amper 20 minuten vandaan op vakantie waren en de siberische waterpieper zat in een veldje waar ik toevallig voorbij reed en zag dat daar makkelijk dertig vogelaars op een rijtje in een veld stonden te turen. Ik wist toen niet dat het om een zeer zeldzame waterpieper ging. Twee geluksvogels voor mij.

Met name deze waterpieper had een heel uitgebreid onderzoek nodig om uiteindelijk de exacte soort vast te kunnen stellen. Er waren sowieso twee varianten die in aanmerking kwamen voor determinatie van de vogel. De siberische en amerikaanse waterpieper kwamen allebei in aanmerking. Uit alle pieper soorten waarmee vergeleken wordt, is het een kwestie van uitsluiten. 

"onze" gewone waterpieper

Op basis van de specifieke kenmerken van deze vogel, kun je veel andere piepers op hun voorkomen uitsluiten. Hoe meer piepersoorten je steeds kunt uitsluiten, hoe dichter je bij de juiste soort komt. Dat is grofweg het principe van soortbepaling. De siberische heeft met name een andere koptekening, wenkbrauwstreep, zijborstvlek, vleugelstreep, zwarte streping, pootkleur en buitenste staartpennen dan de amerikaanse die dus ook in aanmerking kwam

De geelbrauwgors is een hele specifieke vogel met uitgesproken kenmerken waardoor vrij vlot de soort bepaald werd. Zo makkelijk kan het ook gaan. Het was overigens pas de tweede keer dat deze gors in Nederland werd gezien. De eerste keer was op Schiermonnikoog in oktober 1982. De siberische waterpieper is de eerste waarneming voor Nederland en dat maakte het extra speciaal voor mij.

Wil je meer weten van bijvoorbeeld de geelbrauwgors, klik dan op de link;

https://nl.wikipedia.org/wiki/Geelbrauwgors

Een kleine geelpootruiter.

kleine geelpootruiter

Afgelopen weekend is in de Noordwaard, polder de Eijerwaard een zeldzame dwaalgast uit Noord Amerika neergestreken. De kleine geelpootruiter was enkele dagen eerder al op verschillende plaatsen in Nederland gezien en was afgelopen weekend naar het Zuiden afgezakt en neergestreken in een polder van de Biesbosch.

De kleine poelruiter heb ik op 2 oktober 2017 ook al een keer in de Noordwaard, in de Muggenwaard gezien. Het gebeurt toch met enige regelmaat dat er eentje in Nederland beland. Ze noemen dit soort zeldzaamheden ook wel dwaalgasten en dat is het natuurlijk ook. Deze vogel is compleet verdwaald en hoort nu naar een hele andere plek in Amerika te trekken. 

Ze hebben hun zomerverblijf in de bossen van Alaska en Canada en in het najaar trekken ze naar Midden- en Zuid Amerika. Dus deze is wel een heel eind uit de richting gewaaid.

Vorige maand zijn heel veel vogels uit Noord Amerika naar het Oosten geblazen en in Ierland en Engeland terecht gekomen. Hier in Nederland leeft de hoop dat enkele van die extreem zeldzame vogels een stukje verder doorschieten naar Nederland zodat de hele vogelwereld weer een paar dagen op zijn kop staat. Zou dit er een van zijn?

Toen ik hem afgelopen zaterdag zo zag staan deed hij mij wel denken aan een bosruiter. Niet gek natuurlijk want dat is ook een ruiter en veel van die beesten hebben ook veel overeenkomsten. Alleen de snavel van de bosruiter is korter en iets dikker. 

Muggenwaard okt 2017

Ook de grote geelpootruiter lijkt sprekend op de kleine alleen is die anderhalf keer zo groot. De grote geelpootruiter komt uit dezelfde streken als de kleine geelpoot en die grote zag ik ook alweer heel wat jaren geleden.Dat was in maart 2012 in Colijnsplaat in Zeeland aan de rand van een woonwijk. Die was ook duidelijk verdwaald.

De kleine geelpootruiter van afgelopen zaterdag is nog tot en met gisteren in de Noordwaard gebleven en is toen weer vertrokken. Ik vraag mij af of deze prachtige ruiter ooit de weg terug naar huis vindt of dat hij gedoemd is om hier zijn leven in alle eenzaamheid, verstoken van zijn soortgenoten, te slijten? Ik gun hem in ieder geval het beste!

Wil je meer weten van deze Amerikaanse dwaalgast, klik dan op de link;

https://www.dutchavifauna.nl/species/kleine_geelpootruiter

Rosse grutto in het binnenland?

rosse grutto in het binnenland,
waar je hem niet verwacht

Een rosse grutto is een echte kustvogel en maar heel af en toe kom je deze vogel in het binnenland tegen. Hier in de buurt heb je de meeste kans in de Noordwaard, in de polder Hardenhoek. Het gebeurd maar een paar keer per jaar dat er een hier te zien is. Dit familielid van onze grutto heeft iets kortere poten en dat kun je het beste zien als ze overvliegen want dan zie geen poten voorbij de staart uitsteken terwijl dat bij de grutto juist wel het geval is. Dit heet de zogenaamde pootprojectie. Ook de snavel is anders. De rosse grutto heeft namelijk een iets opgewipte snavel en "onze" grutto heeft dat met zijn kaarsrechte lange snavel niet. 

Een rosse grutto in zomerkleed is oogverblindend mooi. De knalrode kleur van het verenpakket spat er vanaf. Als de zon er een beetje mooi opstaat is de rosse toch wat spectaculairder om de te zien dan onze grutto en die is al zo mooi.

de lucht bij Kerkwerve zat vol vogels

Rosse grutto's leven en broeden in het arctisch gebied en komen alleen naar ons land op doortocht naar het Zuiden. Je kunt ze dan toch best vaak aan de kust zien en met name in de Delta kunnen honderden vogels samenkomen. De grootste groepen komen naar de Wadden om daar op te vetten voor de verre tocht naar het Zuiden. 

Ik zie ze meestal bij Plan Tureluur waar soms honderden vogels in prachtige compacte vluchten over het gebied cirkelen. Met name goudplevieren en rosse grutto's verblijven daar in grote aantallen.

een "gewone" grutto

Bij laag water vliegen ze buitendijks naar de zandplaten om daar te foerageren en bij hoog water komen ze dan Tureluur binnen gevlogen. Uitrusten en wachten tot het weer laag water is. Een mooie dagbesteding en goed voor de conditie.

Samen met de grote groepen goudplevieren kan de lucht helemaal vol met vogels zitten. 

Wil je meer weten van de kleine grutto, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/rosse-grutto

Badmussen.

De groep huismussen in onze buurt en vooral ook in onze tuin groeit gestaag. Daarmee wil ik niet zeggen dat het steeds beter gaat met de huismussen maar wel dat onze wijk steeds aantrekkelijker wordt voor huismussen. De wijk bestaat nu een jaar of dertig en daarmee krijgt de wijk ook steeds meer aantrekkelijke plekjes voor huismussen. 

Bomen worden ouder en groter, hagen en coniferen en andere groenblijvende struiken zijn uitgegroeid tot volwassen planten en dat zorgt ervoor dat de huismussen volop veilige plekjes kunnen vinden. De huismus profiteert hier dus zichtbaar van en het broedresultaat is daardoor beter aan het worden.

en soms gaat het toch nog mis

Bij de buren broeden de huismussen onder de nokpannen en die groep mussen groeit nu jaarlijks en daar profiteren wij mooi van mee. Ik voer een heel jaar door vogelzaad en de mussen weten dat precies. Ze zitten vaak op een afstandje te wachten tot het zover is en ik weer een gevulde silo ophang. 

De grote waterschaal wordt vrijwel dagelijks ververst en dat is helemaal een succesnummer. De hele meute komt drinken en wassen. De schaal heb ik een beetje beschut weggezet zodat ze veilig in bad kunnen want er loert altijd een sperwer mee. Die slaat af en toe ook toe en weet waar de lekkere hapjes te halen zijn. Je kunt ook precies merken als de sperwer of buurt kat in de tuin is geweest. De mussen zijn dan een paar dagen van slag en mijden ze onze tuin alsof er de vogelpest heerst. 

In de wijk zitten zo her en der kleine kolonies huismussen en die zijn allemaal behoorlijk honkvast en naar mijn idee zijn die ook allemaal een beetje gegroeid. Hoe het met de huismus landelijk gaat weet ik eigenlijk niet maar naar mijn idee zou het best kunnen dat de dalende lijn nu enigszins afgevlakt is en we het dieptepunt gehad hebben. Dat zou toch mooi zijn. Heel af en toe mengen zich in de groep huismussen enkele ringmussen. Daar gaat het een stuk minder mee en dat is jammer.

Wil je meer weten van onze badmussen, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/huismus

Paaldansende roerdomp.

in de paalhouding

Roerdompen leven behoorlijk verborgen in uitgestrekte rietlanden. Ze hebben honderden meters riet nodig voor hun territorium en dat betekent gelijk ook dat je er nooit zoveel op een dag tegen kunt komen. Wel kun je ze in de goede tijd van het jaar veelvuldig horen "hoempen" en dan is wel vast te stellen hoeveel er daadwerkelijk ergens zitten.

Een paar dagen geleden zag ik een roerdomp bij een rietkraagje staan. De velden aan weerskanten van de rietkraag waren nog maar net gemaaid waardoor veel van de natuurlijke beschutting verdwenen was. De roerdomp stond samen met een blauwe reiger goed zichtbaar in het veld. 

Ik weet van de roerdomp dat hij, als hij bedreigd wordt of zich wil beschermen de zogenaamde "paalhouding" aanneemt. De roerdomp gaat dan kaarsrecht staan met zijn kop omhoog waardoor hij helemaal wegvalt tegen de achtergrond van de rietkraag. Je moet dan goed kijken om hem te zien en dat is zijn manier om zich te beschermen. Het is effectiever dan opvliegen want dan valt hij zeker op.

overvliegende roerdomp

Maar wat ik nog niet wist, was dat een roerdomp zelfs in het wat open gebied zich nog beter kan aanpassen aan zijn omgeving. Want de roerdomp van een paar dagen geleden, had in de gaten dat de wind het riet heen en weer liet bewegen en hij paste zich aan door met de rietpluimen mee te bewegen. Het leek wel of de roerdomp stond te dansen, hij deinde in de paalhouding lekker mee op het ritme van de rietpluimen.

Ik denk dat dit een vorm van paaldansen was die nog maar weinig mensen hebben gezien. En zo leer je dat een vogel meer slimme overlevingsstrategieën heeft. En wie weet wat hij nog meer achter de hand heeft. Nee, die roerdompen maak je niet gek.

Wil je meer weten van deze paaldanser, klik dan op de link;https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/roerdomp

paaldansende roerdomp

Op de telpost.

telpost Tongplaat, Dordtse Biesbosch

De vogeltrek bereikt in oktober zijn hoogtepunt en dan moet je wel op de goede plek zijn om daar iets van mee te krijgen. Gelukkig is dat niet zo moeilijk want in het hele land zijn trektelposten en die worden in deze tijd vrijwel continu bemant door vrijwilligers. Hier in de buurt is een telpost in de Biesbosch, op trektelpost de Tongplaat en in Breda bij Hooijdonk is ook een telpost.

En elk trektelseizoen is zelfs een dag dat in heel Europa bij alle telposten tegelijkertijd de voorbij trekkende vogels worden geteld. Die dag was afgelopen zaterdag en heet de Euro Birdwatch. Op de telpost Tongplaat waren we met een kleine twintig vogelliefhebbers en waren daar dus bijna veertig ogen op de grijze hemel gericht, speurend naar vogels die naar het Zuidwesten vlogen.

bladkoning

En dat niet altijd de bijzondere vogels voorbij moeten vliegen, werd die ochtend ook duidelijk want op nog geen dertig meter van de telpost zat in het struikgewas een bladkoning de roepen. Dit is dus duidelijk ook een trekvogel die op weg is naar het Zuiden maar even moet rusten. Bladkoningen broeden in het uiterste Noordoosten van Europa tot in Rusland en trekken voornamelijk langs onze kust Zuidwaarts. Dus dat je deze bijzondere vogel net op die dag op de telpost tegenkomt is net zoiets als een prijs in de loterij winnen en zo voelde het ook.

een deel van de 46 wegtrekkende lepelaars

Deze ochtend trokken voornamelijk sijzen, graspiepers en vinken in grote aantallen door. En dan moet je denken aan drie- tot vierhonderd vogels per soort.De komende week moeten de echt grote aantallen zanglijsters en koperwieken nog  voorbij komen maar daar hoef je niet perse voor  op de telpost te zijn. Met name 's-nachts hoor je de zanglijsters en koperwieken overvliegen. Het contactroepje klinkt veelvuldig en wat de meesten niet weten is dat het dan om honderdduizenden vogels gaat. Tijdens de Euro Birdwatch van 2022 trokken ook overdag ruim 5.000 zanglijsters over de telpost. Een spectaculair fenomeen en ik kan niet anders zeggen dan dat je dat minstens een keer meegemaakt moet hebben.

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/bladkoning

Vroege sijzen?

vrouwtjessijs,15 sep 2023

Afgelopen maandag zag ik de eerste sijzen van het aankomende winterseizoen. Ik vond dat nogal aan de vroege kant maar ik kan mij natuurlijk ook vergissen. Afgelopen winter was dat een heel ander verhaal en heb ik in de boswachterij Dorst maar weinig sijzen gezien. Zou deze vroege aankomst een teken aan de wand zijn? Meestal heeft het aantal overwinteraars te maken met de beschikbaarheid van voedsel in het land waar gebroed wordt. Als er veel voedsel is, kunnen ze wat langer daar blijven en dat zie je dan ook aan het aantal koperwieken, kramsvogels en pestvogels wat in het najaar arriveert. 

Met name pestvogels kunnen in goede bessenjaren helemaal niet naar ons land komen. Afgelopen winter hadden we overigens ook maar weinig koperwieken op bezoek. Dat geeft goed aan hoe het in het Noorden is geweest. En slim natuurlijk van die vogels want waarom een gevaarlijke, energie slurpende tocht ondernemen als je daar prima kan rondkomen van het ter plaatse beschikbare voedsel?

mannetje boomleeuwerik, 25 sep 2023

Dat de groepjes sijzen nu al hier rondvliegen kan dus een goede indicator zijn van het komende seizoen. Mogelijk zien we binnenkort ook de eerste koperwieken en kramsvogels aankomen. De vroege aankomst overlapt hiermee ook het vertrek van onze broed- en zomervogels en zo kon het gebeuren dat ik maandagmorgen foeragerende sijzen zag en tegelijkertijd nog drie zingende boomleeuweriken hoorde.

Een vreemde of liever gezegd, bijzondere combinatie. Alhoewel van beide soorten vogels zoals de boomleeuwerik in de winter hier kan blijven, weliswaar in kleine aantallen en van de sijs kan gezegd worden dat een heel klein deel hier ook broedt. Je kunt ze dus met een beetje geluk allebei het hele jaar hier treffen.

Wil je meer weten van deze twee bijzondere soorten,klik dan op de link van; https://vogelskijken.nl/

De Marker baardmannen.

baardman man, Noorderplaat mei 2023

De afgelopen (voor)jaren zag ik in de Biesbosch altijd wel wat baardmannetjes, Nooit veel, soms een stuk of acht en ooit een keer twaalf vogels maar meestal een stuk of twee tot vier. Je kunt ze in de Biesbosch met name in de oude rietpolders tegenkomen en in het voorjaar zijn ze daar extra actief dus die tijd biedt de beste kansen om ze te zien. Ze broeden bijvoorbeeld in de Noorderplaat en Vijfambachten, polders, die deel uitmaken van het Nationaal Park de Biesbosch en dus niet vrij toegankelijk zijn.

Meestal hoor ik ze daar eerder dan dat ik ze zie en vaak komen ze dan net boven het riet aanvliegen om net zo plotseling weer in het riet te verdwijnen. Tijdens de BMP tellingen zijn dat dan de krenten in de pap.

Marker Wadden

Maar afgelopen weekend was ik in het baardmannen walhalla, de Marker Wadden. Dit nieuwe natuurgebied is zich sinds een paar jaar aan het ontwikkelen en wordt steeds interessanter voor vogels. Baardmanetjes hebben het gebied al veroverd en voelen zich hier helemaal thuis. 

Ik heb nog nooit zoveel baardmannetjes tegelijk gezien en gehoord. Overal om je heen rinkelde het baardmannen belletje en vlogen de bijna oranje gekleurde vogeltjes met hun lange staarten steeds even kort voorbij. Jammer genoeg zorgde de stevige wind ervoor dat ze vrij laag bleven en vrijwel direct in de dichte vegetatie verdwenen. 

baardmannen walhalla

De Marker Wadden zijn naast de Oostvaardersplassen inmiddels misschien wel het baardmannen bolwerk van Nederland geworden en dan zie je pas wat een robuust stuk natuur doet. Rust en ruimte in een aantrekkelijk ingericht gebied kan een paradijsje worden en deze vrij zeldzame vogelsoort een zetje in de rug geven. 

Iets vergelijkbaars heb ik in de Noordwaard in de Biesbosch ook meegemaakt. Sinds de inrichting van dit gebied, waar regelmatig op de juiste tijden gemaaid en afgevoerd wordt, is een kruidenrijk grasland ontstaan waar met de name de veldleeuwerik zich helemaal thuis voelt. In slechts een paar jaar tijd is de veldleeuweriken stand hier uitgegroeid tot ruim 150 broedparen. En dat voor een soort die in Nederland door de intensieve landbouw in een vrije val is geraakt. 

In Noordwest Europa is Nederland de baardmannen hotspot. Hier leven in verhouding veel meer baardmannen dan elders in Europa en dat danken we aan onze uitgestrekte moeras- en rietvelden zoals de Biesbosch en de Marker Wadden. Met de baardmannen gaat het daarom de laatste jaren weer beter en dat danken we aan deze prachtige natuurgebieden die erbij zijn gekomen met zeker op de eerste plaats de Marker Wadden.

Wil je meer weten van deze schitterende baardmees, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/de-baardmannen

Steppekiekendief hier op bezoek.

de Vuchtpolder ´s-morgensvroeg

Hij komt van ver maar dan heb je ook wat. De steppekiekendief leeft hier ver vandaan en het dichtstbijzijnde broedgebied van een enkele steppekiekedief moet je in het Noorden van van ons land zoeken. Verder naar het Noorden van Europa, in Finland, leven ook enkele broedparen steppekienedieven  En dat ze daar broeden is ook nog eens noodgedwongen omdat hun oorspronkelijke broedgebieden sterk onder druk staan. 

Hooilanden en wat ruigere graslanden in bijvoorbeeld Rusland, verdwijnen in een rap tempo en zorgen voor een afname van de vogels met tientallen procenten. En dat is een hele droevige ontwikkeling die helaas, helaas ook voor veel andere vogelsoorten geldt.

steppekiekendief vanmorgen

Neemt niet weg dat de waarneming van een steppekiekendief hier om de hoek voor een juichmomentje zorgde. In de Vuchtpolder bij Teteringen, een prachtig stukje natuur dat door Staatsbosbeheer wordt beheerd, vloog deze week een eerste kalenderjaar steppekiek rond. De harde wind was wel een spelbreker want de vogel bleef daardoor laag en verdween tijdens zijn vliegbewegingen achter de rietkragen en maisvelden. Neemt niet weg dat de vogel op momenten met de kijker prima te volgen was. Prachtig gekleurd, snelle vlucht met soepele bewegingen maakten hem tot een ware luchtacrobaat.

Deze steppekiek is nog jong en vliegt in het eerste kalenderjaar kleed rond. Hij of zij(het is nog niet te zien of het om een vrouw of man gaat) houdt hier een kleine rustpauze want de lange tocht waar hij aan begonnen is, voert de kiek naar Afrika en zelfs verder. Knappe prestatie voor een jonge vogel die nu aan een volledig onbekende route en reis is begonnen.

Dat we deze vogel hier zien, is zeldzaam. Het is elk jaar weer een bijzondere waarneming en een ontmoeting is vaak een toevalstreffer, heel anders dan de vogeltrek van de stellopers of bijvoorbeeld houtduiven.

Wil je meer weten van deze bijzondere trekvogel, klik dan op de link:

https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/welkom-steppekiekendief

Paapjes en tapuiten.

paapje op een uitkijkpost

Zowel paapjes als tapuiten zijn massaal op doortrek. Ze trekken samen op want ik zie ze vaak in elkaars gezelschap. Afgelopen weekend tijdens de watervogeltelling in de Noordwaard van de Biesbosch zag ik ze op verschillende plekken samen. Niet in grote aantallen want zo verloopt de trek ook weer niet maar steeds twee of drie vogels samen. 

Slechts een klein deel van bijvoorbeeld de tapuiten kun je aan de grond zien want de bulk van deze vogelsoort trekt 's-nachts over ons land. Het gaat dan trouwens over hele andere cijfers. Het gaat bij tapuiten om enkele tienduizenden vogels terwijl het bij paapjes om enkele duizenden tot maximaal tienduizend vogels gaat. 

tapuit op een uitkijkpost

Paapjes hebben het best lastig en de aantallen nemen nog steeds af en het is bijna niet voor te stellen maar het paapje was in de zeventiger jaren nog een Brabantse broedvogel maar is vrij kort daarna hier verdwenen. Helaas geen jaarvogel maar een doortrekker, dus vooral in het voorjaar en najaar is het goed opletten geblazen. 

Afgelopen weekend zag ik de beide vogelsoorten hetzelfde gedrag vertonen. Vanaf een uitkijkpost, een weipaaltje, stronk of zandhoopje zag ik de vogels foerageervluchten uitvoeren. Korte vluchten om een insect te vangen en vrijwel direct daarna keerden ze terug naar de uitkijkpost om waaks de omgeving in de gaten te houden. 

vrouwtje tapuit

Het is belangrijk dat ze veel eten en flink opvetten want je gelooft het bijna niet maar ze vliegen straks in een keer over de Sahara naar het Zuiden. Dat is een enorme inspanning en prestatie. En dat doen ze dus twee keer per jaar want in het voorjaar komen ze ook weer terug.

Als je beide vogels zo op een paaltje ziet zitten is een vergissing zo gemaakt en worden ze door elkaar gehaald. Minder ervaren vogelaars die niet al te kritisch zijn, en dat zijn er nogal wat, maken die vergissing makkelijk. Bij volwassen vogels is het verschil goed te zien maar bij juveniele vogels is dat een ander verhaal. Het gaat dan om details en die moet je dan wel paraat hebben.

Wil je meer weten van deze mooie zangvogel, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/tapuit

Boertjes bijna op trek.

boertjes verzamelen zich

Nadat eerst de gierzwaluwen en daarna de oeverzwaluwen en een groot deel van de huiszwaluwen vertrokken zijn, maken ook de boerenzwaluwen aanstalten om te vertrekken. Tenminste de grootste groep gaat binnenkort vertrekken en een klein deel blijft wat langer hangen. Er is zelfs sprake van een klein aantal overwinterende boerenzwaluwen. Al heel voorzichtig proberen enkele eigenwijze boertjes de winter hier te blijven. En geef ze eens ongelijk? De winters van hier worden steeds minder koud en in de winter blijven altijd wel wat insecten rondvliegen en dan kun je gok best wel eens een keer wagen. 

Je neemt hier weliswaar een risico om te blijven maar hoe groot is het risico wel niet van een lange gevaarlijke tocht naar Afrika en in het voorjaar moet je ook weer helemaal terugvliegen. 

topfit en klaar voor de tocht

Dus als je gokje een beetje goed uitpakt heb je wel heel veel gewonnen. Jaren geleden, tijdens de slaapplaats telling van de ganzen en zwanen in november zagen we een keer vier boerenzwaluwen bij het gemaal van Het Gat van den Ham in Lage Zwaluwe. Dit waren dus de eerste pioniers die een poging waagden. Ik ben daar de jaren erna nog wel eens gaan kijken maar heb in die tijd van het jaar geen boertjes meer gezien.

Maar ik heb er alle vertrouwen in dat het ze een keer gaat lukken en dan hebben we er weer een nieuwe jaarvogel bij. Dat zijn vogels die een heel jaar hier verblijven en niet wegtrekken. Dat is niets nieuws want er zijn in de loop van de jaren maar genoeg vogels in de winter gebleven. De tjiftjaf is zo´n vogel, het zijn maar enkele vogels die hier blijven, maar toch.

De boerenzwaluwen die aanstalten maken om te vertrekken, slapen samen in de brede rietkragen van de Biesbosch en als je een beetje op tijd daar bent kun je ze wakker zien worden. Een mooi gezicht met opkomende zon in de rug dwarrelen ze nog een beetje van tak naar tak. 

Een flinke groep van makkelijk een paar honderd vogels zal die dag uitvliegen over de Noordwaard waar het momenteel krioelt van de muggen. Flink opvetten en dan met z´n allen op pad. Dit is een prachtig moment van het jaar. De najaarstrek komt op gang!

Wil je meer weten van deze kleine luchtacrobaat, klik dan op de link.

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/boerenzwaluw

Uitgeslapen koereigers.

de nieuwe slaapplaats

Bijna twee maanden geleden, streken 59 koereigers neer op hun nieuwe slaapplaats in de Nieuwe Dordtse Biesbosch en het leek erop dat ze daar zouden blijven totdat ze over niet al te lange tijd naar het Zuiden zouden gaan. Maar na een wilde nacht met veel herrie schoppende jongelui met zwaar vuurwerk, is de groep koereigers noodgedwongen uit de Dordtse Biesbosch vertrokken naar Brabant. Dit gebeurde afgelopen week en sindsdien zitten ze hier een stuk rustiger op hun nieuwe stek.

De groep is inmiddels gegroeid tot het indrukwekkende aantal van meer dan 70 exemplaren en dat zijn dan volgens mij alle koereigers die deze zomer in Nederland verbleven. Voor zover ik weet, is dit voorjaar een jonge koereiger geboren en die zag ik in de Noordwaard op 28 augustus. 

"Nederlandse" juveniele koereiger

De slaapplaats van de grote groep koereigers is groot en behelst zeker 50 dode bomen die in het ondiepe water van de polder Jantjesplaat staan. Je kunt aan de formatie van de bomen zien dat het daar jaren geleden heel anders uitzag. De bomen staan in een soort "U" en vroeger stond daarbinnen een schuur van Staatsbosbeheer. Sinds 2015/2016 is dit gebied onder water gezet en zijn de bomen doodgegaan. Het is nu nog een kwestie van tijd totdat alles weggerot en omgevallen is. 

net wakker 

Maar zover is het gelukkig nog niet en hebben de koereigers van Nederland deze prachtige plek uitgekozen en zijn ze daar prima te bewonderen. 

Dat we dit jaar zoveel koereigers zien, is eigenlijk niet iets om te juichen want deze vogels zijn min of meer gedwongen naar hier gekomen omdat hun oorspronkelijke broedgebieden in Zuid Frankrijk, Spanje en Portugal verdroogd waren. De extreme hitte aldaar zorgde ervoor dat ondiepe meertjes en stroompjes droog kwamen te staan en maar weinig voedsel beschikbaar was. 

Dat probleem zorgde er indirect ook voor dat deze koereigers niet tot broeden zijn gekomen. Een bijkomend niet te verwaarlozen neveneffect. Zeker op de lange termijn kan dat negatieve gevolgen hebben voor de hele populatie.

een echte koereiger

Vogels en dus ook koereigers kunnen zich wel aanpassen aan veranderende omstandigheden maar ik weet niet of ze dat ook snel genoeg kunnen. Als je kijkt dat dit jaar maar een jonge koereiger is geboren terwijl een aardig aantal koereigers alweer enkele jaren hier het voorjaar en zomer doorbrengt. Deze "overgangs" periode, als ik dat zo mag noemen, gaat de koereiger populatie nog heel wat kosten.

Wil je meer weten van de deze kleine reiger, klik dan op de link;

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/koereiger

Zwarte ooi gezien!

zwarte ooievaar 9 aug 2012

Afgelopen weekend vloog laag over de snelweg bij Woensdrecht een zwarte ooievaar over. Dat was weer een hele tijd geleden dat ik die had gezien. Ik denk dat dit seizoen meer zwarte ooievaars over Nederland overtrekken dan anders. Het aantal meldingen van gespotte zwarte ooievaars is dit jaar groot. Elke dag weer flinke aantallen, zelfs vanuit de Biesbosch komen berichten van overvliegende vogels.

Deze schuwe ooievaar moet je normaal gesproken meer oostwaarts zoeken. Ik weet dat in de Grote Peel elk jaar in de zomer enkele zwarte ooien verblijven en dat is ook een betere biotoop dat de kale kleigronden in onze omgeving. Een tijdje geleden zag ik een bruine ooievaar en die bracht mij heel even aan het twijfelen. Ik dacht heel even dat het een zwarte ooievaar betrof die zich verdekt opgesteld had tussen dik honderdvijftig `gewone` ooievaars.

zwarte ooievaar 2 sept
foto Roland Koper

De zwarte ooievaar van afgelopen week was in die omgeving al meer gezien en ook gefotografeerd. Waarschijnlijk was dit ook een jonge vogel die op trek was en dan moet je niet denken dat honderden of duizenden vogels over ons land Zuidwaarts vliegen. Het aantal doortrekkers beperkt zich tot een kleine honderd vogels dus ol je het niet van een gelukstreffer af laten hangen dan moet je naar het Oosten gaan en dan is de beste plek de Grote Peel bij Asten een prima plek. Daar zag ik in 2011 mijn eerste zwarte ooievaar.

Daar overzomeren soms ook jonge zwarte ooievaars maar tot broeden komen ze niet. Dat is toch wel bijzonder want de plek beantwoord exact aan de biotoop eisen van een zwarte ooievaar. Ze leven in uitgestrekt natuurgebieden met bomen en meertjes of vennen en die vind je hier in Oost brabant.

Wil je meer weten van deze zwarte doortrekker, klik dan op de link,

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zwarte-ooievaar